IV SA/Wr 71/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Protokolant Małgorzata Rutkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 marca 2009 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., po rozpatrzeniu wniosku A. S. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...] Nr [...] przyznającej zasiłek stały oraz finansującej składkę zdrowotną, na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 58 i art. 129 § 2 kpa, odmówiło przywrócenia stronie terminu do wniesienia odwołania. W motywach tego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że decyzją Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. z dnia [...] przyznano A. S. zasiłek stały i składkę zdrowotną. Od tej decyzji strona odwołała się. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że wniesione z uchybieniem terminu odwołanie nie mogło skutecznie uruchomić postępowania odwoławczego. Poza tym, odwołująca się nie złożyła - wraz z odwołaniem - prośby o przywrócenie uchybionego terminu. Pismem z dnia 18 sierpnia 2008 r. A.S. wystąpiła do organu pierwszej instancji z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji, uzasadniając swą prośbę złym stanem zdrowia. Ponadto wnioskodawczyni podniosła, że przekroczenie o jeden dzień ustawowego terminu do wniesienia odwołania było wynikiem popełnionego przez nią błędu. W dniu 18 sierpnia 2008 r. A. S. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Natomiast odwołanie od decyzji złożyła w dniu 17 lipca 2008 r. Zgodnie z art. 58 kpa, organ odwoławczy jest obowiązany przywrócić termin do wniesienia odwołania, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony (§ 1), b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 2), c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu, czyli wniósł obok wniosku także odwołanie od decyzji (§ 3). Skoro A. S. złożyła odwołanie od decyzji w dniu 17 lipca 2008 r., to należy przyjąć, że najpóźniej w tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z art. 58 § 2 kpa, wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Należy zatem przyjąć, że w rozpatrywanej sprawie termin ten upłynął w dniu 24 lipca 2008 r. (czwartek). Tymczasem, A. S. złożyła wspomniany wniosek dopiero 18 sierpnia 2008 r. Z kolei, wedle art. 58 § 3 kpa, przywrócenie terminu do wniesienia powyższego wniosku nie jest dopuszczalne. Już niespełnienie tej jednej przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uniemożliwia zadośćuczynienie wnioskowi A. S. Jak wskazano wyżej, prośba o przywrócenie terminu może być uwzględniona jedynie w sytuacji, jeżeli zostaną spełnione łącznie trzy przesłanki określone w art. 58 kpa. Zdaniem Kolegium nie można również uznać, że A.S. nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Warunkiem dopuszczalności przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, stosownie do art. 58 § 1 kpa, jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy zachodziły przesłanki od niej niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej (wyrok NSA z 13 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1656/97, LEX 47891). Do okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 r., sygn. akt II SA 45/99, LEX 46785). Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może więc mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyroki NSA z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt l SA/Gd 794/99, LEX 40381, z dnia 8 grudnia 1999 r., sygn. akt l SA/Lu 1246/98, LEX 40367, z dnia 4 października 2000 r. sygn. akt I SA/Gd 560/00, LEX 46437). Od strony postępowania można bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu (wyrok NSA z dnia 28 grudnia 2000 r., sygn. akt l SA/Ka 1781/99, LEX 47160). W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu strona wskazała, że nie liczyła terminu odwołania od dnia 3 lipca 2008 r., a błędnie od dnia 4 lipca 2008 r. Podkreślić więc należy, że jak wskazuje Sąd Administracyjny, "pomyłki polegające na kierowaniu odwołań i skarg do niewłaściwych organów", a więc tym bardziej złe obliczenie terminu, "są co najmniej następstwem niedbalstwa i nie zasługują na ich uwzględnienie jako usprawiedliwiających uchybienie terminu" (wyrok NSA z dnia 13 października 1999 r., sygn. akt III SA 1436/99, LEX 40057). Również argument "braku dostatecznej wiedzy" - w sytuacji gdy w decyzji pouczono o prawie i terminie odwołania - nie jest uznawany za pozwalający na przywrócenie terminu (wyrok NSA z dnia 5 października 2001 r., sygn. akt l SA 691/01, LEX 81784). Na marginesie można spostrzec, że nawet nieznajomość języka polskiego nie może - zdaniem sądów administracyjnych - być uznawana za okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminu (wyrok WSA z dnia 15 listopada 2004 r., sygn. akt V SA/Wa 2195, LEX 164707). Kolegium dodało też, że w dniu 10 września 2008 r. wpłynęła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarga A. S. na postanowienie z dnia [...] Nr [...], skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze podniesiono, że złożony został wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w którym A. S. wskazała, iż jest osobą niepełnosprawną, mocno schorowaną i że schorzenia te miały bezpośredni wpływ na uchybienia przy złożeniu odwołania. Do skargi załączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (umiarkowanym), zaświadczenie o konsultacji okulistycznej oraz zaświadczenie lekarskie, z którego treści wynika, że cierpi m.in. na chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa, dyskopatię, cukrzycę, zeza i niedowidzenie oka prawego. Jednakże, zdaniem