IV SA/Wr 70/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, (sprawozdawca), Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 maja 2010 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do wojskowej komisji lekarskiej w celu ponownego ustalenia zdolności do czynnej służby wojskowej oddala skargę. J. D. pismem z dnia 9 listopada 2009r., kierowanym do Wojewódzkiego Komendanta Uzupełnień we W., zwrócił się z prośbą o zmianę kategorii zdrowia do czynnej służby wojskowej. Stwierdził, że obecnie posiada kategorię zdrowia E §38 pkt 2 ze względu na przebyte schorzenie w 1996r. Prośbę uzasadnił tym, że w dniu [...] Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wydała orzeczenie w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej i po przeprowadzeniu badań lekarskich nie stwierdzając żadnych nieprawidłowości zmieniła rozpoznanie na §38 pkt 1. Wojskowy Komendant Uzupełnień decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 104 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm. z 2000r.), zwanej dalej K.p.a. oraz art. 29 ust. 1 i §2 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2004. Nr 41, poz. 2410 ze zm. odmówił skierowania skarżącego na badania do wojskowej komisji lekarskiej w celu ponownego ustalenia kategorii do czynnej do czynnej służby wojskowej. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że o zdolności do czynnej służby wojskowej orzekają, zgodnie z art. 26 ust. 1 i art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.), powiatowe komisje lekarskie (PKLek.), a wcześniej rejonowe komisje lekarskie (RKLek.) - wobec osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej (poboru) oraz wojskowe komisje lekarskie (WKL) - wobec osób o nieuregulowanym stosunku do służby wojskowej w okresie gdy nie urzęduje PKL, wobec żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową oraz wobec żołnierzy rezerwy. Wnioskodawca stawał już do poboru i Rejonowa Komisja Lekarska w K. orzekła wobec niego w dniu [...] kat. E zdolności do pełnienia służby wojskowej. Orzeczenie to uprawomocniło się w terminie 14 dni od daty doręczenia treści orzeczenia Wnioskodawcy. Na mocy art. 28 ust. 5 ww. ustawy ostateczne orzeczenie komisji lekarskiej jest wiążące dla wojskowych komendantów uzupełnień. Jedną z konsekwencji prawomocnego orzeczenia kat. E jest ustalenie stosunku osoby, wobec której wydano orzeczenie, do obowiązku służby wojskowej. Zgodnie z art. 58 ust. 2 ww. ustawy osoby uznane ze względu na stan zdrowia, za trwale niezdolne do służby wojskowej, nie podlegają obowiązkowi służby wojskowej w zakresie określonym w tej ustawie. Tym samym nie są żołnierzami rezerwy, gdyż definicja zawarta w art. 99 ww. ustawy określa, iż żołnierzem rezerwy jest osoba przeniesiona do rezerwy po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej, albo bez odbycia tej służby, jeżeli w dalszym ciągu podlega obowiązkowi służby wojskowej. Wnioskodawca nie należy zatem do żadnej z wymienionych w art. 29 ust. 1 ww. ustawy kategorii osób podlegających orzecznictwu WKL. Ponadto, Wojskowy Komendant Uzupełnień W.-1 nie może skierować Wnioskodawcy na badanie do WKL, gdyż posiada kompetencje wyłącznie do kierowania osób wskazanych w art. 29 ust. 2 ww. ustawy, tj. osób o nieuregulowanym stosunku do służby wojskowej w okresie gdy nie urzęduje PKLek. oraz żołnierzy rezerwy, a Wnioskodawca nie zalicza się do żadnej z tych kategorii. Wobec powyższego stwierdzono, iż Wojskowy Komendant Uzupełnień W.-1 nie jest właściwy do skierowania Wnioskodawcy na badanie do WKL, a WKL nie jest właściwa do orzekania w sprawie objętej rozpatrywanym wnioskiem. Ponadto, zgodnie z art. 28 ust. 4c oraz art. 29 ust. 3a ww. ustawy, w czasie pokoju nie kieruje się do PKLek. i WKL osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D albo E. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący J. D. zarzucił błąd w interpretacji prawa materialnego – w związku z czym wniósł o zmianę decyzji poprzez przyjęcie rozstrzygnięcia zgodnie z wnioskiem tj. zmianę kategorii zdrowia, a to w związku z orzeczeniem Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]. W uzasadnieniu wskazał, że Wojskowy Komendant Uzupełnień decyzją z dnia [...] odmówił mu skierowania do wojskowej komisji lekarskiej w celu ponownego ustalenia zdolności do służby wojskowej. Decyzja ta jest niezgodna ze złożonym przez niego wnioskiem. Wniósł bowiem o zmianę kategorii, a nie skierowanie na komisję lekarską. W dniu [...] Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wydała orzeczenie, w którym orzekła, że jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Dokonane przez tę komisję badania dały podstawę od ustalenia iż na podstawie rozpoznania mógłby liczyć na zaliczenie do kategorii D. W tej sytuacji zwrócił się do Wojskowego Komendanta Uzupełnień we W. aby w oparciu o nowy materiał dowodowy zmienił mu kategorię z E na D. Podkreślił, że w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, przede wszystkim orzeczenie Terenowej Komisji Lekarskiej, Komendant jest związany ustaleniami Komisji co wynika z art. 28 ust. 5 (Dz. U. z 2004r, Nr 241, poz. 2416 ze zm.) Na tej podstawie zwrócił się z wnioskiem o zmianę kategorii, a nie jak twierdzi Komendant z prośbą o ponowne skierowanie na komisję lekarską. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art. 14 ust. 3 pkt 1, art. 29 ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 3a ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.), art. 138§1 pkt 1 K.p.a.- po rozpatrzeniu odwołania J. D. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoją decyzję przedstawił dotychczas ustalony stan faktyczny i prawny, a także treść odwołania, a następnie stwierdził, że badając wszystkie okoliczności faktyczne i prawne przedmiotowej sprawy – decyzję organu I instancji należy uznać za zgodną z prawem. Stwierdził, że po myśli art. 29 ust. 3 a wymienionej na wstępie ustawy w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby wobec, której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię do czynnej służby wojskowej "D" lub "E". W przypadku zainteresowanego Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w K. w 1996r. orzekła kategorię zdrowia "E". Dodał też, że wskazany wyżej przepis w sposób kompleksowy reguluje problematykę prawną dotyczącą prośby zainteresowanego. W tej sytuacji organy wojskowe nie mają umocowania prawnego do skierowania wnioskodawcy do orzekania w celu zmiany kategorii zdrowia. Skargę na powyższą decyzję wniósł J. D. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie prawa. W związku z powyższym wniósł o jej uchylenie i uznanie ,że odmowa zmiany kategorii zdrowia do czynnej służby wojskowej narusza ochronę słusznego interesu strony i równego traktowania wobec prawa, gwarantowanego przez art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zarzucił ponadto naruszenie Konstytucji R.P. w zakresie naruszenia zasady sprawiedliwości społecznej określonej w art. 32 ustawy zasadniczej. W uzasadnieniu skargi podniósł, że zarówno organ I jak i II instancji nie wystarczająco dokładnie zbadały przesłanki, które powinny skłonić WKU W. do skierowania zainteresowanego do Wojskowej Komisji Lekarskiej. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego organ administracji jest zobowiązany do rzetelnego informowania strony o wszelkich aspektach sprawy. Organy nie zbadały między innymi dokładnie materiału dowodowego, nie rozpatrzyły aspektu naruszenia art. 196 §1 ust. 2 K.p.a., który stanowi, iż decyzja Rejonowej Komisji Lekarskiej w K. o zaliczeniu poborowego do kategorii E wydana została z rażącym naruszeniem prawa skoro Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. orzekła iż niezdolność wynika z §38 pkt 1 a nie z §38 ust. 2. W tej sytuacji organ winien zgodnie z art. 77 K.p.a. "wszechstronnie zbadać materiał i podjąć merytoryczne wnioski". Zdaniem skarżącego należało sprawę przekazać organowi II instancji celem stwierdzenia nieważności decyzji Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K. Zarzucił, że organ II instancji naruszył prawa konstytucyjne skarżącego, gdyż jego decyzja uniemożliwia mu podjęcie pracy w służbach mundurowych w sytuacji gdy stan zdrowia zezwala mu na podjęcie pracy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając swoje stanowisko przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej i kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 §1 w związku z art. 3 §2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zatem uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 zwanej dalej p.p.s.a). Na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie są organami administracji publicznej wydającymi decyzje w indywidualnych sprawach, w tym również decyzje w sprawach zdolności do zawodowej służby wojskowej i do pełnienia tej służby poza granicami ze względu na stan zdrowia. Dlatego też do tego rodzaju decyzji odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r. I SA 2114/97 – LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r. SA/Gd 1655/95- OSP z 1997 r. Nr 7-8, poz. 135 i inne). Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego we W. z dnia [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Wojskowego Komendanta Uzupełnień z dnia [...]