IV SA/Wr 692/17

|Sygn. akt IV SA/Wr 692/17 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 20 marca 2018 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący:, , Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, , Sędziowie:, Sędzia NSA Julia Szczygielska (sprawozdawca), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków, , , Protokolant:, sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 marca 2018 r., sprawy ze skargi I. Z., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], w przedmiocie uznania świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane i zobowiązanie do ich zwrotu, , , uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji., , , , Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2017r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po rozpatrzeniu odwołania I. Z. od decyzji Marszałka Województwa D. z dnia [...] czerwca 2017r., Nr [...], w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ab initio k.p.a. oraz art. 23a ust. 9 i art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 2b i ust. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.), zwaną dalej "ustawą", uchyliło decyzję organu I instancji w całości orzekając co do istoty sprawy - ustaliło, że świadczenia rodzinne wypłacone I. Z. - na podstawie decyzji z dnia [...] sierpnia 2008r., Nr [...] - za okres od dnia 1 września 2008r. do dnia 31 października 2009r., w łącznej kwocie 2.192,00 zł są nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi i zobowiązało I. Z. do ich zwrotu łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. Organ odwoławczy rozstrzygnięcie swe oparł na następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Prezydent W., po rozpatrzeniu wniosku I. Z., który wpłynął do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. dnia 9 czerwca 2008 r., decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. Nr [...], przyznał I. Z. następujące świadczenia rodzinne: 1) zasiłek rodzinny na F. Z., w kwocie 64,00 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 września 2008 r. do dnia 31 sierpnia 2009 r., 2) zasiłek rodzinny na J. Z., w kwocie 64,00 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 września 2008 r. do dnia 31 sierpnia 2009 r., 3) dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na F. Z., jednorazowo w kwocie 100,00 zł, 4) dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na J. Z., jednorazowo w kwocie 100,00 zł. Prezydent W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2009r. Nr [...], zmienił w/w decyzję z dnia [...] sierpnia 2008 r. w ten sposób, że: 1) przedłużył okres, na który przyznano decyzją zmienianą zasiłki rodzinne do dnia 31 października 2009 r., 2) przyznał dodatki do zasiłków rodzinnych z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2009/2010 na F. Z. i J. Z., jednorazowo w kwocie 100,00 zł na każde z dzieci (dodając pkt. 5 i 6 do rozstrzygnięcia decyzji zmienianej). Marszałek Województwa D. postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...], ustalił, że w sprawie I. Z. zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 1 września 2008 r. do dnia 31 października 2009 r., względem wniosku na okres zasiłkowy 2008/2009, gdyż F. Z. (ojciec ww. dzieci i członek rodziny I. Z.) od 1989 r. do października 2010 r. był zatrudniony na terenie N., od listopada 2010 r. do marca 2012 r. pobierał świadczenia z tytułu bezrobocia, zaś od kwietnia 2012 r. pobiera rentę inwalidzką (zob. pismo [...] z dnia 5 grudnia 2013 r., [...]). Prezydent W., decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 23 a ust. 5 ustawy, uchylił decyzję z dnia [...] sierpnia 2008 r. Nr [...] "ze zmianami", od dnia 1 września 2008 r. Decyzję ten wydano, gdyż ustalono, że w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego od dnia 1 września 2008 r. Marszałek Województwa D., decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. Nr [...], odmówił przyznania I. Z.: 1) zasiłku rodzinnego na F. Z., na okres od dnia 1 września 2008 r. do dnia 31 października 2009 r., 2) zasiłku rodzinnego na J. Z., na okres od dnia 1 września 2008 r. do dnia 31 października 2009 r., 3) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2008/2009 na F. Z., jednorazowo w kwocie 100,00 zł, 4) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2008/2009 na J. Z., jednorazowo w kwocie 100,00 zł, 5) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2009/2010 na F. Z., jednorazowo w kwocie 100,00 zł, 6) dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2009/2010 na