Kolegium, podnoszony zły stan zdrowia nie uniemożliwiał A. S. wniesienia w terminie odwołania, tym bardziej w sytuacji, gdy osobiście odebrała decyzję w dniu 2 lipca 2008 r. W tym miejscu można dodatkowo przywołać stanowisko Sądu Administracyjnego, który stwierdził, że długotrwała choroba strony nie wyklucza sporządzenia odwołania i nadania pisma pocztą, osobiście lub przez domownika (por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1998 r., sygn. akt SA/Sz 1435/97). W takim stanie rzeczy, skoro w rozpatrywanej sprawie nie można uznać, iż A. S. nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, a wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności proceduralnej został złożony w sposób niezgodny z art. 58 § 2 kpa, to Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobligowane było orzec, jak na wstępie. W skardze na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu A. S. wniosła o jego uchylenie. Formułując zarzuty wskazała na wystąpienie w sprawie podstawowego uchybienia formalnego, jakiego dopuścił się organ administracyjny, poprzez błędne pouczenie jej co do sposobu złożenia odwołania, a które to uchybienie spowodowało niewłaściwe jego wniesienie i winno skutkować uchyleniem postanowienia. Skarżąca przyznała, że wniosła odwołanie spóźniając się o jeden dzień jednakże podkreśliła, że nie wiedziała, iż przekroczyła termin do jego złożenia. Zatem, składając odwołanie nie mogła jednocześnie wnieść o przywrócenie terminu. Przy czym, skarżąca podniosła, że uchybieniem ze strony organu było błędne pouczenie jej co do sposobu wniesienia odwołania. Pouczenie to "mówi tylko o przysługującym w terminie 30 dni odwołaniu, ale nie wspomina ani jednym słowem o tym, że strona jest obowiązana wraz z odwołaniem złożyć równocześnie wniosek o przywrócenie terminu (...)". Powołała się też na nieznajomość przepisów tę materię regulujących. Stwierdziła, że nie zna się na prawie, a nie stać jej na porady prawne. Nadto, w skardze A.S. przywołała okoliczności związane z merytorycznym rozpoznaniem sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu, nie podzielając zarzutów skarżącej, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola obejmuje zatem materialną i formalną prawidłowość zaskarżanego aktu. Skarga nie jest zasadna. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że terminy spełniają w postępowaniu administracyjnym kilka istotnych funkcji, m.in. porządkują postępowanie, spełniają rolę gwarancyjną dla stron, gwarantują stabilność decyzji administracyjnej oraz przeciwdziałają powolności działania administracji. W kodeksie postępowania administracyjnego ustanowiono terminy załatwiania spraw przez organy, związano je terminami dokonywania niektórych czynności procesowych, zamieszczono także ustawowe terminy dotyczące czynności stron lub uczestników postępowania. Z dokonanej przez Sąd analizy akt sprawy wynika, że decyzję pierwszoinstancyjną skarżąca osobiście odebrała w dniu 2 lipca 2008 r. Odwołanie od tej decyzji, pomimo zawartego w niej prawidłowego pouczenia, skarżąca nadała za pośrednictwem Poczty do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. dnia 17 lipca 2008 r., a więc z uchybieniem czternastodniowego terminu na dokonanie tej czynności, gdyż ten upływał dnia 16 lipca 2008 r. Składając odwołanie skarżąca nie wniosła jednocześnie o przywrócenie terminu do jego złożenia. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., na podstawie art. 134 kpa, stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Dnia 18 sierpnia 2008 r. skarżąca złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w O. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Dyrektora Ośrodka z dnia [...]. Uzasadniając wniosek skarżąca powołała się na zły stan zdrowia i błędne przyjęcie rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania oraz fakt, że opóźnienie było zaledwie jednodniowe. Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2 art. 58 kpa). Przy czym wskazać należy, że właściwy organ administracji jest zobowiązany do przywrócenia terminu w sytuacji, gdy zostały spełnione wszystkie przesłanki przywrócenia terminu. Niespełnienie choćby jednej z nich uniemożliwia pozytywne załatwienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wobec tak prezentującego się stanu faktycznego niniejszej sprawy Sąd podzielił stanowisko organu orzekającego, że składając prośbę o przywrócenie terminu skarżąca uchybiła siedmiodniowemu terminowi, o którym stanowi art. 58 § 2 kpa, gdyż odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej skarżąca wniosła w dniu 17 lipca 2008 r. zaś wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tego odwołania dopiero w dniu 18 sierpnia 2008 r. Prawdą jest też, że skarżąca nie uprawdopodobniła dostatecznie braku winy opóźnienia złożenia odwołania. A przecież, dyspozycja art. 58 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego wymaga "uprawdopodobnienia" braku winy, (...). Osoba zainteresowana powinna zatem uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wydanie 7, Warszawa C. H. Beck, s. 337). Sąd podziela więc stanowisko organu, że nie została spełniona przesłanka z art. 58 § 1 kpa. Niemniej jednak, już samo uchybienie siedmiodniowemu terminowi na złożenie wniosku uniemożliwiło jego pozytywne dla skarżącej rozpatrzenie. Zatem, zaskarżone w rozważanej sprawie rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Stąd też, wobec niezasadności skargi należało ją oddalić po myśli art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), o czym orzeczono w sentencji wyroku.