IV SA/Wr 72/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 20 listopada 2023 r. nr SKO 4532.344.2023 w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi M. G. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO) z dnia 20 listopada 2023 r. utrzymujące w mocy orzeczenie Prezydenta Wrocławia z dnia 22 września 2023 r. w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego wszczętego w dniu 18 sierpnia 2023 r. w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Jak wynikało z akt sprawy wnioskiem z dnia 18 sierpnia 2023 r. Skarżąca (l.56) wystąpiła o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. Na mocy orzeczenia z dnia 4 sierpnia 2023 r. Powiatowego Zespołu ds Orzekania o Niepełnosprawności we Wrocławiu Skarżąca została zaliczona do lekkiego stopnia niepełnosprawności na okres od dnia 4 sierpnia 2023 r. do dnia 31 sierpnia 2026 r. Od tego orzeczenia Skarżąca w dniu 25 sierpnia 2023 r. wniosła odwołanie, które do dnia wydania zaskarżonego postanowienia nie zostało rozpoznane. Wobec tego organ I instancji, powołując się na art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 sierpnia 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), zawiesił postępowanie w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego do czasu wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności przez Wojewódzki Zespól ds Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Dolnośląskim. W zażaleniu na postanowienie organu I instancji Skarżąca zarzucała, że stan jej zdrowia nie pozwala na samodzielne funkcjonowanie w związku z czym ponosi znaczne wydatki, które mogłaby zaspokoić z przyznanego świadczenia. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym SKO wskazało na warunki przyznania wnioskowanego świadczenia zawarte w art. 16 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej: u.ś.r.). Wynika z nich, że zasiłek może być przyznany osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu lub orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności jeżeli powstała ona przed 21 rokiem życia. Zatem od rodzaju orzeczenia o stopniu niepełnosprawności zależy przyznanie Stronie zasiłku. Skarżąca nie posiadała orzeczenia o stanie niepełnosprawności innego niż wydane w dniu 4 sierpnia 2023 r., na mocy którego orzeczono wobec niej lekki stopnień niepełnosprawności. Od tego orzeczenia złożyła odwołanie, które nie zostało jeszcze rozpoznane. Przywołując treść art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ wskazał, że orzeczenie w przedmiocie niepełnosprawności stanowi zagadnienie wstępne, co uzasadniało zawieszenie postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia. Odnosząc się zaś do powołanych w odwołaniu argumentów SKO wskazało, że nie mogą być one skuteczne, nie jest bowiem możliwie ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wobec braku przesłanek jego przyznania. W skardze Strona nie zgadzała się z wydanym postanowieniem wskazując, że faktycznie jest osobą niepełnosprawną i niezdolną do samodzielnej egzystencji. Po wniesieniu odwołania Wojewódzki Zespól ds Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Dolnośląskim wydał decyzję na niekorzyść Skarżącej nie zaliczając jej do osób niepełnosprawnych. W opinii Strony jej niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia. Wskazywała, że została pokrzywdzona działaniem organów administracji przedłużających postępowanie i wydających decyzje niezgodne z prawem, co uniemożliwia jej skorzystanie ze świadczeń przeznaczonych dla takich osób jak Skarżąca. W toku długotrwałego postępowania Skarżąca ponosiła koszty utrzymania. Podkreślała, że korzysta z pomocy społecznej, co nie jest wystarczające dla osoby bardzo schorowanej, zaznaczała, że przyznanie zasiłku pozwoli jej na zabezpieczenie podstawowych potrzeb wynikających z niepełnosprawności. Wnioskowała o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowy pogląd w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 2492 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 poz. 935 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie, jeśli stwierdzi, że wydano je z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Z przywołanych przepisów wynika że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z tych przyczyn sformułowany w skardze wniosek o przyznanie przez Sąd świadczenia w postaci zasiłku pielęgnacyjnego nie mógłby odnieść skutku, Sąd uprawniony jest jedynie do oceny, czy zaskarżony akt odpowiada przepisom prawa. Badając sprawę w tak nakreślonych granicach Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Przypomnieć trzeba, że skargą Strona objęła orzeczenie wydane w trybie odwoławczym, utrzymujące w mocy postanowienie zawieszające postępowanie w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego. Zatem badanie prawidłowości wydanego aktu może odnosić się do kwestii istnienia podstaw do wstrzymania biegu czynności procesowych i zawieszenia postępowania. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przepis ten stanowi o obowiązku organu zawieszenia postępowania w sytuacji istnienia tzw. zagadnienia wstępnego, do oceny którego właściwy jest inny niż prowadzący postępowanie organ lub sąd. Przepis art. 16 ust. 1 - ust. 3 u.ś.r. stanowi zaś, że zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (ust. 1). Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat (ust. 2). Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia (ust. 3). Zatem przesłanką przyznania zasiłku pielęgnacyjnego jest wiek oraz niepełnosprawność wnioskodawcy. Przy czym, jak wynika z przywołanych przepisów, osobom pomiędzy 16 a 75 rokiem życia świadczenie to jest przyznawane jeżeli legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie może być również przyznane osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Tym samym orzeczenie w przedmiocie istnienia oraz stopnia niepełnosprawności może mieć zasadnicze znaczenie w przedmiocie ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 100 ze zm.) o niepełnosprawności orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja i wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja. Tym samym w sprawie zaistniały podstawy do zawieszenie postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, w kwestii warunkującej przyznanie tego prawa toczyło się postępowanie prowadzone przed innymi organami, jego wynik miał istotne znacznie dla rozstrzygnięcia sprawy przed organem przyznającym prawo do zasiłku. Wobec tego wydanie postanowienia na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. odpowiadało prawu. Odnosząc się do zarzutów skargi nie sposób uznać ich zasadności, gdyż jak słusznie wywodzi organ odwoławczy w treści zaskarżonego postanowienia, Skarżąca legitymowała się wyłącznie orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, co wykluczało możliwość ustalenia prawa do świadczenia. Istotnym jednakże faktem było zaskarżenie przez nią orzeczenia z dnia 4 sierpnia 2023 r. Powiatowego Zespołu ds Orzekania o Niepełnosprawności we Wrocławiu. Od rozstrzygnięcia wydanego w trybie odwoławczym i ewentualnego dalszego prowadzenia przez Stronę sporu w zakresie stopnia niepełnosprawności zależał wynik prowadzonego postępowania. W tym zakresie zarzuty dotyczące przewlekłości postępowania organów i ich błędnych decyzji nie mają uzasadnienia, gdyż ewentualne zarzuty w zakresie ustaleń co do stanu zdrowia Strony winny być zgłaszane w postępowaniu przed organami orzekającymi w przedmiocie niepełnosprawności, a w dalszej kolejności przed sądem powszechnym. Także uwagi dotyczące braku środków na pokrycie wydatków mających na celu zaspokojenie potrzeb Skarżącej nie znajdą uzasadnienia, gdyż na moment orzekania nie spełniała ona przesłanek umożliwiających przyznanie jej zasiłku pielęgnacyjnego. Z akt wynika nadto, że orzeczenie z dnia 4 sierpnia 2023 r. Powiatowego Zespołu ds Orzekania o Niepełnosprawności we Wrocławiu było pierwszym wydanym wobec Skarżącej orzeczeniem w tej sprawie, zatem jej twierdzenie, że jej niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia nie ma umocowania. Brak bowiem właściwego orzeczenia w tym zakresie, odczucia i twierdzenia Skarżącej nie mogą zastąpić orzeczenia właściwych instytucji, z których winno wynikać istnienie niepełnosprawności, jej stopnień oraz data w której niepełnosprawność powstała. Z poczynionych ustaleń mających odzwierciedlenie w aktach sprawy okoliczności takie nie wynikają, nie wykazała ich również Strona, a zatem jej twierdzenia uznać trzeba za bezpodstawne. Uznając, że zaskarżone postanowienie i poprzedzający je akt odpowiadają prawu Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę jako nieuzasadnioną oddalił w całości.