IV SA/Wr 710/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie: Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Protokolant: Asystent sędziego Marcin Jarecki, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 maja 2015 r. sprawy ze skargi Z. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Z. R., dalej: skarżący, z dnia 12 czerwca 2014 r. o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności wydanej z upoważnienia Prezydenta W. - decyzji Zastępcy Kierownika Działu Świadczeń w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia [...], nr [...], którą przyznano skarżącemu dodatek mieszkaniowy na okres od dnia 1 października 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r., oraz od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 marca 2014 r. w kwocie 320,15 zł miesięcznie, na podstawie art. 58 § 1 oraz art. 59 § 2, w związku z art. 127 § 3 i art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako k.p.a.), odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Podaniem z dnia 12 czerwca 2014 r. skarżący zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. o ponowne rozpatrzenie czterech spraw, zakończonych orzeczeniami Kolegium z dnia [...] o sygnaturach: [...], [...], [...], [...]. "Z ostrożności" wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku "ze względu na brak prawidłowego pouczenia lub jak wolicie błędne pouczenie". Stwierdził, że "podaniem z dnia 24 stycznia 2014 r. zwróciłem się o ponowne rozpoznanie sprawy w przedmiocie doręczonych mi orzeczeń z dnia [...]. 28 marca 2014 r. wezwałem Kolegium na piśmie do usunięcia naruszenia prawa i rozpatrzenia wniosku z 14 stycznia 2014 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy na orzeczenia z dnia [...]. W sprawie doręczono mi jedynie Postanowienia z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienia z dnia [...]" Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że niewątpliwie przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu strona może się bronić, składając do organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosek o przywrócenie tego terminu. Wniosek ten zostanie jednak uwzględniony jedynie wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie trzy przesłanki określone w art. 58 k.p.a., a więc: osoba zainteresowana uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, wniosek o przywrócenie terminu złożony zostanie w nieprzywracalnym terminie siedmiu dni od dnia ustania przeszkody, która uniemożliwiała dochowanie terminu, jednocześnie ze złożeniem prośby zainteresowany dokona czynności dla której zakreślony był termin. Brak spełnienia chociażby jednej z wyżej opisanych przesłanek powoduje, że prośba o przywrócenie terminu nie może być uwzględniona. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazano, że warunkiem dopuszczalności przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, stosownie do art. 58 § 1 k.p.a., jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy zachodziły przesłanki od niej niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Do okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może więc mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Od strony postępowania można bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu. Stwierdzono, że zarówno decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...], jak i pozostałe orzeczenia Kolegium wydane w związku z kolejnymi wnioskami skarżącego wniesionymi w związku z tą sprawą — wbrew jego sugestiom - zawierały zgodne z obowiązującym prawem pouczenia. Ponadto w treści orzeczeń, Kolegium informowało stronę o przysługujących mu prawach. Wskazano, że pismem z dnia 14 stycznia 2014 r. skarżący wniósł m. in. o "uzupełnienie orzeczenia ([...]) o brakujące rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku strony o zmianę lub uchylenie decyzji organu pomocowego ze względu na słuszny interes strony i społeczny w oparciu o art. 154 i 155 k.p.a." oraz o "ponowne rozpatrzenie sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji i zmiany jej w oparciu o prymat zabezpieczenia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony do zachowania godnych człowiekowi warunków bytowych". Następnie wskazano, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...], odmówiło uzupełnienia rozstrzygnięcia - decyzji Kolegium z dnia [...], nr [...], wskazując w uzasadnieniu postanowienia, że w tej decyzji Kolegium orzekało o całości żądania wnioskodawcy. Kolegium wyjaśniło także, że podanie z dnia 18 listopada 2013 r., w części zawierającej żądanie zmiany bądź uchylenia - na podstawie art. 155 k.p.a. decyzji z dnia [...] i przyznania skarżącemu 100% dodatku mieszkaniowego na cały sześciomiesięczny okres - zostało przekazane, zgodnie z właściwością, Prezydentowi W. (pismo przekazujące z dnia [...] – [...]). Natomiast postanowieniem z dnia [...] ([...]), stwierdziło niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wyjaśniając skarżącemu, że zgodnie z art. 111 k.p.a., w przypadku wystąpienia