IV SA/Wr 700/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędziowie : Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Protokolant : Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 lutego 2011 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, III. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego J. P. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Decyzją z dnia 18 marca 2010 r., nr [...] na podstawie art. 154 § 1 kpa w związku z w związku z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. nr 42 poz. 371 ), dalej: ustawa, Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, dalej; Kierownik Urzędu, odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia 28 marca 2000 r., nr [...] o pozbawieniu J. P. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wskazano, że nie zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej wymienione w art. 154 kpa. Pismem z dnia 10 lipca 2010 r. J. P. wniósł o uchylenie decyzji z dnia 15 lutego 2000 r. oraz decyzji z dnia 28 marca 2000 r. w przedmiocie pozbawienia go uprawnień kombatanckich lub wznowienie postępowania w trybie art. 154 kpa, przedstawiając stosowną argumentację. Pismem z dnia 3 sierpnia 2010 r. J. P. ponowił wniosek o uchylenie lub zmianę wydanych decyzji o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich w trybie art. 154 kpa. W uzasadnieniu powołał się na swoją argumentację zawartą w piśmie z dnia 10 lipca 2010 r. Jednocześnie wyraził nadzieję, że "organ administracyjny zrewiduje swój pogląd wyrażony w decyzji Kierownika Urzędu z dnia 18 marca 2010 r. nr [...] o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 § 1 kpa z powodu jakoby nie zachodziła tu przesłanka, iż za wzruszeniem tej decyzji nie przemawiają względy interesu społecznego lub słusznego interesu strony". Dalej wyraził prośbę, aby "jako strona postępowania nie poniósł szkody w toku podejmowania decyzji administracyjnej". Decyzją z dnia 6 sierpnia 2010 r., nr [...] na podstawie art. 105 § 1 kpa Kierownik Urzędu umorzył postępowanie administracyjne wszczęte w trybie art. 154 § 1 kpa. W uzasadnieniu wskazano, że decyzją z dnia 15 lutego 2000 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia 28 marca 2000 r. organ pozbawił stronę uprawnień kombatanckich. Strona w lutym 2010 r. zwróciła się do Urzędu z kolejnym wnioskiem. Po ustaleniu trybu wzruszenia decyzji ostatecznej organ odmówił uchylenia decyzji w trybie art. 154 § 1 kpa, decyzją z dnia 18 marca 2010 r. Pomimo poprawnie zawartego pouczenia zainteresowany nie zwrócił się z żądaniem ponownego rozpatrzenia sprawy. Po raz kolejny zainteresowany rozpoczął korespondencję z Urzędem w lipcu 2010 r.. Po wymianie korespondencji wskazał art. 154 § i kpa jako tryb załatwienia sprawy. Kierownik Urzędu uznał dalej, że wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazano, że analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż organ wydając kolejną decyzję na wniosek strony w trybie art. 154 kpa orzekłby po raz drugi (w tym samym trybie) w tej samej sprawie administracyjnej, tj. orzekł w sprawie zakończonej ostateczną i prawomocną decyzją Kierownika Urzędu. Zatem kolejna decyzja podjęta przez Kierownika Urzędu w trybie art. 154 § 1 kpa w niniejszej sprawie byłaby obarczona wadą, określoną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa, polegającą na ponownym rozstrzygnięciu sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Pismem z dnia 23 sierpnia 2010 r. J. P. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia 10 września 2010 r., nr [...] na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa Kierownik Urzędu utrzymał w mocy wyżej wymienioną decyzję z dnia 6 sierpnia 2010 r. W uzasadnieniu wskazano, że kolejna decyzja podjęta przez Kierownika Urzędu w trybie art. 154 § 1 kpa w niniejszej sprawie byłaby obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa, polegającą na ponownym rozstrzygnięciu sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Tożsamość sprawy administracyjnej istnieje w sytuacji, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż organ wydając kolejną decyzję na wniosek strony w trybie art. 154 kpa orzekłby po raz drugi (w tym samym trybie) w tej samej sprawie administracyjnej. Należy bowiem wskazać, iż organ rozpatrywał już wniosek strony o rozpoznanie sprawy w trybie art. 154 kpa i odmówił uchylenia decyzji ostatecznej odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich. W ocenie organu nie budzi wątpliwości tożsamość sprawy, tak podmiotowa, jak i przedmiotowa. Taki sam jest również stan faktyczny sprawy. Zgodnie z art. 105 § 1 kpa organ administracyjny umarza postępowanie, jeśli stało się ono z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowe. Przesłanką umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa jest bezprzedmiotowość postępowania z jakiejkolwiek przyczyny, czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Wskazano dalej, że przedmiotem postępowania przewidzianego w art. 154 kpa jest sprawa uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa. Jest to nowa sprawa administracyjna. Nie jest możliwe wydanie ponownie rozstrzygnięcia o odmowie uchylenia decyzji (...) z uzasadnieniem, że sprawa była już przedmiotem rozpoznania. Byłoby to w istocie wydanie drugiej decyzji w sprawie. Powołano się na wyrok z dnia 5 lipca 2007 r., sygn. akt II SA/Kr 1286/06,w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, iż w przypadku zakwalifikowania wniosku strony jako kolejnego podania o podjęcie decyzji w trybie art. 154 § 1 kpa — organ powinien podjąć rozstrzygnięcie polegające na umorzeniu postępowania w sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu J. P. wskazał, że przedmiotem jego skargi jest decyzja Kierownika Urzędu z dnia 6 sierpnia 2010 r., którą utrzymała w mocy decyzja tego organu z dnia 10 września 2010 r. Uznał, decyzja z dnia 6 sierpnia 2010 r. jest niezgodna z prawem. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi argumentując jak w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. W omawianej sprawie, po wydaniu decyzji Kierownika Urzędu z dnia 18 marca 2010 r. skarżący wniósł pismo z dnia 10 lipca 2010 r. w którym zawarł wniosek o uchylenie decyzji w przedmiocie pozbawienia go uprawnień kombatanckich lub wznowienie postępowania. Pismem z dnia 20 lipca 2010 r. Kierownik Urzędu skierował do skarżącego pismo, w którym wezwano J. P. o podanie, w jakim trybie: art. 145 § 1 pkt 5 czy art. 154 § 1 kpa skarżący żąda rozpatrzenia swojego wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich (k. 87 akt administracyjnych). W nadesłanym piśmie z dnia 3 sierpnia 2010 r. skarżący wniósł w trybie art. 154 § 1 kpa o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej w przedmiocie pozbawienia go uprawnień kombatanckich. Uszło jednak uwadze organu, że w końcowej części tego pisma skarżący zawarł odrębny wniosek o zrewidowanie poglądu wyrażonego przez organ w decyzji Kierownika Urzędu z dnia 18 marca 2010 r. o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej. Mimo tego organ odwoławczy nie podjął żadnych czynności zmierzających do sprecyzowania treści pisma w tym zakresie. W ocenie Sądu powyższe świadczy o braku wszechstronnego zbadania treści pisma, a w szczególności ustalenia, czy przedmiotem żądania jest również wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia 18 marca 2010 r., a co za tym idzie, wyjaśnienia okoliczności, które mogły mieć wpływ na sposób załatwienia sprawy. W przedstawionej sytuacji organ powinien wezwać skarżącego do wyjaśnienia treści jego żądań zawartych w piśmie z dnia 3 sierpnia 2010 r., w szczególności czy intencją skarżącego była weryfikacja decyzji ostatecznej w trybie art. 154 kpa, czy też złożenie środka odwoławczego w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia 18 marca 2010 r. Ustalenie to jest istotne dla ostatecznego załatwienia sprawy, która w zależności od sposobu sprecyzowania przedmiotu wniosku może być zakończona dwojako. Po pierwsze podjęciem czynności w trybie art. 134 kpa zmierzających do ustalenia dopuszczalności odwołania oraz jego wniesienia z zachowaniem terminu. Po drugie w trybie art. 154 kpa w związku z art. 105 kpa. Organ nie wezwał strony do sprecyzowania żądania, tylko samodzielnie dokonał kwalifikacji pisma jako wniosku o uchylenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 kpa. Działanie takie, w ocenie składu orzekającego, stanowi naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a przede wszystkim art. 6, 7, 8 i 9 kpa. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej działa na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa) oraz stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Organ ma obowiązek prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa). Organ obowiązany jest do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ czuwa nad tym, aby strony i inne osoby nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 kpa). Pogląd taki znajduje uzasadnienie w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z dnia 4 kwietnia 2002 r., I SA 2188/00, Lex Nr 81741; z dnia 5 maja 1999 r., V SA 1568/98, nie publ.; z dnia 24 listopada 1994 r., V SA 397/93, ONSA 1995/3/143). Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego to również ustalenie treści żądania strony. Jeżeli charakter pisma wniesionego przez stronę budzi wątpliwości, organ powinien wyjaśnić rzeczywistą wolę strony uwzględniając przy tym wiek, stan zdrowia i sytuację życiową strony (por. np. wyroki NSA z dnia 24 lipca 2001 r., IV SA 1091/99, Lex Nr 78924; z dnia 26 listopada 1999 r., I SA/Łd 1592/97, Lex Nr 40547; z dnia 17 marca 1995 r., III SA 1054/94, Mon. Pod. 1995/9/278; z dnia 18 lutego 1994 r., SA/Wr 1587/93, nie publ.; z dnia 21 stycznia 1994 r., SA/Po 2889/93, nie publ.; z dnia 23 kwietnia 1993 r., SA/Kr 2342/92, nie publ.; z dnia 2 grudnia 1992 r., SA/Gd 1806/92, nie publ.; z dnia 3 kwietnia 1986 r., SA/Ka 22/86, GAP 1988/11/45; z dnia 7 grudnia 1984 r., III SA 729/84, ONSA 1984/2/117). Reasumując, skład orzekający stwierdził, że Kierownik Urzędu naruszył przepisy procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie wyjaśnił, zdaniem Sądu, rzeczywistych intencji strony. W tym celu organ powinien wezwać skarżącego, jako wnoszącego pismo z dnia 3 sierpnia 2010 r. do sprecyzowania jego treści. Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. przy zastosowaniu art. 135 p.p.s.a. Orzeczenie wyrażone w pkt II sentencji wyroku oparto na zasadzie art. 152 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł zaś w na podstawie art. 200 p.p.s.a.