IV SA/Wr 709/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.), Sędziowie sędzia NSA Henryk Ożóg, sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Agnieszka Figura, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi Z. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę. Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...],nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Z. R. z dnia 28 maja 2014 r. - uzupełnionego pismem z dnia 12 czerwca 2014 r. o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] (nr...) stwierdzającą nieważność wydanej z upoważnienia Prezydenta W. - decyzji Zastępcy Kierownika Działu Świadczeń w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] (Nr ...), którą przyznano Z. R. dodatek mieszkaniowy na okres od dnia 1 grudnia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2009 r., w kwocie 233,18 zł miesięcznie, na podstawie art. 58 § 1 oraz art. 59 § 2, w związku z art. 127 § 3 i art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako k.p.a.), odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W motywach uzasadnienia tego orzeczenia podano, że decyzją z dnia [...](nr...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. stwierdziło nieważność wydanej z upoważnienia Prezydenta W. - decyzji Zastępcy Kierownika Działu Świadczeń w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] (Nr ...), którą przyznano Z. R. dodatek mieszkaniowy na okres od dnia 1 grudnia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2009 r., w kwocie 233,18 zł miesięcznie. Podaniem z dnia 28 maja 2014 r. Z. R. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją Kolegium z dnia [...], ([...]), domagając się jednocześnie przywrócenia terminu do złożenia takiego wniosku "ze względu na brak prawidłowego pouczenia lub ze względu na błędne pouczenie". Stwierdził, że "w piśmie z dnia 14 stycznia 2014 r. złożyłem w Kolegium wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy po zakończeniu postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia Kolegium z dnia [...], a w tym celu wniosłem o zawieszenie postępowania przez SKO. W dniu 24 marca 2014 r. otrzymałem cztery różne postanowienia w sprawie na wniosek z 14 stycznia 2014 r., miedzy innymi stwierdzające niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy [...] oraz odmawiające zawieszenia postępowania SKO [...], a 8 maja 2014 r. umorzono postępowanie postanowieniem [...]. Nie wchodząc w polemikę domagam się ponownego rozpatrzenia sprawy w sprawie postanowienia SKO z dnia [...] zgodnie z pouczeniem jakie w nim widnieje, gdyż podanie wniesione zostało w ustawowym terminie, to jest 14 dni od doręczenia". W dniu 12 czerwca 2014 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. wpłynął kolejny wniosek Z. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zważyło, co następuje: Niewątpliwie przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu strona może się bronić, składając do organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosek o przywrócenie tego terminu. Wniosek ten zostanie jednak uwzględniony jedynie wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie trzy przesłanki określone w art. 58 k.p.a., a więc: osoba zainteresowana uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, wniosek o przywrócenie terminu złożony zostanie w nieprzywracalnym terminie siedmiu dni od dnia ustania przeszkody, która uniemożliwiała dochowanie terminu, jednocześnie ze złożeniem prośby zainteresowany dokona czynności dla której zakreślony był termin. Brak spełnienia chociażby jednej z wyżej opisanych przesłanek powoduje, że prośba o przywrócenie terminu nie może być uwzględniona. Warunkiem dopuszczalności przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, stosownie do art. 58 § 1 k.p.a., jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy zachodziły przesłanki od niej niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej (wyrok NSA z dnia 13 października 1999 r., IV SA 1656/97, LEX 47891). Do okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 r., II SA 45/99, LEX 46785). Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może więc mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyroki NSA z dnia 14 stycznia 2000 r., I SA/Gd 794/99, LEX 40381, z dnia 8 grudnia 1999 r., I SA/Lu 1246/98, LEX 40367, z dnia 4 października 2000 r. I SA/Gd 560/00, LEX 46437). Od strony postępowania można bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu (wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2000 r., I SA/Ka 1781/99, LEX 47160). W opisanej na wstępie decyzji Kolegium z [...], wbrew sugestiom Z. R.- zawarte zostało prawidłowe pouczenie, że przysługuje od niej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który należy wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Decyzja z dnia [...] została doręczona Z. R. - czego nie kwestionuje - w dniu 3 stycznia 2014 r. Pismem z dnia 14 stycznia 2014 r. Z. R. wniósł m. in. o "uzupełnienie orzeczenia (nr...) o brakujące rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku strony o zmianę lub uchylenie decyzji organu pomocowego ze względu na słuszny interes strony i społeczny w oparciu o art. 154 i 155 k.p.a.". Postanowieniem z dnia [...] (nr...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. odmówiło uzupełnienia co do rozstrzygnięcia decyzji z dnia [...]. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że stosownie do art. 111 § 2 k.p.a. termin dla strony do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia 10 grudnia 2013 r. biegnie od dnia doręczenia postanowienia z dnia 14 stycznia 2014 r. Postanowienie to została doręczone Z. R. - czego również nie kwestionuje - w dniu 26 marca 2014 r. W świetle powyższego zawarty we wniosku z dnia 28 maja 2014 r. argument, mający przemawiać za przywróceniem terminu, że decyzja z dnia [...] nie zawierała prawidłowego pouczenia lub było ono błędne jest co najmniej chybiony. Jeśli z kolei chodzi o postanowienie Kolegium z dnia [...] (nr...) stwierdzające niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...], to przypomniano, że wnioskiem z dnia 14 stycznia 2014 r. Z. R. wniósł m. in. o uzupełnienie rozstrzygnięcia decyzji Kolegium z dnia [...], wobec czego postanowieniem z dnia [...] odmówiono uzupełnienia co do rozstrzygnięcia przedmiotowej decyzji jednocześnie pouczając, że termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy biegnie od dnia doręczenia postanowienia załatwiającego wniosek w zakresie uzupełnienia decyzji. Z uwagi na powyższe złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy był przedwczesny i nieskuteczny, dlatego też zasadnym było stwierdzenie niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...]. W świetle powyższego niezasadne jest twierdzenie Z. R. o nieprawidłowym lub błędnym pouczeniu sformułowanym w decyzji z dnia z [...]. Nadto zważyć trzeba, że z uwagi na wniosek strony o uzupełnienie co do rozstrzygnięcia powyższej decyzji, termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uległ (z korzyścią dla strony) zmianie. Z sobie tylko znanych powodów Z. R. nie dochował terminów określonego przepisami prawa. Takie podejście do procedury administracyjnej i interpretacji terminów do składania środków zaskarżenia jest wyborem Z. R., który w żaden sposób nie uzasadnia opisanego na wstępie wniosku o przywrócenie terminu. Dodano, że w często powoływanym przez Z. R. - w różnych kierowanych do Kolegium podaniach - wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 lipca 2013 r. (IV SAB/Wr 29/13), Sąd stwierdził, że "mając na uwadze treść pism i wniosków składanych przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego należy zauważyć, iż skarżący doskonale orientuje się w procedurze administracyjnej i przysługujących mu jako stronie postępowania środkach prawnych, jest zatem mało prawdopodobne, aby nie posiadał wiedzy w jaki sposób winno być sporządzone i wniesione odwołanie od decyzji organu administracji". Również - zdaniem Kolegium - wskazane wyżej założenie jest w przypadku wnioskodawcy nieuzasadnione. W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Z. R. wniósł o jego uchylenie "ze względu na nieważność orzeczenia, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Domagał się przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy na orzeczenia Kolegium z dnia [...] Wnosił ponadto "o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego z urzędu ze wzglądu, iż podaniami z dnia 21 lipca 2014 r. wniósł do SKO we W. o wznowienie postępowania w sprawie orzeczeń Kolegium z dnia [...] domagając się stwierdzenia ich nieważności. Oraz, że 28 lipca 2014 r. złożył wniosek do SKO o wznowienie postępowania w sprawie postanowień z dnia 26 czerwca 2014 r. i 9 lipca 2014 r. domagając się przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie orzeczeń Kolegium z dnia [...]". W motywach skargi podał, że "pismem z dnia 31 marca 2014 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie orzeczeń Kolegium z dnia [...]