IV SA/Wr 716/13

Ewa Orłowska referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu: po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z kolejnego wniosku Z. R. o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi Z. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte kolejnym wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 marca 2014 r. oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu z uwagi na to, że skarżący nadużywa tego prawa inicjując szereg postępowań sądowych, w których charakter rozstrzygnięć podanych kontroli sądowej dowodzi, że celem skarżącego nie jest faktyczna obrona swoich spraw lecz inicjowanie postepowań sądowych stanowiących cel sam w sobie. Ponadto w postanowieniu tym wskazano, że skarżącemu nie przysługuje również prawo pomocy w celu sporządzenia skargi o stwierdzenie niezgodności orzeczenia sądu z prawem, ponieważ skarżący pomimo wezwania referendarza nie sprecyzował, które konkretnie orzeczenie będzie przedmiotem tej skargi. Na rozprawie w dniu 8 października 2014 r. skarżący wniósł o ustanowienie adwokata ze względu na ciężką sytuację materialną i brak dochodów. Powyższe oznacza, iż skarżący złożył kolejny wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. , dalej p.p.s.a.) Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1 i 2 tego przepisu. W myśl art. 258 § 3 p.p.s.a. do postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące postanowień sądu. Ustanowienie adwokata z urzędu obejmuje z mocy art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, a przyznanie tego prawa następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Ocena zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie powyższego przepisu powinna ograniczać się jedynie do oceny czy wnioskodawca jest w stanie ponieść ciężar kosztów postępowania. Szeroki dostęp do prawa pomocy w procedurze sądowoadministracyjnej wymaga jednak szczególnie wnikliwej oceny sposobu realizacji tego prawa przez skarżących. Podkreślenia wymaga, że prawo dostępu do sądu jest jednym z podstawowych wolności określonych w Konstytucji RP. Treść podmiotowego prawa do sądu obejmuje prawo dostępu do sądu, prawo do odpowiednio ukształtowanej procedury i prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia sprawy. Złożony na rozprawie w dniu 8 października 2014 r. kolejny wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest bezprzedmiotowy, ponieważ wskazanym wyżej postanowieniem Sądu z dnia 12 marca 2014 r. oddalono pierwszy wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata z uwagi na to, że nadużywa on prawa do sądu, w tym prawa do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Okoliczność dotycząca nadużycia prawa pomocy nie uległa zmianie na obecnym etapie postępowania sądowego. Aktualne pozostają bowiem ustalenia zawarte w powyższym postanowieniu Sądu, że skarżący w 2009 r., 2010 r., 2011 r., 2012 r. i 2013 r. wniósł do Wydziału IV tut. Sądu 207 skarg. W 116 sprawach skarga została odrzucona, natomiast w 9 sprawach zostało umorzone postępowanie sądowe. W 13 sprawach oddalono skargę, zaś w jednej sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 98/10 uchylono decyzję organu I i II instancji. Dodatkowo w trzech sprawach skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny. W postanowieniu tym wskazano także, że skarżący złożył w tym okresie 69 wniosków o przyznanie prawa pomocy, przy czym 7 wniosków pozostawiono bez rozpoznania, 2 wnioski oddalono przez Sąd na podstawie art. 247 p.p.s.a. z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi, zaś wskutek rozpoznania 27 wniosków przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W trzech sprawach umorzono postępowanie wszczęte wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w jednej ze spraw, w której wcześniej oddalono wniosek z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi (sygn. akt IV SAB/Wr 2/10), również umorzono postępowanie wszczęte kolejnym wnioskiem o przyznanie tego prawa. Natomiast w jednej spośród 69 spraw, tj. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 367/10 poinformowano skarżącego pismem Sądu, że jest zwolniony z mocy ustawy od kosztów sądowych. Podtrzymać należy stanowisko, zawarte w omawianym postanowieniu, że w większości spraw wyznaczony z urzędu adwokat składał opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący wypowiadał również pełnomocnictwa wyznaczonym z urzędu pełnomocnikom. Aktualne jest twierdzenie, że skarżący złożył również w ponad 140 sprawach wnioski o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń kończących postępowanie sądowe, a także wnioski o dokonanie wykładni tych orzeczeń i wstrzymanie ich wykonania. Skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia kończącego postępowanie zostały odrzucone, ponieważ nie zostały sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika. Wnioski o wykładnię orzeczeń zostały załatwione odmownie lub też dodatkowo umorzono postępowanie wszczęte kolejnymi wnioskami w tym przedmiocie. We wszystkich sprawach odmówiono wstrzymania wykonania orzeczenia. W postanowieniu tym podkreślono także, że skarżący wielokrotnie składał wnioski o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, przy czym po wyznaczeniu przez Naczelny Sąd Administracyjny innego Sądu, np. w Gliwicach, w Opolu, skarżący złożył kolejny wniosek o wyłączenie składu tego innego Sądu. Na obecnym etapie postępowania dodać trzeba, że skarżący wniósł również w 2014 r. szereg skarg o wznowienie postępowania sądowego przed uprawomocnieniem się orzeczenia, które zostały odrzucone. Na dzień 30 maja 2014 r. liczba zarejestrowanych skarg skarżącego, obejmująca okres od 2009 r. do maja 2014 r. wzrosła i wyniosła 407 skarg. Natomiast liczba zarejestrowanych wniosków o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika wyniosła 217 wniosków. Ponadto w 2014 r. w 21 sprawach poinformowano skarżącego pismem referendarza sądowego, że jest zwolniony z kosztów sądowych z mocy ustawy. Charakter rozstrzygnięć poddanych kontroli sądowej i liczba wniesionych spraw oraz liczba wniosków o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczeń kończących postępowanie sądowe (zakończonych postanowieniami o odrzuceniu tych skarg), a także liczba wniosków o dokonanie wykładni tych orzeczeń i wstrzymanie ich wykonania oraz systematyczny wzrost liczby skarg wniesionych przez skarżącego, a przy tym i wniosków o przyznanie prawa pomocy do tych skarg pozwala na przyjęcie, że w dalszym ciągu celem skarżącego nie jest faktyczna obrona swych praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym lecz inicjowanie postępowań sądowych, stanowiące cel sam w sobie. Przedstawione okoliczności uprawniały do stwierdzenia, że domaganie się przez skarżącego prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu również na obecnym etapie postępowania stanowi nadużycie tego prawa. Prawo pomocy stanowi formę realizacji prawa do sądu i nie może być przyznane podmiotowi, który ze swojego prawa czyni nienależyty użytek. Z tych względów postępowanie wszczęte złożonym na rozprawie kolejnym wnioskiem o przyznanie prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a w związku z art. 258 § 3 i art. 245 § 3 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.