strony o uzupełnienie decyzji, ulega zmianie termin, w którym strona może złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Termin ten biegnie zatem nie od dnia doręczenia pierwotnej decyzji (w badanej sprawie decyzji z [...], nr [...], lecz od dnia otrzymania postanowienia uzupełniającego lub odmawiającego uzupełnienia decyzji. Orzeczenie dotyczące uzupełnienia decyzji lub odmowa jej uzupełnienia nie ma bytu samodzielnego - pozostaje częścią aktu, którego uzupełnienia domaga się strona. Tym samym bieg terminu do wystąpienia z wnioskiem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...], nr [...]) rozpoczyna się od daty doręczenia stronie rozstrzygnięcia załatwiającego wniosek w zakresie uzupełnienia tej decyzji. Podkreślono, że oba postanowienia zostały doręczone stronie w dniu [...]. Mając powyższe na uwadze uznano, że w sytuacji faktycznej niniejszej sprawy termin na złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął w dniu 9 kwietnia 2014 r. Jeżeli zatem aktualnie rozpatrywane podanie (zawierające wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz wiosek o przywrócenie terminu datowane jest na 12 czerwca 2014 r. (wpływ do organu 12 czerwca 2014 r.), to bezspornie mamy w tym przypadku do czynienia ze spóźnionym wnioskiem o przywrócenie terminu (co zresztą strona przyznaje). W tej sytuacji, przechodząc do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu Kolegium - w nawiązaniu do wcześniejszych ustaleń, dotyczących postanowień zawartych w art. 58 k.p.a. - wskazało, że przedmiotowe podanie nie zawiera 3 elementów niezbędnie wymaganych. Niewątpliwie bowiem zostało złożone po upływie 7 - dniowego terminu od ustania przeszkody, która uniemożliwia dochowanie terminu, a podanie nie zawiera uprawdopodobnienia braku winy strony w dokonaniu czynności prawnej. Zawarty we wniosku z dnia 12 czerwca 2014 r. argument, mający przemawiać za przywróceniem terminu, a polegający na braku pouczenia lub błędnym pouczeniu uznano za chybiony. W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o jego uchylenie "ze względu na nieważność orzeczenia, jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa". Domagał się przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenia sprawy na orzeczenia Kolegium z dnia [...]. Wnosił ponadto "o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego z urzędu ze wzglądu, iż podaniami z dnia 21 lipca 2014 r. wniósł do SKO we W. o wznowienie postępowania w sprawie orzeczeń Kolegium z dnia [...] domagając się stwierdzenia ich nieważności. Oraz, że 28 lipca 2014 r. złożył wniosek do SKO o wznowienie postępowania w sprawie postanowień z dnia [...] i [...] domagając się przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie orzeczeń Kolegium z dnia [...]" W motywach skargi podał, że "pismem z dnia 31 marca 2014 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie orzeczeń Kolegium z dnia [...]. Postanowieniami z dnia [...] Kolegium umorzyło postępowanie w sprawie o ponowne rozpatrzenie sprawy. Kolejnym podaniem z dnia 12 czerwca 2014 r. wniósł ponownie o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie orzeczeń Kolegium z dnia [...] domagając się z ostrożności przywrócenia ewentualnego terminu do dokonania czynności. Kolegium Postanowieniami z dnia [...] i [...] nr [...], [...], [...], [...] odmówiło przywrócenia mu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i stwierdziło, iż pouczenie, jakie udzieliło w swoich orzeczeniach z dnia [...] było jasne i nie budziło wątpliwości. Nadto wskazał, iż postanowieniami z dnia [...], Kolegium stwierdziło niedopuszczalność wniosku z dnia 14 stycznia 2014 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowienie to zawierało również pouczenie, a że zostało doręczone w dniu 26 marca 2014 r. to zdaniem kolegium nie dochował, terminu, który jego zdaniem upłynął 9 kwietnia 2014 r. Twierdzi się, iż niezasadne jest jego uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu nieprawidłowym lub błędnym pouczeniem ze strony Kolegium. Podniósł, że fałszywe są więc dowody Kolegium, iż prawidłowo został pouczony w doręczonych postanowieniach i decyzjach o terminie wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie orzeczeń Kolegium z dnia [...]. Mimo to odrębnym podaniem przed datą 9 kwietnia 2014 r., bowiem już 31 marca 2014 r. wezwał Kolegium do ponownego rozpatrzenia sprawy. Kolegium postanowieniami z [...] umorzyło w sprawie postępowania". Zdaniem skarżącego, pouczenia o sposobie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie orzeczeń Kolegium z dnia [...] nie było w ogóle lub, że było błędne, a zatem domagał się wznowienia postępowania w sprawie, gdyż dowody okazały się fałszywe, zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez sąd a popełnione przestępstwo jest oczywiste i wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia ludzkiego. Domagał się ponownego rozpatrzenia sprawy w przedmiocie orzeczeń z dnia [...], czy to uznając wniosek z dnia 31 marca 2014 r. w piśmie zatytułowanym "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", czy to 28 maja 2014 r. lub 12 czerwca 2014 r. po przywróceniu terminu." Domagał się też "stwierdzenia rażącej bezczynności na wniosek z dnia 31 marca 2014 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie orzeczeń Kolegium z dnia [...]". W odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z dnia 23 marca 2015 r. Sąd odmówił zawieszenia postępowania sadowoadministracyjnego w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei, postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a. W myśl art. 134 § 1 ww. aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu było zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...], w którym organ, po rozpatrzeniu wniosku Z. R. z dnia 12 czerwca 2014 r. o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...]odmawiającą stwierdzenia nieważności wydanej z upoważnienia Prezydenta W. - decyzji Administratora w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej we W. z dnia [...], nr [...], którą przyznano skarżącemu dodatek mieszkaniowy na okres od dnia 1 października 2013 r. do dnia 31 grudnia 2013 r., oraz na okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 marca 2014 r. w kwocie 320,15 zł miesięcznie, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ w podstawie prawnej wskazał art. 58 § 1 oraz art. 59 § 2, w związku z art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a. Art. 58 § 1 i 2 k.p.a. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy; prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu jednocześnie dopełniając czynności, dla której określony był termin. Z powyższego wynika, że przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są: 1) wniesienie pisma z wnioskiem przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, 2) uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, 3) dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Przesłanki te muszą wystąpić łącznie. W ocenie Sądu prawidłowo uznał organ odwoławczy, że skarżący nie uprawdopodobnił, jak wymaga tego cytowany art. 58 § 1 k.p.a. okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Pismem z dnia 14 stycznia 2014 r. skarżący wniósł m. in. o "uzupełnienie orzeczenia ([...]) o brakujące rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku strony o zmianę lub uchylenie decyzji organu pomocowego ze względu na słuszny interes strony i społeczny w oparciu o art. 154 i 155 k.p.a." Postanowieniem z dnia [...] ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. odmówiło uzupełnienia co do rozstrzygnięcia decyzji z dnia [...]. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że stosownie do art. 111 § 2 k.p.a. termin dla strony do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] biegnie od dnia doręczenia postanowienia z dnia [...]. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 26 marca 2014 r. W świetle powyższego zawarty we wniosku z dnia 12 czerwca 2014 r. argument, mający przemawiać za przywróceniem terminu, że decyzja z dnia [...] nie zawierała prawidłowego pouczenia lub było ono błędne jest chybiony. Należy zgodzić się z organem orzekającym w sprawie, że w świetle powyższego niezasadne jest twierdzenie skarżącego o nieprawidłowym lub błędnym pouczeniu sformułowanym w decyzji z dnia z [...]. Nadto zważyć trzeba, że z uwagi na wniosek strony o uzupełnienie co do rozstrzygnięcia powyższej decyzji, termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uległ (z korzyścią dla strony) zmianie. Z niewiadomych powodów skarżący nie dochował terminów określonego przepisami prawa. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 58 § 1 k.p.a., przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dokonując oceny tego warunku należy mieć na uwadze obiektywny miernik staranności. Chodzi mianowicie o staranność jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Skarżący nie uprawdopodobnił, że wystąpiła przeszkoda, której nie mógł przezwyciężyć przy dołożeniu nawet największego wysiłku, nie wskazał zresztą jakiejkolwiek przeszkody w dochowaniu terminu. W orzecznictwie podkreśla się, że sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, "ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi (...) wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych" (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 1997 r., SA/Łd 2572/95. Pr. Gosp. 1998, nr 5, s. 36). W tej sytuacji Sąd nie mógł orzekać w ramach niniejszej sprawy w przedmiocie innych żądań sformułowanych przez skarżącego. W szczególności, skoro przedmiotem skargi było postanowienie SKO we W. z dnia [...], [...], wydane w sprawie wszczętej wnioskiem skarżącego z dnia 12 czerwca 2014 r. to jego oceną nie mogły być objęte wnioski wszczynające inne postępowania, w tym m.in. wniosek z dnia 31 marca 2014 r. Ponadto, skarga, która wpłynęła do Sądu w dniu 15 września 2014 r. obejmuje kilka spraw, które zostały zarejestrowane pod odrębnymi sygnaturami. W związku z powyższym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.