. Postanowieniami z dnia [...] Kolegium umorzyło postępowanie w sprawie o ponowne rozpatrzenie sprawy. Kolejnym podaniem z dnia 12 czerwca 2014 r. wniósł ponownie o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie orzeczeń Kolegium z dnia [...] domagając się z ostrożności przywrócenia ewentualnego terminu do dokonania czynności. Kolegium Postanowieniami z dnia [...] i [...] nr [...], [...], [...], [...] odmówiło przywrócenia mu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i stwierdziło, iż pouczenie, jakie udzieliło w swoich orzeczeniach z dnia [...] było jasne i nie budziło wątpliwości. Nadto wskazał, iż postanowieniami z dnia [...] Kolegium stwierdziło niedopuszczalność wniosku z dnia 14 stycznia 2014 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowienie to zawierało również pouczenie, a że zostało doręczone w dniu 26 marca 2014 r. to zdaniem kolegium nie dochował, terminu, który jego zdaniem upłynął 9 kwietnia 2014 r. Twierdzi się, iż niezasadne jest jego uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu nieprawidłowym lub błędnym pouczeniem ze strony Kolegium. Podniósł, że fałszywe są więc dowody Kolegium, iż prawidłowo został pouczony w doręczonych postanowieniach i decyzjach o terminie wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie orzeczeń Kolegium z dnia [...]. Mimo to odrębnym podaniem przed datą 9 kwietnia 2014 r., bowiem już 31 marca 2014 r. wezwał Kolegium do ponownego rozpatrzenia sprawy. Kolegium postanowieniami z 9 kwietnia 2014 r. umorzyło w sprawie postępowania". "Stwierdził, że pouczenia o sposobie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie orzeczeń Kolegium z dnia [...] nie było w ogóle lub, że było błędne, a zatem domagał się wznowienia postępowania w sprawie, gdyż dowody okazały się fałszywe, zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez sąd a popełnione przestępstwo jest oczywiste i wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzkiego. Domagał się ponownego rozpatrzenia sprawy w przedmiocie orzeczeń z dnia [...], czy to uznając wniosek z dnia 31 marca 2014 r. w piśmie zatytułowanym "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", czy to 28 maja 2014 r. lub 12 czerwca 2014 r. po przywróceniu terminu." Domagał się też "stwierdzenia rażącej bezczynności na wniosek z dnia 31 marca 2014 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie orzeczeń Kolegium z dnia [...]". W odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację. Podczas rozprawy w dniu 22 kwietnia skarżący podtrzymał argumentację skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei, postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej zwanej "p.p.s.a. W myśl art. 134 § 1 ww. aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie Sąd chciałby ustosunkować się do wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania. Wniosek ten oddalono na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jako niezasadny, gdyż – zgodnie z informacją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] w sprawie postanowienia tego Kolegium z dnia [...] nie toczyło się i nie toczy się postępowanie nieważnościowe. Kolegium, po rozpoznaniu wniosku Z. R., postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2014 r. odmówiło ponadto wznowienia postępowania. Przechodząc do meritum sprawy stwierdzić należy, że przedmiotem kontroli Sądu było zaskarżone przez Z. R. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...],, w którym organ, po rozpatrzeniu wniosku Z.R. z dnia 28 maja 2014 r. uzupełnionego pismem z dnia 12 czerwca 2014 r. o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] (nr...) stwierdzającą nieważność wydanej z upoważnienia Prezydenta W. - decyzji Zastępcy Kierownika Działu Świadczeń w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] (Nr ...), którą przyznano Z. R. dodatek mieszkaniowy na okres od dnia 1 grudnia 2009 r. do dnia 31 grudnia 2009 r., w kwocie 233,18 zł miesięcznie, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ w podstawie prawnej wskazał art. 58 § 1 oraz art. 59 § 2, w związku z art. 127 § 3 i art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako k.p.a.). Art. 58 § 1 i 2 k.