J. Z., jednorazowo w kwocie 100,00 zł. W ww. decyzji z dnia [...] lutego 2015 r. wskazano, że F. Z. - w okresie od dnia 1 września 2008 r. do dnia 31 października 2009 r. - był zatrudniony na terenie N., I. Z. była osobą nieaktywną zawodowo (w Polsce), a ww. dzieci zamieszkiwały na terenie Polski, dlatego ustawodawstwo polskie nie ma pierwszeństwa zastosowania, zaś wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych powinien być złożony i załatwiony w N. Organ pierwszej instancji, pismem z dnia 8 czerwca 2017r. Nr [...] zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych przez I. Z. za okres od dnia 1 września 2008 r. do dnia 31 października 2009 r. W piśmie tym wskazano, że powodem wszczęcia postępowania jest "pojawienie się istotnych okoliczności związanych z podjęciem zatrudnienia przez członka rodziny w innym kraju UE i EOG". Organ pierwszej instancji, opisaną na wstępie decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r. uznał, że świadczenia rodzinne wypłacone - na podstawie decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. Nr [...] za okres od dnia 1 września 2008 r. do dnia 31 października 2009 r., w łącznej kwocie 2192,00 zł, są nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi i zobowiązał I. Z. do ich zwrotu łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty. W uzasadnieniu wydanej decyzji organu I instancji określono termin zwrotu ww. należności ("Wpłaty w/w kwot należy dokonać w terminie 7 dni od dnia uostatecznienia się niniejszej decyzji na rachunek bankowy gminy"). Nie zgadzając się z powyższą decyzją I. Z. w odwołaniu podniosła, cyt.": 1) "kwota egzekwowana ode mnie została mi wcześniej potrącona przez urząd n. [...]", 2) mąż F. Z. od 2002 r. do 2012 r. przebywał w N. na zasiłku dla bezrobotnych." Odwołująca się wniosła o umorzenie "egzekwowanych kwot". Do odwołania dołączono sześć załączników (kopii dokumentów sporządzonych w języku n. przez [...]). Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] sierpnia 2017 r. wskazało, że zgodnie z art. 23a ust. 9 ustawy, marszałek województwa ustała i dochodzi zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w sprawach, w których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Przepis art. 30 stosuje się odpowiednio. Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu (art. 30 ust. 1 ustawy). W myśl z kolei art. 30 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się (odpowiednio): - świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia; - świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23 a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne. Kolegium stwierdziło, że w świetle art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy, nienależnie pobranym świadczeniem jest świadczenie pobrane za okres, w którym znajdowały zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w związku z wyjazdem członka rodziny osoby uprawnionej do świadczenia poza granice Rzeczypospolitej Polskiej. Od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 30 ust. 2b ustawy). Kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych podlegają zwrotowi łącznie z odsetkami. ustawowymi za opóźnienie na rachunek bankowy wskazany przez organ właściwy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty (art. 30 ust. 8 ustawy). Data początkowa naliczania odsetek jest zatem zawsze znana, w odróżnieniu od daty końcowej. Kwestia konkretnego wyliczenia należnych odsetek uzależniona będzie od daty spłacenia należności. Przechodząc do realiów rozpatrywanej sprawy Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji, po przenalizowaniu, czy w niniejszym przypadku mamy do czynienia z nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnym w rozumieniu któregoś z przepisów art. 30 ust. 2 ustawy, błędnie uznał, iż świadczenia rodzinne objęte rozstrzygnięciem pierwszoinstancyjnym są świadczeniami nienależnie pobranymi w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy. W przedstawionym zaś wyżej stanie faktycznym i prawnym uzasadnionym jest – w ocenie Kolegium, uznanie świadczeń rodzinnych wypłaconych I. Z. - na podstawie decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. Nr [...] - za okres od dnia 1 września 2008 r. do dnia 31 października 2009 r., w łącznej kwocie 2192,00 zł - za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy. Mamy więc do czynienia – podkreślił organ odwoławczy, z nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi, tyle, że z innej przyczyny niż wskazano w decyzji organu I instancji. Na ww. kwotę