IV SA/Wr 710/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spraw.) Sędziowie Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 czerwca 2006r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego i świadczenia pielęgnacyjnego uchyla decyzję I i II instancji. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku W. K. odmówił przyznania wyżej wymienionemu uprawnienia do wskazanego wyżej świadczenia. W motywach rozstrzygnięcia organ orzekający wskazał, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art. 2 cytowanej na wstępie ustawy. Stwierdził, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że strona doznała, we wnioskowanym okresie, prześladowań nie objętych przepisami ustawy, dlatego należało orzec jak w rozstrzygnięciu. W związku z powyższym rozstrzygnięciem W. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. We wniosku podniósł, iż w związku z treścią art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich uważa, że spełnia wymagania dotyczące zakwalifikowania go do grupy osób represjonowanych. Podał, że urodził się w III Rzeszy w trakcie okresu deportacji do pracy przymusowej jego matki – M. W. W związku z tym uznał, że poniekąd on również został deportowany, a co za tym idzie był represjonowany i przebywał poza granicami kraju wymagany okres 6 miesięcy. Stwierdził, że gdyby nie deportacja urodziłby się w Polsce w zupełnie innych warunkach, miałby dom i kochającą rodzinę. Zaznaczył, że jego matka nie może niestety skorzystać ze świadczenia wynikającego z ustawy ponieważ nie żyje, a on jest jedyną osobą, która może otrzymać zadośćuczynienie za krzywdy doznane przez nich. Dlatego wnosi o wydanie przychylnej wobec niego decyzji. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 2 pkt 2 lit. a i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm.), po rozpoznaniu wniosku W. K. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...]r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu urodzenia się i pobytu w czasie deportacji matki do pracy przymusowej, za okres od [...]r. do [...]r., w miejscowości P. Organ orzekający stwierdził, iż wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazał, iż zgodnie z art. 1 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie, oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W motywach uzasadnienia Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż matka W. K. w okresie od [...] do [...] roku posiadała obywatelstwo niemieckie (wpis w ankiecie personalnej pkt [...] z lat [...]). Zaś w myśl art. 5 ustawy z nia 20 stycznia 1920r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz.U.R.P. Nr 7, poz. 44) przez urodzenie dzieci nieślubne nabywają obywatelstwo matki, a zatem strona w okresie podlegania represjom określonym w ustawie, jako dziecko obywatelki niemieckiej posiadała obywatelstwo niemieckie i nie spełnia tym samym warunku koniecznego dla uzyskania świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez II Rzeszę i ZSRR. W tym stanie rzeczy orzeczono jak na wstępie. W skardze na niniejszą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu W. K. wniósł o jej uchylenie, jako niezgodnej z prawem. Skarżący podniósł, że jego matka M. W. pracowała jako robotnica rolna od dnia [...]r. do dnia [...]r. w miejscowości B. w Niemczech na dowód czego przedstawił oświadczenia świadków. Zaś twierdzenie organów na temat posiadania przez wyżej wymienioną obywatelstwa niemieckiego nie jest poparte żadnym dokumentem, jest to jedynie oświadczenie złożone w ankiecie. Dodał, że matka jego była osobą niewykształconą i po powrocie z Niemiec od roku [...] do [...] pracowała jako woźna w szkole. Wpis w ankiecie, jak przypuszcza skarżący, był prawdopodobnie wynikiem tego, iż mieszkała ona na terenie III Rzeszy (była wojna) i wpisała w ankiecie personalnej, że posiada obywatelstwo polskie i niemieckie. Wskazał, iż starał się uzyskać z Gminy L. informację na temat dokumentów mogących wyjaśnić sprawę obywatelstwa. W odpowiedzi skarżący otrzymał informację, iż Gmina L. nie dysponuje wiadomościami w tym zakresie. Zaznaczył również, iż Z Fundacji "Polsko-Niemieckiej Pojednanie" otrzymał informację, że jest uprawniony do otrzymania świadczenia ze środków niemieckiej Fundacji "Pamięć Odpowiedzialność i