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy; prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu jednocześnie dopełniając czynności, dla której określony był termin. Z powyższego wynika, że przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są: 1) wniesienie pisma z wnioskiem przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, 2) uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, 3) dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Przesłanki te muszą wystąpić łącznie. W ocenie Sądu prawidłowo uznał organ odwoławczy, że skarżący nie uprawdopodobnił, jak wymaga tego cytowany art. 58 § 1 k.p.a. okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Podczas rozprawy w dniu 22 kwietnia 2015 r. skarżący potwierdził, że Kolegium w treści decyzji z dnia [...] pouczyło go o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzja ta została doręczona skarżącemu – czego też nie kwestionuje – w dniu 3 stycznia 2014 r. Pismem z dnia 14 stycznia 2014 r Z. R. wniósł m. in. o "uzupełnienie orzeczenia (nr...) o brakujące rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku strony o zmianę lub uchylenie decyzji organu pomocowego ze względu na słuszny interes strony i społeczny w oparciu o art. 154 i 155 k.p.a." Postanowieniem z dnia [...] (nr...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. odmówiło uzupełnienia co do rozstrzygnięcia decyzji z dnia [...]. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że stosownie do art. 111 § 2 k.p.a. termin dla strony do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] biegnie od dnia doręczenia postanowienia z dnia [...]. Postanowienie, to zostało doręczone Z. R. - czego również nie kwestionuje - w dniu 26 marca 2014 r. (co też przyznał on podczas rozprawy). W świetle powyższego zawarty we wniosku z dnia 28 maja 2014 r. argument, mający przemawiać za przywróceniem terminu, że decyzja z dnia 10 grudnia 2013 r. nie zawierała prawidłowego pouczenia lub było ono błędne jest chybiony. Należy zgodzić się z organem orzekającym w sprawie, że w świetle powyższego niezasadne jest twierdzenie Z. R. o nieprawidłowym lub błędnym pouczeniu sformułowanym w decyzji z dnia z [...]. Nadto zważyć trzeba, że z uwagi na wniosek strony o uzupełnienie co do rozstrzygnięcia powyższej decyzji, termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uległ (z korzyścią dla strony) zmianie. Z niewiadomych powodów Z. R. nie dochował terminów określonego przepisami prawa. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 58 § 1 k.p.a., przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dokonując oceny tego warunku należy mieć na uwadze obiektywny miernik staranności. Chodzi mianowicie o staranność jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Skarżący nie uprawdopodobnił, że wystąpiła przeszkoda, której nie mógł przezwyciężyć przy dołożeniu nawet największego wysiłku, nie wskazał zresztą jakiejkolwiek przeszkody w dochowaniu terminu. W orzecznictwie podkreśla się, że sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, "ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi [...] wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych" (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 1997 r., SA/Łd 2572/95. Pr. Gosp. 1998, nr 5, s. 36). W tej sytuacji Sąd nie mógł orzekać w ramach niniejszej sprawy w przedmiocie innych żądań sformułowanych przez skarżącego. W szczególności, skoro przedmiotem skargi było postanowienie SKO we W. z dnia [...], nr [...], wydane w sprawie wszczętej wnioskiem skarżącego z dnia 28 maja 2014 r. to jego oceną nie mogły być objęte wnioski wszczynające inne postępowania, w tym m.in. wniosek z dnia 31 marca 2014 r. Ponadto, skarga Z. R., która wpłynęła do Sądu w dniu 15 września 2014 r. obejmuje kilka spraw, które zostały zarejestrowane pod odrębnymi sygnaturami. W związku z powyższym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. H.B.15.05.2015 r.