składają się: 1) zasiłki rodzinne przyznane na F. Z. i J. Z., w kwocie 64,00 zł miesięcznie na każde z dzieci, wypłacony w okresie od dnia 1 września 2008 r. do dnia 31 października 2009 r. (14 miesięcy x 64,00 zł x 2 dzieci = 1792,00 zł), 2) dodatki do zasiłków rodzinnych z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2008/2009, przyznane na F. Z. i J. Z., w kwocie 100,00 zł na każde z dzieci, wypłacone jednorazowo (2 x 100,00 zł x 2 dzieci = 200,00 zł), 3) dodatki do zasiłków rodzinnych z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2009/2010, przyznane na F. Z. i J. Z.,, w kwocie 100,00 zł na każde z dzieci, wypłacone jednorazowo (2 x 100,00 zł x 2 dzieci = 200,00 zł). Zdaniem Kolegium w ww. okolicznościach, organ odwoławczy zobligowany był do podjęcia decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ab initio k.p.a. Podjęcie decyzji merytoryczno-reformacyjnej jest uzasadnione również tym, że przepisy ustawy nie umocowują organu administracji do określania terminu zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, a decyzją organu I instancji termin taki określono. Zwrot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych jest dokonywany niezwłocznie po doręczaniu stronie ostatecznej decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Kolegium, mając na uwadze wskazane wyżej naruszenie prawa dokonane przez organ pierwszej instancji, obowiązane było także i do jego sanowania. Co warte przy tym podkreślenia zauważyło dalej Kolegium argumentacja przedstawiona w odwołaniu - w świetle powołanych wyżej regulacji - nie mogła być uwzględniona, jako niemająca wpływu na wynik sprawy. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego - w okresie od dnia 1 września 2008 r. do dnia 31 października 2009r. - w sprawie przyznania I. Z. świadczeń rodzinnych zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a ustawodawstwo polskie nie ma pierwszeństwa zastosowania. W tym kontekście Kolegium wskazało, że z pisma [...] z dnia 5 grudnia 2013 r. ([...]) wynika, iż F. Z. od 1989 r. do października 2010 r. był zatrudniony na terenie N. Nawet gdyby F. Z., jak twierdzi I. Z., od 2002 r. do 2010 r. pobierał w N. świadczenia z tytułu bezrobocia, to i tak pozostaje to bez wpływu na poczynione wyżej w tym akapicie uwagi. Nadto Kolegium stwierdziło, że stosownie do art. 30 ust. 9 ustawy - organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Z wnioskiem, na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy, można wystąpić po wydaniu ostatecznej decyzji o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Wniosek taki inicjuje odrębne postępowanie administracyjne. I. Z., w związku z wydaniem niniejszej decyzji, może zatem zwrócić się o przyznanie jej którejś z ww. ulg. Biorąc powyższe pod uwagę Kolegium orzekło jak na wstępie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję I. Z. wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji, ewentualnie o stwierdzenie ich nieważności, zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: obrazy art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez: nie uwzględnienie faktu, iż: a) skarżąca w chwili składania wniosku o przyznanie jej świadczeń rodzinnych, składała także oświadczenia, będące załącznikiem do tego wniosku , z których wynikało, że w jej przypadku mogą mieć zastosowanie przepisy o podleganiu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszkania się osób w granicach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru gospodarczego i tym samym należy uznać, że poinformowała Prezydenta w sposób należyty o tym fakcie, a co za tym idzie organ posiadał informację, że w przypadku strony istnieje prawdopodobieństwo zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, co najmniej od dnia 11.08.2008r. czyli już w chwili wydawania uchylonej obecnie decyzji o przyznaniu I. Z. świadczeń rodzinnych za okres 2008/2009. b) skarżąca oświadczając, iż ani ona, ani F. Z. nie mieli dochodów, nie miała zamiaru wprowadzenia organu prowadzącego w błąd, gdyż według Jej wiedzy, F. Z. w okresie od 2002 do 2012 przebywał na zasiłku dla bezrobotnych, a ponadto skarżąca w chwili składania wniosku była przekonana o tym, że pod pojęciem dochód mieści się tylko wynagrodzenie za pracę. c) zaistniały rozbieżności pomiędzy informacjami uzyskanymi od skarżącej a informacją z [...] odnośnie okresu zatrudnienia F. Z. na terenie N. w okresie od 1989r. do października 2010 r. d) organy n. wypłacając skarżącej świadczenia rodzinne za okres 2008/2009 pomniejszyły je o wysokość tych świadczeń, jakie skarżąca uzyskała w tym okresie na terenie Polski, na dowód czego przedkładała szereg dokumentów, załączając je do swojego odwołania. 2. naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na treść na wynika sprawy, a polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 30 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 28.11.2013 r. oświadczeniach rodzinnych, gdy faktycznie w przedmiotowej sprawie winien mieć zatem zastosowanie art. 30 ust. 2 pkt. 3 w/w ustawy. W uzasadnieniu skargi skarżąca m.innymi stwierdziła, że nie wie skąd wzięła się informacja z [...], że F. Z. pracował na terenie N. w okresie od 1989r. do października 2010r. W ocenie skarżącej jest to informacja błędna, która również winna być zweryfikowana przez organy postępowania, a co nie zostało dokonane. Wskazać należy, że organ prowadzący postępowanie w zakresie przyznania świadczeń rodzinnych, w tym przypadku Prezydent miał zgodnie z treścią art. 7 k.p.a obowiązek z urzędu podjąć wszystkie czynności niezbędne do dokładanego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, a w szczególności winien był wyjaśnić czy w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego z uwagi na fakt pobierania zasiłku dla bezrobotnych przez F. Z. na terenie N. w okresie od 2002 do 2010r. lub jego ewentualnego zatrudnienia w tym okresie na ternie N. Również Marszałek, wydający decyzję w niniejszej sprawie w pierwszej instancji winien był uwzględnić te okoliczności z urzędu oraz dążyć do wyczerpującego i wszechstronnego wyjaśnienia tej sprawy, a następnie do dokonania oceny w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie. Braki w tym zakresie stanowią naruszenie treści art. 7 k.p.a., 8 k.p.a. oraz 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. Skarżąca zarzuciła także, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło również tego, że organy n. wypłacając I. Z. świadczenia rodzinne za okres 2009/2010 pomniejszyły je o wysokość tych świadczeń, jakie skarżąca uzyskała w tym okresie na trenie Polski, na dowód czego skarżąca przedkładała szereg dokumentów, załączając je do swojego odwołania. Pominięcie tych okoliczności przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze stanowi naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. , art. 75 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. Podkreśliła przy tym, że w żadnym razie nie otrzymała podwójnego świadczenia za okres 2009/2010, zaś sytuacja jaka ma obecnie miejsce wynika z niedopatrzenia właściwych organów, które nie zbadały od razu w sposób należyty, czy skarżąca podlega przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Nadto skarżąca podkreśliła, że zanim wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej świadczeń rodzinnych w Polsce informowała się u właściwych urzędników w jaki sposób i gdzie, tzn. w Polsce czy w N. ma dochodzić tych świadczeń i postąpiła zgodnie z udzielonymi jej informacjami. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Nadto ustosunkowując się do zarzutu skarżącej, że w sprawie winien był mieć zastosowanie przepis art.30 ust.2 pkt 3 ustawy, Kolegium stwierdziło, że wydając zaskarżoną decyzję zastosowało w/w przepis art.30 ust.2 pkt 3 ustawy, nie zaś pkt 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 z zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza. Dokonując kontroli legalności podjętych w niniejszej sprawie decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. - nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego, materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Oceniając - według powyższych kryteriów - prawidłowość zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, mieszczących się w granicach rozpoznawanej sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że wbrew stanowisko organu odwoławczego naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1518 ze zm.), a przede wszystkim powoływany przez organy obu instancji przepis art.30 ust.1 i ust.2 pkt 2 zastosowany przez organ I instancji, oraz ust.2 pkt 3 zastosowany z kolei przez organ odwoławczy. I tak zgodnie z w/w art. 30 ust. 1 ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Przepis ten niewątpliwie uprawnia organy do wydawania decyzji o zwrocie wypłaconych świadczeń rodzinnych, jeśli w rozumieniu tego przepisu stanowią one świadczenia nienależne. Oznacza to, że tylko w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek świadczenia nienależnie pobranego, organ uprawniony jest do wydania decyzji o obowiązku