Przyszłość" z tytułu prześladowań zaliczonych do V kategorii obejmującej dzieci do lat 12 deportowane z rodzicami na teren III Rzeszy w granicach z 1937 roku lub na tereny okupowane. W chwili obecnej oczekuje na odpowiedź na pismo w sprawie posiadanych dokumentów przez Urząd Miasta i Gminy B. dotyczących obywatelstwa matki skarżącego. Skarżący powołał się także na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2004r., w którym, jak podał, Sąd uznał, że dzieci urodzone w czasie pracy przymusowej rodziców w Niemczech, Austrii i innych krajach okupowanych przez III Rzeszę są uprawnione do otrzymania świadczenia pieniężnego (dodatku do emerytury) i wniósł, w świetle ustawy z dnia 31 maja 1996r. o uchylenie zaskarżonej decyzji, która w jego przekonaniu jest sprzeczna z postanowieniami powoływanego wyroku oraz o przyznanie dodatku do emerytury. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii posiadania przez matkę skarżącego obywatelstwa niemieckiego w latach [...]. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził na podstawie wpisu w ankiecie personalnej (pkt [...]) matki skarżącego, iż ta posiadała obywatelstwo niemieckie w [...]r. Wskazał, iż w myśl art. 5 ustawy z dnia 20 stycznia 1920r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz.U.RP Nr 7, poz. 44): "przez urodzenie dzieci nieślubne nabywają obywatelstwo matki". Organ orzekający uznał zatem, że skarżący w okresie podlegania represjom określonym w ustawie z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87, poz. 395 z późn. zm), jako dziecko obywatelki niemieckiej posiadał obywatelstwo niemieckie, a tym samym nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 1 ust. 1 powoływanej ustawy. W aktach niniejszej sprawy znajduje się zeznanie świadka P. A. (obywatela niemieckiego), z którego wynika, że M. W., nazwisko rodowe K. była od [...]r. do [...]r. zatrudniona jako robotnica rolna w majątku ziemskim R. H. w B. (Saksonia). Skarżący urodził się w dniu [...]r. W skardze skarżący zarzucił, iż posiadanie przez matkę obywatelstwa niemieckiego nie zostało poparte żadnym dokumentem. Podniósł, że matka była osobą niewykształconą, a złożone oświadczenie w ankiecie mogło być związane z faktem zamieszkiwania na terenie III Rzeszy. Do skargi skarżący dołączył zeznania M. K., z którego wynika, że M. K. pracowała przymusowo w majątku ziemskim (R. H.) w B. w okresie od [...]r. do [...]r. jako robotnica rolna. Na rozprawie skarżący przedstawił Sądowi pismo [...] z dnia [...]r. – z uwierzytelnionym tłumaczeniem z języka niemieckiego – w którym stwierdzono, iż "po dokonaniu wglądu w istniejące w chwili obecnej dokumenty okazało się, że nie ma jakichkolwiek informacji wskazujących na fakt, iż Pańska matka otrzymała obywatelstwo niemieckie". Przed podjęciem decyzji w indywidualnej sprawie organ orzekający zobowiązany jest, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, zbadać wszechstronnie sprawę, a w szczególności w sposób wyczerpujący zbadać i rozpatrzyć z urzędu cały materiał dowodowy dla ustalenia stanu faktycznego (art. 7 i art. 77 kpa). Następnie winien dokonać oceny, na podstawie całokształtu dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). W ocenie Sądu Kierownik Urzędu dopuścił się naruszenia wymienionych zasad postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odmowa przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia jest przedwczesna. Rozpoznając ponownie sprawę Kierownik Urzędu powinien więc dokładnie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w kwestii posiadania przez matkę skarżącego obywatelstwa niemieckiego, dokonać ewentualnie innych ustaleń, jakich potrzeba wyłoni się w trakcie postępowania i swoje ustalenia faktyczne ocenić, mając na uwadze przepisy procedury administracyjnej. Zasadnym byłoby zastanowienie się, czy osoba posiadająca obywatelstwo niemieckie mogła wykonywać pracę przymusową w majątku ziemskim innego obywatela niemieckiego (1942r.). Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 – ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w art. 200 cytowanej ustawy. Sąd nie orzekł o wykonaniu zaskarżonej decyzji, gdyż jako orzeczenie negatywne nie ma ono przymiotu wykonalności (art. 152 – Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).