IV SA/Wr 70/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Jolanta Sikorska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 grudnia 2004 r. przy udziale --- sprawy ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. l38 § 1 pkt l kpa oraz art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. pomocy społecznej (Dz. U. z 1998r., Nr 64, poz. 414 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania R. M. od decyzji Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...]r. Nr [...] o odmowie przyznania zasiłku stałego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podało, że wnioskiem z dnia [...] r. R. M. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. o przyznanie zasiłku stałego "w związki z koniecznością sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym". Podała, że nie pracuje, zarejestrowana jest w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Wyżej wymienioną decyzją z dnia [...]r. organ pierwszej instancji odmówił R. M. przyznania zasiłku stałego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż niezbędną przesłanką do udzielenia pomocy w formie zasiłku stałego jest zaliczenie dziecka do osób niepełnosprawnych wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.). Córka wnioskodawczyni – P. M. - wyrokiem Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych została uznana za osobę niepełnosprawną w stopniu lekkim, na okres trzech lat. Podano, iż z przedłożonej dokumentacji wynika zatem, że P. M. "nie spełnia ustawowych przesłanek do udzielenia pomocy w formie zasiłku stałego". W odwołaniu R. M. podniosła, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją. Powołała się na wyrok Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W., którym zmieniono orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. i zaliczono P. M. do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim, na okres trzech lat. Podkreśliła, że z opinii biegłego sądowego wynika, iż jej córka wymaga "stałego leczenia specjalistycznego i stałej opieki z uwagi na swą niepełnosprawność lekkiego stopnia". Zdaniem strony, spełnia ona wszystkie niezbędne przesłanki ustawowe do uzyskania pomocy w formie zasiłku stałego. Organ wskazał, iż z kwestionariusza wywiadu środowiskowego oraz akt sprawy wynika, że R. M. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z trojgiem małoletnich dzieci. Odwołująca się zamieszkuje również z matką, z którą nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Strona jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w PUP bez prawa do zasiłku. Jej dochód - w miesiącu poprzedzającym datę złożenia wniosku - stanowiły alimenty na dzieci płacone z funduszu alimentacyjnego, zasiłek rodzinny oraz część dodatku mieszkaniowego, w łącznej wysokości [...]zł. Ustawowe kryterium dochodowe, ustalone zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wynosi dla tej rodziny [...]zł. Rozważając zasadność odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z przepisem art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych lub ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Pomoc w formie zasiłku stałego nie należy do świadczeń o charakterze uznaniowym, co oznacza, że tego rodzaju wsparcie pieniężne może zostać przyznane wnioskodawcy jedynie przy łącznym spełnieniu wszystkich przesłanek określonych w powołanym wcześniej przepisie ustawy o pomocy społecznej. Jednym z warunków koniecznych do uzyskania tego rodzaju pomocy ze środków publicznych jest konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem, które ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych lub ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. W rozpatrywanej sprawie córka R. M. – P., wyrokiem Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. z dnia [...]r. sygn. akt [...] została zaliczona do lekkiego stopnia niepełnosprawności, na okres trzech lat, do dnia [...]r. Wobec powyższego, odwołująca się nie spełnia jednej z koniecznych przesłanek do uzyskania zasiłku stałego, gdyż jej córka nie została uznana za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, ani nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (art. 6b ust. 3 pkt 7 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych) i stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 6b ust. 3 pkt 8). Kolegium wyjaśniło, że organ pomocy społecznej, ustalając prawo do zasiłku stałego, jest związany przepisami ustawy i nie ma swobody w wyborze podejmowanego rozstrzygnięcia. Zwróciło uwagę, że ustawodawca wymienił wszystkie warunki uzyskania tej formy pieniężnego wsparcia, które muszą zostać spełnione łącznie i od tej zasady przepisy prawa nie przewidują żadnych wyjątków. W świetle powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji organu pierwszej instancji w związku z czym decyzję tego organu utrzymało w mocy. Dodało, że ze względu na trudną sytuację materialną R. M. może ubiegać się o udzielenie innej formy pomocy ze środków publicznych. W skardze na powyższą decyzję R. M. podtrzymała zarzuty zawarte w odwołaniu, a ponadto dodała, że jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w PUP bez prawa do zasiłku. Oświadczyła, że pracownik socjalny "kazał jej" złożyć wniosek o wstrzymanie postępowanie w sprawie przyznania jej zasiłku stałego, gdyż za jego namową wniosła apelację od wyroku Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie ustalenia niepełnosprawności jej dziecka. Zdaniem skarżącej. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W. utrudnia jej uzyskanie pomocy w formie zasiłku stałego, który się jej należy. Wyjaśniła, że wyrokiem Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. sygn. akt [...] jej córka –P. M., została uznana za osobę niepełnosprawną w stopniu lekkim na okres trzech lat, do dnia [...] r. Podkreśliła, że wyrok Sądu opierał się na opinii biegłego lekarza sądowego wydanej z datą [...] r., w której stwierdzono, że jej córka ze względu na swą niepełnosprawność wymaga stałego leczenia specjalistycznego i stałej opieki. Podała również, ze Ośrodek Pomocy nieprawidłowo ustalił wysokość jej dochodu, wliczając do niego część dodatku mieszkaniowego, z którym nie ma nic wspólnego, gdyż w całości otrzymuje go jej matka, będąca najemcą lokalu. Zarzuciła, że organ pierwszej instancji narusza prawo, wymagając stopnia znacznego niepełnosprawności dla dziecka, podczas gdy u dzieci nie orzeka się o stopniu niepełnosprawności, a jedynie ustala, czy dziecko zalicza się do osób nie pełnosprawnych, czy też nie. W ocenie skarżącej spełnia ona wraz z córką wszystkie przesłanki do uzyskania wnioskowanego świadczenia pieniężnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga R. M. podlegała oddaleniu jako pozbawiona uzasadnionych podstaw. W myśl art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r., Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.) lub ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Z wyżej powołanego przepisu prawa wynika, że warunkiem przyznania zasiłku stałego osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym jest spełnienie się oprócz przesłanki kryterium dochodowego także przesłanki co do stanu zdrowia dziecka. Przepis art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przewiduje dwie alternatywne przesłanki dotyczące stanu zdrowia dziecka a dające podstawę do przyznania prawa do zasiłku stałego: a) dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, to jest: a) konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, b) konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji b) dziecko ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Z prawidłowych i niekwestionowanych ustaleń faktycznych poczynionych w niniejszej sprawie wynika, że skarżąca R. M. jest osobą zdolną do pracy, nie pozostającą w zatrudnieniu, zarejestrowaną w PUP bez prawa do zasiłku. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z trojgiem małoletnich dzieci. Mieszka z matką, z którą nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Jej dochód w miesiącu poprzedzającym datę złożenia wniosku stanowiły alimenty na dzieci płacone z funduszu alimentacyjnego, zasiłek rodzinny. Do dochodu tego organy rozpoznające sprawę zaliczyły także część dodatku mieszkaniowego otrzymywanego przez matkę skarżącej. Tak wyliczony dochód [...]zł miesięcznie. Ustawowe kryterium dochodowe, ustalone zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wynosi dla tej rodziny [...]zł. Z powyższego w sposób jednoznaczny wynika, że skarżąca niewątpliwie spełnia kryterium odwodowe, od którego spełnienia m. in. zależy przyznanie zasiłku stałego. Podniesiony przez skarżącą zarzut nieprawidłowego wyliczenia przez organy decyzyjne dochodu skarżącej pozostaje w sprawie bez znaczenia. Małoletnia córka skarżącej – P. nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z niekwestionowanych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że małoletnia P., wyrokiem Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. z dnia [...] r. sygn. akt [...] została zaliczona do lekkiego stopnia niepełnosprawności, na okres trzech lat, do dnia [...]r. W opinii biegłego lekarza sądowego Sądu Okręgowego we W. z dnia [...]r. będącej podstawą w/w wyroku wskazano, że małoletnia P. M. jest osobą wymagającą stałej opieki i leczenia specjalistycznego z uwagi na niepełnosprawność lekkiego stopnia. Z opinii tej nie wynikają jednak wskazania, o których mowa w art. art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych, jak tego wymaga przepis art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że apelacja skarżącej od powyższego wyroku została odrzucona z powodu wniesienia po upływie terminu ustawowego. Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącej trafnie organy decyzyjne uznały, że skarżąca nie spełnia jednej z koniecznych przesłanek do uzyskania zasiłku stałego, gdyż jej córka nie została uznana za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, ani nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (art. 6b ust. 3 pkt 7 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych) i stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 6b ust. 3 pkt 8). Prawidłowo zatem odmówiły przyznania skarżącej przyznania zasiłku stałego. W tej sytuacji uznać należało, że wydane w sprawie decyzje w niczym nie naruszają prawa. Skarga więc jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).