zwrotu wypłaconego świadczenia rodzinnego. Zgodnie z kolei z art.30 ust.2 omawianej ustawy za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: 1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 1 a) świadczenia rodzinne wypłacone w związku z zastosowaniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu - po ustaleniu, że wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 4c; 2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia; 3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne; 4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego; 5) świadczenia rodzinne wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję. W rozpatrywanej sprawie, jak to już wyżej Sąd podkreślił, organ I instancji orzekł o uznaniu wypłaconych a opisanych wyżej świadczeń za nienależnie pobrane z uwagi na przesłankę określoną pkt.2 art.30 ust.2 , tj. świadome wprowadzenie organu w błąd przez osobę pobierającą przedmiotowe świadczenie. Natomiast organ II instancji choć nie zgodził się ze stanowiskiem organu I instancji co do zastosowanej w/w podstawy prawnej, to podzielając stanowisko tegoż organu, że przedmiotowe wypłacone świadczenie było nienależnie pobrane, zastosował przesłankę określoną w pkt.3 art.30 ust.2 ustawy, przyjmując powstanie uprawnienia do świadczeń w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Analiza w/w przepisu art.30 ust.2 pkt 2 i 3 ustawy, wyraźnie wskazuje, że powyższe dwie niezależne od siebie przesłanki uznania świadczeń za nienależnie pobrane, dotyczą zupełnie różnych sytuacji /stanów faktycznych/. Istotne jest jednak przy tym, że uznanie przez organ, iż przedmiotowe świadczenie było nienależnie pobrane, wymaga wykazania przez organ negatywnego zachowania strony ukierunkowanego na niezgodne z prawem korzystanie ze środków publicznych. Wynika to z faktu, że zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, obowiązek zwrotu został połączony nie z samym tylko pojęciem "nienależnego świadczenia", lecz z zaistnieniem "świadczenia nienależnie pobranego". Wskazane sformułowania nie są zaś pojęciami tożsamymi. W orzecznictwie zwraca się bowiem uwagę na to, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Zatem pojęcie to nie nawiązuje do świadomości i woli jakiejkolwiek osoby. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zawinionego zaniechania). Przyjmuje się ponadto, że obowiązek obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych oświadczeń, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 826/09 i z dnia 6 października 2015 r. sygn. akt I OSK 555/14; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd stwierdza, że organ pierwszej instancji nie ustalił w sposób należyty, że istnieją przesłanki do żądania zwrotu pobranych przez skarżącą zasiłków rodzinnych, uchybiając przepisom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. I tak dla zaistnienia przesłanki odpowiedzialności z art. 30 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych istotne znaczenie oprócz elementu obiektywnego, oznaczającego rzeczywiste pobranie nienależnego świadczenia wymagane jest łączne zaistnienie przesłanki subiektywnej, to znaczy świadomości adresata przedmiotowego świadczenia, że nie przysługuje ono jemu. Żeby można było na taki podmiot nałożyć obowiązek zwrotu świadczenia, należy w sposób niebudzący wątpliwości wykazać, że wiedział on o tym, że pobierając określone świadczenie działał niezgodnie z prawem. Podstawowym wyznacznikiem takiej wiedzy jest wykazanie poborcy świadczenia, że został on o tym pouczony. Należyte informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków stanowi jedną z podstawowych zasad każdego toczącego się postępowania administracyjnego. Przedmiotowa zasada została wyrażona expressis verbis w art. 9 kpa. W doktrynie mocno akcentuje się, że organ administracji publicznej jest obowiązany z urzędu udzielać informacji stronie. Jego bierność w tym zakresie stanowi naruszenie prawa. Organ jest obowiązany do udzielenia całokształtu informacji związanej z załatwieniem danego rodzaju sprawy administracyjnej, a zatem o stanie faktycznym założonym w normie prawa materialnego, z którego ustaleniem wiążą się określone następstwa prawne, korzystne lub niekorzystnej dla pozytywnego załatwienia sprawy. Organ obowiązany jest również informować stronę o uprawnieniach i obowiązkach wynikających z prawa procesowego, których realizacja będzie miała wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Udowodnienie naruszenia tego obowiązku powinno być rozumiane jako wystarczająca podstawa do uchylenia decyzji, szczególnie wówczas, gdy urzędnik stwierdza lub powinien stwierdzić, że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków (B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2003 r., str. 79. Zob. tez Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa-Poznań 1992 r., str. 68-72). Odwołując się do orzecznictwa, pouczenie kierowane do strony powinno być dla niej jasne, czytelne i zrozumiałe. Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że z akt sprawy administracyjnej nie wynika aby takie prawidłowe pouczenie zostało skarżącej udzielone. Trudno więc skarżącej przy takim stanie faktycznym przypisać złą wolę w pobieraniu przedmiotowych świadczeń. Poza lakoniczną informacją podaną w pkt. 3 na str. 8 formularza wniosku o przyznanie zasiłku rodzinnego, złożonym w organie znajdującym się cały czas w aktach administracyjnych, skarżąca nie otrzymała szczegółowego pouczenia nawet w decyzji o przyznaniu tego zasiłku. Podkreślić przy tym należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 marca 2013r., sygn.akt I OSK 1529/12 wyraził pogląd – w pełni podzielany przez skład orzekający w niniejszej sprawie, iż ocena świadomego działania świadczeniobiorcy wymaga ustalenia, czy były mu znane odpowiednie przepisy prawa to jest czy był skutecznie powiadomiony o okolicznościach, których zaistnienie ma wpływ na istnienie uprawnienia. Skuteczność oznacza formę pisemną, z użyciem języka zrozumiałego dla świadczeniobiorcy, a więc na powołanie się na przepis prawa. Ponadto należy wskazać grożące stronie sankcje za wprowadzenie w błąd. Pouczenie takie powinno odpowiadać wymaganiom art. 8 i 9 k.p.a. Sąd podziela powyższy pogląd. Orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazuje ponadto, że o prawidłowym pouczeniu można mówić dopiero wtedy, gdy organ poprawił i doprecyzował treść pouczenia w taki sposób, aby stało się ono czytelne, jasne i zrozumiałe, aby pouczony mógł je odnieść do własnej sytuacji. Musi ono wskazywać okoliczności, w jakich dochodzi do nienależytego pobrania świadczenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2010 r., II UK 149/10, wyrok WSA w Opolu z dnia 30 września 2010 r., II SA/Op 368/10, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 15.06.2016 r., II SA/Go 398/16). Zważyć przy tym także należy, że w doktrynie trafnie wskazuje się, że "błąd" w art. 30 ust. 2 pkt 2 u.ś.r. stanowi następstwo świadomego działania pobierającego świadczenie, determinowanego wolą wywołania przekonania po stronie organu, że zostały spełnione warunki przyznania do niego prawa. Stosując cywilistyczną konwencję pojęciową, można przyjąć, że świadomym wprowadzeniem w błąd jest umyślne działanie wnioskodawcy przyjmujące postać dolus directus lub dolus eventualis. Świadomym wprowadzeniem w błąd jest sytuacja, w której osoba ubiegająca się o świadczenie dąży do wywołania mylnego wyobrażenia organu o stanie jego uprawnień lub się na to godzi, podając nieprawdziwe fakty łub zatajając istotne dla sprawy okoliczności. W tym kontekście doktryna zrównuje pojęcie "świadome wprowadzenie w błąd" z umyślnym działaniem w rozumieniu prawa cywilnego (R. Babińska-Górecka, M. Lewandowicz-Machnikowska, Świadczenia rodzinne. Komentarz, Gaskor 2010, s. 352-353). W aktach sprawy brak jest dowodu, że skarżąca umyślnie wprowadziła w błąd organ co do przyznania jej przedmiotowych świadczeń. Powyższe jest o tyle istotne, że ustawodawca posłużył się zwrotem "świadomego wprowadzenia w błąd", zatem zaakcentował intencję uzyskania świadczenia w sytuacji niespełnienia przesłanek prowadzących ku temu. Przeto chodzi tu o świadczenie, co do którego strona ma wiedzę, że jej nie przysługuje i racjonalnie zamierza z niego skorzystać, zdając sobie sprawę o jego nieprzysługiwaniu. Ten zamiar należy więc w sposób niebudzący wątpliwości ustalić. Rozważając zarzut wprowadzenia przez skarżącą organu w błąd i mając na uwadze przedstawione wyżej rozumienie tego pojęcia i znaczenia właściwego pouczenia osoby zainteresowanej należy przede wszystkim odnieść się do punktu 3 wniosku z dnia 9 czerwca 2008 r. oraz złożonego przez skarżącą oświadczenia z tej samej daty. I tak punkt 3 Części V wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego brzmi następująco: "Oświadczam, że: - nie podlegam systemowi zabezpieczenia społecznego poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, - współmałżonek/drugi z rodziców dziecka/dzieci, na które ubiega się o świadczenia rodzinne nie podlega systemowi zabezpieczenia społecznego poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. - w przypadku podjęcia przeze mnie/przez drugiego z rodziców pracy w kraju Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego zobowiązuję się do niezwłocznego poinformowania o tym fakcie organu właściwego." Drugie oświadczenie – sporządzone przez zainteresowaną na odrębnym druku w dniu 9 czerwca 2008 r. (k. 41) brzmiało: "Oświadczam, iż ani ja ani mój mąż F. Z. w 2007 r. nie osiągnęliśmy żadnego dochodu i w związku z tym nie rozliczyliśmy się z Urzędem Skarbowym. W chwili obecnej jesteśmy osobami bezrobotnymi zarejestrowanymi w U.P.." Oceniając powyższe oświadczenia strony z dnia 9 czerwca 2008 r. – należy przede wszystkim zauważyć, że oświadczenia zawarte we wniosku wypełnionym przez zainteresowaną jest jednocześnie pouczeniem, zawiera bowiem informację w jakich okolicznościach mąż/i wnioskodawczyni podlegają koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku przemieszczania się osób w granicach Unii Europejskiej. Zacytowany tekst podpisanego przez skarżącą pouczenia jest niezrozumiały, nie wyjaśnia w jakich okolicznościach strony podlegają koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku wyjazdu w granice Unii Europejskiej. Ostatnie zaś zdanie jest wręcz mylące. Mówi się w nim o podjęciu pracy przez rodziców lub jednego z rodziców i obowiązku powiadomienia Urzędu o tym fakcie. Niewątpliwie można z powyższego zdania odczytać, że zatrudnienie/podjęcie pracy jest czynnikiem, który włącza rodzinę skarżącej do "koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego". Jak wcześniej stwierdzono skarżąca podkreślała powołując się między innymi na pismo urzędu n. z dnia 5 grudnia 2013 r., że jej mąż, w istotnym dla sprawy okresie, nie podejmował pracy/nie pracował. W tym samym "duchu" napisane jest drugie oświadczenie dodatkowo złożone przez stronę. Według Sądu treść podpisanych przez skarżącą oświadczeń z dnia 9 czerwca 2008r. nie daje podstaw do uznania, że posiadała świadomość, iż sytuacja w jakiej pozostaje podlega "koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego." W tekście pouczenia brak jest bowiem odniesienia się do takiej sytuacji. Odwrotnie podkreśla się fakt zatrudnienia. Ostatecznie należy uznać, że w świetle zebranego w aktach administracyjnych materiału organ I instancji nie uprawdopodobnił, że skarżąca świadomie wprowadziła organ w błąd chcąc uzyskać korzyść majątkową. Zresztą skarżąca podnosiła, że świadczenia rodzinne nie były "dublowane"; urząd n. pomniejszył świadczenia rodzinne o świadczenia wypłacone w Polsce. W tych okolicznościach należy uznać, że organ instancji nie ustalił w sposób należyty, że istnieją przesłanki do żądania zwrotu pobranych przez skarżącą zasiłków rodzinnych w oparciu o przepis art.30 ust.2 pkt 2 omawianej ustawy, uchybiając przepisom art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. Organ drugiej instancji, choć stwierdził, że organ I instancji błędnie uznał, iż przedmiotowe świadczenia są świadczeniami nienależnie pobranymi w rozumieniu art.30 ust.2 pkt 2 ustawy, to podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że owe świadczenia są świadczeniami nienależnie pobranymi, tyle, że z innej przyczyny – podstawy prawnej, a to art. 30 ust.2 pkt 3 ustawy. W okolicznościach niniejszej sprawy, w ocenie Sądu Kolegium wydając zaskarżoną decyzję naruszyło zasadę dwuinstancyjności /art. 15 k.p.a./, sprowadzającą się do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tożsamej pod względem zarówno podmiotowym, jak i przedmiotowym sprawy administracyjnej. I tak zastosowana przez organ I instancji podstawa prawna określona w art. 30 ust.2 pkt 2 ustawy, jest zupełnie odrębną, samodzielną podstawą od podstawy prawnej określonej w przywołanym i zastosowanym przez Kolegium przepisie art. 30 ust.2 pkt 3 ustawy. W tej sytuacji, wydanie przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji, w istocie zgodnej z rozstrzygnięciem organu I instancji, nie można uznać za zasadne. Należy podkreślić, że zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zmieniać rodzaju sprawy, a zatem w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa. Organ odwoławczy nie może orzekać w zakresie innym niż to uczynił przed nim organ pierwszoinstancyjny. Zmiana podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a co ma miejsce w niniejszej sprawie, prowadzi do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy. Oznacza to naruszenie zasady dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy (wyrok NSA z dnia 23 listopada 2006 