IV SA/Wr 72/18
WyrokWSA we Wrocławiu2018-03-29
Skład orzekający: Gabriel Węgrzyn, Julia Szczygielska, Alojzy Wyszkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kwota wyegzekwowanych zaległych alimentów, wypłacona w roku bazowym, powinna być w całości zaliczona do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, czy też należy ustalić, jaka część tej kwoty przypada na poszczególne lata?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, zaliczając całą kwotę wyegzekwowanych zaległych alimentów do dochodu rodziny w roku bazowym. Obowiązkiem organu jest ustalenie, jaka część tej kwoty przypada na poszczególne lata, a do dochodu rodziny w roku bazowym zaliczyć można jedynie część alimentów przypadającą na ten rok. Odmienna wykładnia narusza zasady sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ I instancji odmówił przyznania świadczeń, uznając, że dochód rodziny w roku bazowym (2016) przekroczył ustalone kryterium dochodowe. Kwota 26.906,83 zł wyegzekwowana od komornika w 2016 r. została w całości zaliczona do dochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, argumentując, że wyegzekwowana kwota stanowi wyrównanie zaległych alimentów od 2010 r. i powinna być rozliczona proporcjonalnie do lat, za które jest należna.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 29 marca 2018 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Decyzją z dnia 31 października 2017 r., nr [...] wydaną na podstawie 104 k.p.a. oraz art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 489 ze zm.), przez działającego z upoważnienia Burmistrza Gminy i Miasta w L., Sekretarza Gminy i Miasta w L. odmówiono przyznania A. S. (dalej: strona, skarżąca) świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla M.S. oraz K. S.
W uzasadnieniu wskazano, że dochód wnioskodawczyni osiągnięty w 2016 r. wyniósł 26.906,83 zł. Dochód ten został podzielony na 12 miesięcy i wyniósł 2.242, 24 zł. Następnie miesięczny dochód w rodzinie, tj. 2. 242, 24 zł został podzielony na trzy osoby w rodzinie i wyniósł 747, 41 zł przekraczając tym samym kwotę 725 zł o 22, 41 zł. Powyższe oznacza, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego stronie nie przysługują ponieważ dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę 725 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła, że kwota 26.906,83 zł wypłacona jej w dniu 28 października 2016 r. przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. stanowi kwotę wyrównania zaległych alimentów od lutego 2010 r. do października 2016 r. Wskazała, że roczna kwota zasądzonych alimentów na dzieci wynosi 14.400 zł, a w roku 2016 otrzymała z funduszu alimentacyjnego kwotę 12.000 zł. Brakująca roczna kwota to 2.400 zł i w ocenie odwołującej tylko ta kwota winna być zaliczana dochodu jej rodziny w 2016 r. Wniosła o ustalenie, jaka część kwoty z wyegzekwowanych alimentów przypada na poszczególne lata i tylko tę kwotę przypadającą na rok bazowy 2016 r. zaliczyć do dochodu rodziny. Wskazała, że jako rodzic nie ma wpływu na zaspokojenie swojej wierzytelności na bieżąco a zatem nie może być dotknięta sankcją w postaci pozbawienia prawa do wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wniosła o uchylenie wydanej decyzji i przyznanie świadczeń.
Decyzją z dnia 15 grudnia 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazano, że podstawę materialnoprawną decyzji stanowił art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w związku z art. 3 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych a także przepisy wydanego na podstawie delegacji ustawowej rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach w sprawach o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1467).
Następnie wskazano, że stosownie do treści art. 9 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Jak wynika jednak z art. 9 ust. 2 tej ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Ustawodawca zastrzegł zatem, iż świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje jedynie wnioskodawcom, którzy nie osiągają dochodu wyższego niż opisany w przywołanym unormowaniu. Przekroczenie przedmiotowego kryterium dochodowego oznacza, iż organ nie może uwzględnić wniosku strony, bez względu na wielkość tego przekroczenia czy też inne, towarzyszące sprawie okoliczności, jak chociażby sytuacja rodzinna czy zdrowotna strony.
Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia 10 marca 2010 r. A. S. zobowiązany jest do płacenia alimentów na rzecz małoletnich dzieci M. S. oraz K.S. w kwocie po 600 zł miesięcznie na rzecz każdego z nich łącznie po 1.200 zł. Bezsporny jest również fakt, iż egzekucja powyższych świadczeń jest bezskuteczna, co potwierdza zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. z dnia 6 października 2017 r. W zaświadczeniu tym wskazano nadto, że 2016 r. na poczet alimentów wyegzekwowano kwotę 26.906,83 zł.
Organ I instancji prawidłowo ustalił, że dochód rodziny osiągnięty w 2016 r. wyniósł 26.906,83 zł (dochód z wyegzekwowanych alimentów niepodlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych). Dochód ten podzielono na 12 miesięcy, co dało kwotę 2.242,24 zł. Następnie miesięczny dochód w rodzinie został podzielony na 3 osoby i wyniósł 747,41 zł, przekraczając tym samym kwotę 725 zł o 22,41 zł.
Przy ustalaniu prawa do świadczeń uwzględnia się dochód osiągnięty w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, a więc w tym przypadku brany był pod uwagę dochód z 2016 r. W ocenie Kolegium ustalenia organu I instancji, co do wysokości dochodu uzyskanego przez rodzinę strony w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, są prawidłowe.
W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, co potwierdza zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. z dnia 6 października 2017 r., że na rzecz strony w roku 2016 została wyegzekwowana kwota 26906, 83 zł. Jest to niewątpliwie dochód niepodlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych osiągnięty przez stronę w roku bazowym, tj. 2016 r.
Kwestią sporną w sprawie jest okoliczność zaliczenia całej kwoty wyegzekwowanych alimentów na rzecz strony, które otrzymała w 2016 r. do dochodu jej rodziny osiągniętego w 2016 r.
Odnosząc się do zaprezentowanego przez stronę sposobu obliczenia dochodu za rok 2016 , gdzie wskazuje, że organ powinien ustalić, jaka cześć kwoty z wyegzekwowanych alimentów przypada na poszczególne lata i tylko te kwoty alimentów przypadających na rok bazowy zaliczyć do dochodu rodziny, Kolegium wskazało, że jest ono nieprawidłowe.
Skoro pod pojęciem dochodu należy rozumieć wszystkie dochody, które wnioskująca o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, osiągnęła w roku kalendarzowym poprzedzającym rok zasiłkowy, to nie ulega wątpliwości, że w skład - tak rozumianego dochodu - wchodzą wszystkie świadczenia alimentacyjne, otrzymane w danym roku, niezależnie od tego, czy były to świadczenia należne za lata ubiegłe, czy świadczenia bieżące. O przyznaniu bowiem świadczeń, o które wnioskuje skarżąca decyduje każdorazowo sytuacja finansowa danej rodziny w konkretnym roku. Podkreślono, że przyjęcie wykładni dochodu proponowanej przez stronę, która polegałaby na wliczaniu do dochodu za dany rok jedynie świadczeń alimentacyjnych w tym roku należnych, stwarzałoby sytuację, w której nie wiadomo jak należałoby kwalifikować te dochody, które stanowiły alimenty zaległe.
Według organu odwoławczego nie zachodzą w sprawie przesłanki z art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, co oznacza brak jest możliwości uznania, że dochód w postaci wyrównania alimentów jest dochodem utraconym.
Dodano, że w poprzednich latach, wnioskująca o przyznanie świadczenia, tych kwot również nie ujawniała, bo ich w tamtym okresie czasu, nie posiadała. W myśl tego poglądu zatem, kwoty alimentów zaległych, choć stanowiły dochód dla rodziny, to w żadnej kategorii finansowej, nie byłyby ujmowane. W kontekście zatem celów i zasad rządzących ustawą, która pozwala na otrzymanie wsparcia ze środków publicznych pod warunkiem spełnienia określonych wymagań finansowych, tak dowolne podejście do podstawowej w tej mierze kategorii finansowej, istotnej przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jest całkowicie nieuzasadnione. Podkreślono, że osoby, które otrzymywały świadczenia alimentacyjne bez opóźnień, wysokość uzyskiwanych z tego tytułu dochodów w każdym roku deklarowały i kwoty te - jako wchodzące w skład dochodu rodziny - były przez organ brane pod uwagę przy badaniu spełniania kryterium dochodowego.