. Organy odmówiły skierowania skarżącego do Wojskowej Komisji Lekarskiej w celu ponownego ustalenia zdolności do czynnej służby wojskowej. Okolicznością niesporną w niniejszej sprawie jest to, że J. D. nie odbywał służby wojskowej z powodu orzeczenia kat. E zdolności do służby – orzeczenie w tej sprawie wydała Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w K. w dniu [...] Podstawę do orzeczenia kategorii E było schorzenie zakwalifikowane do §38 pkt 1 załącznika Nr 2 do wymienionego wyżej rozporządzenia. Terenowa Wojskowa Komisja we W. orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] działając na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 i Dz. U. z 2005r. Nr 253 poz. 2130) rozpoznała u zainteresowanego przebyte zapalenie mięśnia sercowego i uznała kategorię N- niezdolny do zawodowej służby wojskowej – na podstawie §38 pkt 1 załączniki Nr 2, grupa I. Jak wynika z wniosku skarżącego z dnia 9 listopada 2009r., który stanowi podstawę niniejszej sprawy, przyjęcie w powołanym orzeczeniu kwalifikacji z §38 pkt. 1 dało podstawę do wystąpienia z żądaniem zmiany kategorii zdrowia do czynnej służby wojskowej. Przypomnieć bowiem należy, że jeśli idzie o czynną służbę wojskową wnioskodawca został zakwalifikowany do kategorii zdolności do służby woskowej E, na podstawie §38 pkt 2. W związku z powyższym wnioskiem, pomijając już kwestię kwalifikacji i ewentualnej zmiany, zauważyć należy iż załącznik Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej (...) (Dz. U. z 2004r. Nr 133, poz. 1422 ze zm.) w §38 pkt 1 jak i w §38 pkt 2 dla osób zakwalifikowanych do grupy I przewiduje w obu przypadkach – Niezdolność do zawodowej służby wojskowej. Wracając jednak do zasadniczego wątku – związanego z wnioskiem skarżącego z dnia 9 listopada 2009r. a dotyczącym zmiany kategorii zdrowia do czynnej służby wojskowej – to należy stwierdzić, że wydane orzeczenia odpowiadają prawu, choć orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej wskazuje na błędną podstawę prawną. Podstawą materialno - prawną złożonego wniosku stanowią przepisy ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku Obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.) . Kwestię zmiany zdolności do czynnej służby wojskowej regulują dwa przepisy tej ustawy – art. 28 i art. 29. Ten ostatni przepis stanowi w ust. 1, że wojskowe komisje lekarskie są właściwe do orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej: 1) osób o nieuregulowanym stosunku do służby wojskowej w okresie, kiedy nie urzęduje powiatowa komisja lekarska; 2) żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową; 3). żołnierzy rezerwy. Wnioskodawca nie należy do żadnej kategorii wymienionych wyżej osób. Ma bowiem uregulowany stosunek do służby wojskowej, jest osobą niezdolną do czynnej służby wojskowej, posiada kategorię E, nie pełnił czynnej służby wojskowej. Nie jest również żołnierzem rezerwy. Żołnierz rezerwy to po myśli art. 99 omawianej ustawy osoba przeniesiona do rezerwy po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej w tym zawodowej służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych albo bez odbycia tej służby, jeżeli w dalszym ciągu podlega obowiązkowi służby wojskowej oraz w przypadkach, o których mowa w art. 58 ust. 3. Art. 58 ust. 3 wymienia w jakich sytuacjach osoby są zwolnione z obowiązku służby wojskowej. Tym samym nie ma zastosowania do wyżej wymienionych osób ust. 3a tegoż artykułu, który to stanowi, że w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E. Innymi organami, do których należy określenie zdolność do czynnej służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej są powiatowe i wojewódzkie komisje lekarskie z zastrzeżeniem art. 29 ust. 1. Zasady orzekania tych organów regulują art. 26 i art. 28 powołanej ustawy. Art. 28 ust. 4c omawianej ustawy stanowi, że "do powiatowej komisji lekarskiej nie kieruje się osób, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynne służby wojskowej "D" lub "E". Podmiot, który kieruje nie kieruje, do powiatowej komisji wnioski o zmianę kategorii zdolności do służby wojskowej wskazuje art. 28 ust. 4 "b" mówiąc, że jest to wojskowy komendant uzupełnień. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy iż nie tylko w sprawie wydawały decyzje właściwe organy ale też że ich działanie miało oparcie w prawie. Z tych względów skarga podlega po myśli art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. u. Nr 153, poz. 1270 z e zm.). Na marginesie dodać należy, że art. 28 ust. 4 d omawianej ustawy wskazuje na jedną sytuację dającą podstawę do wzruszenia ustalonej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej D lub E, a mianowicie wówczas kiedy ostateczne orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. Wtedy przewodniczący powiatowej komisji lekarskiej wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Oczywiście sama osoba zainteresowana może złożyć do przewodniczącego powiatowej komisji lekarskiej właściwie udokumentowany wniosek o wszczęcie przez niego postępowania w sprawie zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej z uwagi na naruszenie prawa (o ile takie istotnie według skarżącego miało miejsce). Mając powyższe na uwadze należało na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzec jak wyżej.