r., I OSK 451/06, LEX nr 290649). Opisane wyżej uchybienia powodują konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego tak zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ja decyzji organu I instancji jako wydanych z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pokreślić w tym miejscu należy, że w orzecznictwie ugruntował się pogląd, że gdy nie jest dokładnie ustalony stan faktyczny sprawy, a co ma miejsce w niniejszej sprawie, to nie można ocenić czy jest on zgodny z hipotezą normy prawa materialnego. Stwierdzić bowiem należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie świadczy o wyczerpującym zbadaniu wszystkich istotnych okoliczności faktycznych związanych z niniejszą sprawą, a tym samym świadczy o naruszeniu przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy. W związku z tym pod adresem organów orzekających w sprawie musi być skutecznie wyartykułowany zarzut naruszenia przepisów art. 7, art. 77 i art. 80 kpa , zaś pod adresem organu II instancji naruszenie również art.15 k.p.a. Podkreślić dodatkowo należy, że choć stosownie do art.8 i art.9 k.p.a. organy obowiązane są do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, jak i obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, to w tym zakresie uchybiły powyższym ogólnym zasadom postępowania. I tak w aktach sprawy znajdują się dokumenty sporządzone w języku n., nie przetłumaczone w oparciu o treść których organy dokonują ustaleń stanu faktycznego, któremu zresztą zaprzecza skarżąca. Dotyczy to okresu zatrudnienia męża zainteresowanej na terenie N. Chodzi tu przede wszystkim o pismo [...] z dnia 5 grudnia 2013 r., [...], a także nieprzetłumaczone informacje dotyczące wypłat świadczeń rodzinnych za cały okres pobytu męża zainteresowanej na terenie N. Takie działanie organu narusza niewątpliwie przede wszystkim art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 224 ze zm.), a który stanowi, że język polski jest językiem urzędowym: (...) 2) organów jednostek samorządu terytorialnego i podległych im instytucji w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne, 3) terenowych organów administracji publicznej; 4) instytucji powołanych do realizacji zadań publicznych; 5) organów instytucji i urzędów podległych organom wymienionym w pkt 1 i w pkt 3, powołanych do realizacji zadań tych organów, a także organów państwowych osób prawnych w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne; (...). Z przepisu powyższego wynika zatem, że język polski jest językiem urzędowym również organów orzekających w przedmiotowej sprawie. Oznacza to, że wszystkie czynności procesowe dokonywane są w języku polskim. Do czynności tych zalicza się czynności dokonywane ustnie, lecz także prowadzenie w tym języku pełnej dokumentacji postępowania, zwłaszcza posługiwaniu się w postępowaniu tłumaczeniami dokumentów. Dokument sporządzony w języku obcym musi być zgodny z prawem. Niezgodność z prawem, w tym wypadku, oznacza naruszenie obowiązku stosowania języka polskiego przy przyjęciu za dowód dokumentu sporządzonego w języku obcym i dokonanie jego oceny. Na organie ciąży obowiązek zapewnienia, aby całość czynności dokonywana była w języku polskim niezależnie od tego, czy dokument w języku obcym jest pozyskany przez organ, czy też złożony przez stronę (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2006 r. V SA/Wa 1558/05). Należy też zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. Nr 128 poz. 1175 ze zm.) dokumenty sporządzone w języku obcym, służące za dowód w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, powinny być składane wraz z ich tłumaczeniem na język polski, dokonywanym przez tłumacza przysięgłego. Organy administracyjne uchybiły wskazanym wyżej obowiązkom przetłumaczenia dokumentów, wątpliwości też budzi dokonanie ustaleń faktycznych, dotyczących zatrudnienia męża zainteresowanej na terenie N. Powyższe dowodzi, że również w tym zakresie organy dopuściły się naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego, określonych w art. 7 i 77 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy. Wskazane wyżej uchybienia skutkują koniecznością uchylenia decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd natomiast nie stwierdził istnienia przyczyn określonych w art. 156 k.p.a. uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji. Czyniąc zadość wymaganiom określonym w art. 141 § 4 zdanie drugie p.p.s.a., Sąd pragnie wyjaśnić, że wskazania, co do dalszego postępowania wynikają wprost z zaprezentowanych wyżej rozważań.