IV SA/Wr 699/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), Protokolant starszy referent Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 11 marca 2015 r. sprawy ze skargi D.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie uznania za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. przyznaje adwokatowi K. Ł. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23 % podatku VAT tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Samorządowe Kolegiom Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania D. Ś. od wydanej decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego, wszczętego z urzędu, w sprawie uznania D. Ś. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podało, że na mocy decyzji, z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] D. Ś. został uznany za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organ I instancji ustalając stan faktyczny, w piśmie z dnia 14 listopada 2013 r. wezwał skarżącego do stawienia się w siedzibie organu w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Po wykonaniu tej czynności organ wezwał zainteresowanego, do zgłoszenia się do Urzędu Pracy w celu zarejestrowania się jako osoba bezrobotna w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia z dnia 13 grudnia 2013 r. i przekazania dokumentu potwierdzającego rejestrację w ciągu 7 dni od jej dokonania. Wobec nie wywiązania się z powyższego obowiązku organ I instancji uzyskał zaświadczenie z urzędu pracy wystawione 10 stycznia 2014 r., z którego wynika, że skarżący nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych/poszukujących pracy. Ponadto organ I instancji wskazał, że w okresie 6 miesięcy nie wyegzekwowano od zainteresowanego żadnych kwot z tytułu jego zobowiązań alimentacyjnych. W konsekwencji, organ pierwszej instancji wydał zaskarżoną decyzję. Podkreślił, że w związku z faktem pozostawienia w obrocie prawnym ww. decyzji z dnia 16 lipca 2012 r. uznał za wskazane umorzenie tego postępowania jako bezprzedmiotowego. Zainteresowany odwołał się od tej decyzji, wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie zważyło, co następuje: Zgodnie z art. 5 ust. 2-3a ustawy z dnia 7 września 2007 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm. - dalej określana jako "ustawa"), w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny nie może wywiązać się ze swoich zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ właściwy dłużnika: 1) zobowiązuje dłużnika alimentacyjnego do zarejestrowania się jako bezrobotny albo jako poszukujący pracy w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny; 2) informuje właściwy powiatowy urząd pracy o potrzebie aktywizacji zawodowej dłużnika alimentacyjnego. W przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Podało, że skoro w tym przypadku doszło już do wydania decyzji uznającej skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych (na mocy ww. decyzji z dnia 16 lipca 2012 r.), to brakowało podstaw do kolejnego postępowania w tożsamej sprawie. Dodało, że merytoryczne zakończenie postępowania wszczętego przez organ I instancji, skutkowałoby wydaniem decyzji obciążonej wadą wskazywaną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Sposobem na uniknięcie błędu o tak istotnym statusie jest umorzenie postępowania administracyjnego, dublującego uprzednio przeprowadzone postępowanie w danej sprawie administracyjnej. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ administracji publicznej wydaje decyzje o umorzeniu postępowania. Stwierdziło, że ponieważ w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja organu I instancji z dnia 16 lipca 2012 r. na mocy której skarżący został uznany za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, postępowanie wszczęte pismem z dnia 11 lutego 2014 r. należało jako bezprzedmiotowe – umorzyć. W dniu 19 sierpnia 2014 r. zainteresowany złożył pismo, w którym stwierdził, że składa skargę na decyzję SKO[...]. W odpowiedzi na skargę organ wezwał o jej oddalenie, a uzasadniając swoje stanowisko przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę aktów administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne badają zgodność aktów prawnych z prawem materialnym i przepisami postępowania. Nie mogą się kierować zasadami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Kontrola sądowa nie ogranicza się do badania zasadności zarzutów skargi. W oparciu o art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 270) sąd dokonuje oceny prawidłowości aktu administracyjnego w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] marca 2014 r. oraz decyzja Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., z dnia 10 kwietnia 2014 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu w sprawie uznania D. Ś. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Kontrola Sądu opisanych decyzji w zakresie wskazanym wyżej daje podstawę do uznania, że organ II instancji naruszył przepisy postępowania administracyjnego. Skarżący nie wyartykułował żadnego zarzutu dotyczącego decyzji. Sąd mając na uwadze powołany art. 134 p.p.s.a. stwierdził, że doszło do uchybień procesowych. Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy art. 5 ust. 2-3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.). Stanowią one, że w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny nie może wywiązać się ze swoich zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ właściwy dłużnika: 1) zobowiązuje dłużnika alimentacyjnego do zarejestrowania się jako bezrobotny albo jako poszukujący pracy w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny; 2) informuje właściwy powiatowy urząd pracy o potrzebie aktywizacji zawodowej dłużnika alimentacyjnego. W przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowała się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy (...) – organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Dały one podstawę organowi I instancji do uznania wobec tego, że skarżący mimo zobowiązania organu I instancji do zarejestrowania się jako osoba bezrobotna, nie uczynił tego, iż pozostaje on nadal w myśl obowiązujących przepisów dłużnikiem alimentacyjnym. Sąd zauważa jednak, że zmienił się stan faktyczny po wydaniu decyzji przez organ I instancji a przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Mianowicie skarżący nadesłał do MOPS we W. pismo z dnia 7 maja 2014 r. Stwierdza ono w ostatnim zdaniu, że "Decyzja PUP we W. do wglądu 06.05.14 r." Pismo nie wskazuje, co zawiera opisana decyzja, brak jest jej również w aktach administracyjnych. Sąd stwierdził, że kserokopia tej decyzji znajduje się w aktach sądowych, nie jest wszyta, jest luźno włożonym pismem, nie zawiera śladów wszycia lub wpięcia. Nie ma możliwości ustalenia kiedy została dołączona i do jakich akt, sądowych czy administracyjnych. Nie mniej jednak w ocenie Sądu mimo braku pisemnego i czytelnego sformułowania pisma z 7 maja 2014 r., organ odwoławczy winien dokonać bliższych ustaleń co do informacji podanych w tym piśmie. Decyzją z dnia [...] maja 2014 r. orzeczono o uznaniu skarżącego z dniem 6 maja 2014 r. za osobę bezrobotną i odmówiono przyznania prawa do zasiłku. Zgodnie z art. 133 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzeka według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności, wynikającego z akt sprawy. Sąd ma zatem obowiązek ocenić, jaki stan faktyczny sprawy wynika z akt sprawy administracyjnej i czy w świetle wówczas istniejącego stanu prawnego podjęte przez organ rozstrzygnięcie sprawy jest zgodne z obowiązującym prawem (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz Jan Paweł Tarno str. 290). Mając na uwadze wskazania wymienionego wyżej przepisu należy uznać, że organ II instancji, winien wziąć pod uwagę fakt wydania przez PUP decyzji z dnia 6 maja 2014 r. o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną, bez prawa do zasiłku i ocenić tą okoliczność na tle obowiązującego prawa. Organ II instancji nie dopuścił dowodu z powyższej decyzji. Art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Art. 107 k.p.a. określa wymogi formalne decyzji, a § 3 tego przepis stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególność zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej zaś uzasadnienie prawne, wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem, przepisów prawa. Organ postępowaniem dowodowym nie objął decyzji z dnia 6 maja 2014 r. i konsekwentnie nie wskazał w uzasadnieniu decyzji istnienia powyższego dokumentu i jego oceny. Nie odniósł się zatem do złożonego przez skarżącego dowodu, który może mieć istotne znaczenie dla oceny zaistnienia przesłanek z cytowanego wyżej przepisu - art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak wyżej.