W świetle powyższych rozważań Kolegium uznało, że skoro wypłata stronie zaległych świadczeń alimentacyjnych została zrealizowana w 2016 r., tj. w okresie, z którego dochody stanowiły podstawę do ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, to mimo iż świadczenia te należne były za lata poprzednie, skarżąca faktycznie otrzymała je w 2016 r. i tym samym w 2016 r. uzyskała z nich dochód. Przepis art. 3 pkt 2 omawianej ustawy stanowi bowiem wprost, iż dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Określenie osiągnięty ma przy tym charakter jednoznaczny i wykładnia literalna wskazanego przepisu nie budzi wątpliwości, co do tego, że zaległe alimenty stanowiły faktyczny dochód, osiągnięty przez stronę w 2016 r.
Kolegium wskazało, że decyzje wydawane w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie mają charakteru uznaniowego. Ustawodawca wyznaczył ścisłe kryteria warunkujące możliwość przyznania tego rodzaju pomocy finansowej. Jednym z podstawowych kryteriów pozwalających na pozytywne rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest sytuacja materialna podmiotów wnioskujących o taką pomoc. Regulacja prawna w tym zakresie ma charakter bezwzględnie obowiązujący i organ administracji jest nią ściśle związany.
Wobec przekroczenia przez stronę ściśle ustawowo wskazanego kryterium dochodowego, żadne inne okoliczności, w tym podnoszone w odwołaniu nie mogły zostać uwzględnione i mieć wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia.
Od powyższej decyzji strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 104 k.p.a. oraz art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a tym samym nie przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzieci. Wskazując na powyższe wniosła o zmianę skarżonej decyzji poprzez przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Uzasadniając skargę podała, iż kwota jaką otrzymała od Komornika Sądowego w dniu 28 października 2016 r. w wysokości 26.906, 83 zł stanowi kwotę wyrównania alimentów od lutego 2010 r. do października 2017 r. W ocenie skarżącej kwota ta powinna być podzielona na poszczególne lata od 2010 r. do 2017 r., a nie przez 12 miesięcy jak to zostało uczynione przez organ. Dodała, że takie stanowisko wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 10 czerwca 2010 r., IV SA /Po 278/10, w którym uznał, że obowiązkiem gminy było ustalenie, jaka część kwoty z wyegzekwowanych alimentów przypada na poszczególne lata i tylko tę kwotę alimentów przypadających na rok bazowy zaliczyć do dochodu rodziny. Skarżąca wyjaśniła, że ma przyznane alimenty na dwoje małoletnich dzieci w kwocie 1.200 zł miesięcznie - rocznie 14.400 zł. W roku 2016 otrzymała z funduszu alimentacyjnego po 500 zł miesięcznie na każde dziecko-rocznie 12.000 zł. Brakująca roczna kwota to 2.400 zł i według skarżącej tylko taka kwota powinna być zaliczona do dochodu za 2016 r. przy obliczaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W ocenie skarżącej organ nie dopełnił obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego ani też obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest zasadna.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z
2016 r. poz. 169 ze zm.) dalej: u.p.o.u.a. Ustawa ta przewiduje wsparcie przez Państwo osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów od dłużnika zobowiązanego do ich uiszczania. Wsparcie to realizowane jest m.in. poprzez przyznanie osobom uprawnionym do alimentów świadczenia pieniężnego wypłacanego z funduszu alimentacyjnego w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 złotych (art. 10 ust. 1 powołanej ustawy).
Podstawowym warunkiem przyznania owego świadczenia, obok zaistnienia stanu bezskuteczności egzekucji alimentów, jest brak przekroczenia w rodzinie osoby ubiegającej się o nie w roku poprzedzającym okres świadczeniowy określonego w art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a. miesięcznego progu dochodowego na osobę w rodzinie, wynoszącego 725 złotych. Dochód członka rodziny, oznaczał przy tym, w myśl art. 2 pkt 5a u.p.o.u.a., przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w raku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a, gdzie zawarto regulacje odnoszące się do sposobu rozliczenia dochodu uzyskanego i utraconego. Z uwagi na to, że okres świadczeniowy - stosownie do art. 2 pkt 8 powołanej ustawy obejmuje okres od dnia 1 października do 30 września następnego roku kalendarzowego, rokiem bazowym z którego dochód jest miarodajny przy ustaleniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na lata 2017-2018, jest rok 2016. W zakresie z kolei użytego w ustawie pojęcia "dochodu" oraz "dochodu rodziny" ustawodawca odsyła do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 4 i 5 u.p.o.u.a.). W obowiązującym stanie prawnym jest to więc z ustawa dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm., dalej: u.ś.r.). Ta natomiast w definicji legalnej sformułowanej w art. 3 pkt 1 lit. a i c za dochód uznaje: po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (lit. a ), a także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych enumeratywnie w nim wymienione, wśród których wskazano "alimenty na rzecz dzieci" (lit. c tiret 14). Pkt 2 art. 3 u.ś.r. stanowi zaś, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny oznacza to sumę dochodów członków rodziny.
Z załączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że wniosek skarżącej z dnia 18 października 2017 r. dotyczył ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2017/2018, trwającym od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 września 2018 r. W tej sytuacji dla ustalenia, czy skarżąca spełniała warunki do otrzymania świadczenia, decydujące znaczenia miał dochód uzyskany przez jej rodzinę w 2016 r., który nie powinien przekraczać kwoty 725 zł na osobę w rodzinie.
Organy orzekające ustaliły, że dochód rodziny osiągnięty w 2016 r. wyniósł 26.906,83 zł (dochód z wyegzekwowanych alimentów niepodlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych). Dochód ten podzielono na 12 miesięcy, co dało kwotę 2.242,24 zł. Następnie miesięczny dochód w rodzinie został podzielony na 3 osoby i wyniósł 747,41 zł, przekraczając tym samym kwotę 725 zł o 22,41 zł.W rezultacie wykluczało to możliwość przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Taki sposób ustalenia dochodu zakwestionowała strona skarżąca, nie zgadzając się z zaliczeniem do dochodu rodziny kwoty całości wyegzekwowanych zaległych należnych alimentów, co skutkowało ustaleniem dochodu na osobę w rodzinie przekraczającego ustawowe kryterium dochodowe, uprawniające do przyznania świadczeń alimentacyjnych.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. organy administracji w toku postępowania stoją na straży praworządności i winny dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Obowiązkiem organu jest zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego – art. 77 § 1 k.p.a. Organy administracji nie sprostały obowiązkom wynikającym ze wskazanych wyżej przepisów, bowiem przy obliczaniu dochodu rodziny skarżącej za 2016 r. całą kwotę zaległych alimentów w wysokości 26.906, 83 zł zaliczyły do dochodu, który rodzina skarżącej osiągnęła w 2016 r.
Tymczasem jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia o dokonanych wpłatach wystawionego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w L. z dnia 6 października 2016 r. w 2016 r. na poczet alimentów wierzycielowi przekazano kwotę 26.906, 83 zł. Wskazano przy tym, że na dzień wydania niniejszego pisma postępowanie w przedmiotowej sprawie jest bezskuteczne, a poza kwotą wskazaną powyżej wierzycielka nie otrzymała żadnych wpłat tytułem alimentów, przy czym miesięczne raty alimentów wynoszą kwotę
1.200 zł. Dodatkowo skarżąca, na rozprawie w dniu 29 marca 2018 r. przedstawiła pismo Komornika Sądowego z dnia 26 marca 2018 r. rozliczające wyegzekwowane kwoty przyznane skarżącej. Z pisma tego wynika, że przekazana kwota 26.906, 83 zł stanowi zaległe roszczenie na rzecz uprawnionych małoletnich dzieci skarżącej wraz z odsetkami. Poinformowano, że dzieci skarżącej mieli przyznane bieżące świadczenia alimentacyjne od października 2015 r. do września 2016 r. w łącznej kwocie 1.000 zł. Zatem przekazana kwota stanowiła zaległości z lat ubiegłych z dalszymi odsetkami od należności głównej. Ponadto w związku z faktem, ze wierzyciele nie otrzymywali rat bieżących w pełnej wysokości, tj. po 600 zł na jednego alimentowanego w każdym miesiącu, każdorazowo co miesiąc narastała dodatkowa kwota 200 zł tytułem zaległości do pełnej raty alimentacyjnej wraz z dalszymi odsetkami naliczanymi po terminie wymagalnym.
Wobec powyższego obowiązkiem organu było ustalenie, jaka część kwoty z wyegzekwowanej kwoty zaległych alimentów przypadała na poszczególne lata (od 2010 do 2017 r.) i dopiero po ustaleniu tych wysokości organ winien jeszcze raz obliczyć dochód rodziny skarżącej za rok 2016 r. By móc prawidłowo obliczyć dochód rodziny skarżącej za 2016 r., rzeczą organów jest dokładne ustalenie jaka część z kwoty 26.906, 83 zł przypadała na poszczególne lata (w tym na 2016 r.). Tylko część alimentów, przypadająca na rok 2016, może być uwzględniona przy ustalaniu przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
Odmienna wykładnia art. 3 pkt 1 lit. c tiret 14 w zw. z art. 3 pkt 2 u.ś.r. pozostawałaby w sprzeczności z zasadą sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji) i zasadą równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji). Jeżeli bowiem wierzyciel alimentacyjny wystąpił w obronie swych praw na drogę legalnego postępowania sądowego a następnie egzekucyjnego, nie mając wpływu na możliwość zaspokojenia swej wierzytelności na bieżąco ani też na czas, w którym dojdzie do wyegzekwowania zaległych alimentów, to nie może być dotknięty sankcją w postaci pozbawienia prawa do świadczeń. Niekonstytucyjność wykładni prawa, zastosowanej przez organy obu instancji, ujawnia się tym wyraźniej, gdy porówna się sytuację takiego wierzyciela, z sytuacją innych uprawnionych, którzy uzyskali zaspokojenie alimentów we właściwym czasie, bądź dla których wypłata wyegzekwowanych zaległych alimentów nastąpiła w części odpowiadającej poprzednim latom, w roku kalendarzowym poprzedzającym rok poprzedzający okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 u.ś.r.), bądź w roku kalendarzowym, w którym następuje dany okres zasiłkowy. Każdy z wierzycieli, który znalazłby się w takiej – porównywalnej – sytuacji, korzystałby ze świadczenia, przy spełnieniu innych przesłanek pozytywnych. Powyższy pogląd przedstawiony został w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2017 r., VIII SA/Wa 1003/16, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.
Brak ustaleń co do wysokości należnych alimentów, ustalonych na rzecz uprawnionego na każdy z miesięcy 2016 r., i brak na tej podstawie ustaleń przeciętnego miesięcznego dochodu członków rodziny uzyskany w 2016 r., stanowiło naruszenie przepisów postępowania (art. 7 i art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.), które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji po ustaleniu, jaka część kwoty 26.906, 83 zł wypłaconej skarżącej w 2016 r., odpowiadała alimentom za każdy miesiąc 2016 r. obliczy przeciętny miesięczny dochód rodziny w roku 2016. Dopiero tak ustalona kwota pozwoli na ustalenie i ocenę, czy spełnione jest kryterium z art. 9 ust. 2 u.p.o.u.a.
Ponieważ zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca naruszają przepisy prawa materialnego i procesowego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.s. orzekł w jak w sentencji wyroku.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy uwzględnią powyżej zaprezentowany pogląd prawny.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło