IV SA/Wr 72/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 28 maja 2025 r. nr SKO 4101/572/2025 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odrzucić skargę. W dniu 5 stycznia 2026 r. (data stempla pocztowego) A. C. (dalej: skarżący) wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: organ) z dnia 28 maja 2025 r. nr SKO 4101/572/2025 (dalej: postanowienie) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od, wydanej z upoważnienia Burmistrza Lądka-Zdroju, decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Lądku-Zdroju z dnia 31 stycznia 2025 r. nr OPS.4202.BM -00380.ODM.2025 MP odmawiającej przyznania skarżącemu zasiłku celowego na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi (dalej: decyzja organu I instancji). Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z dnia 7 października 2024 r. skarżący wystąpił do Burmistrza-Lądka Zdroju (dalej: organ I instancji) o przyznanie zasiłku celowego na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi. W treści wniosku jako adres zamieszkania skarżącego zostały wymienione: 1) "ul.[...]", [...]-[...] L.; 2) "ul. [...]", [...]-[...] S. Na potrzeby ustalenia prawa skarżącego do zasiłku celowego, w związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem, w dniu 24 października 2024 r. organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy. W jego kwestionariuszu, podpisanym przez skarżącego, jako adres zamieszkania skarżącego wpisano: "ul. [...]", [...]-[...] L. Z kolei jako adres do korespondencji skarżącego wpisano: "ul. [...]", [...]-[...] S. W piśmie, które wpłynęło do organu I instancji w dniu 25 października 2024 r. skarżący, podając w nagłówku pisma adres: "[...]", zawarł oświadczenie o treści: "Uprzejmie proszę o przekazywanie wszelkiej korespondencji w tym decyzji dotyczącej zasiłku celowego w związku z powstałymi szkodami w lokalu mieszkalnym przy "ul. [...]" L. na adres korespondencyjny tj. "ul. [...]", [...]-[...] S. woj. Z.". W dniu 4 grudnia 2024 r. do organu wpłynęły pisma skarżącego stanowiące oświadczenie o zapoznaniu się z materiałem dowodowym zebranym w toku postępowania administracyjnego, oświadczenie o zapoznaniu się z prawami strony w postępowaniu administracyjnym, pouczenie o dopuszczalnym przeznaczeniu zasiłku celowego oraz oświadczenie w przedmiocie świadomości odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. W nagłówkach tych pism znajdowały się rubryki: "adres zamieszkania", "adres" lub "zam." pod którymi skarżący wpisał: "ul. [...]", [...]-[...] L. Wskazane pisma nie zawierały oświadczenia w przedmiocie zmiany adresu do korespondencji skarżącego. Decyzja organu I instancji został przesłana na adres: "ul. [...]", [...]-[...] L. W nagłówku wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji skarżący wskazał adres: "ul. [...]", [...]-[...] L. nie precyzując, czy jest to nowy/zmieniony adres do korespondencji. Wydane w dniu 28 maja 2025 r. postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ wysłał na adres: "ul. [...]", [...]-[...] L. Pomimo dwukrotnego awizowania przesyłka została zwrócona do organu z adnotacją: "zwrot nie podjęto w terminie". Pismem z dnia 3 grudnia 2025 r. skarżący zwrócił się do organu o "przesłanie decyzji w sprawie zalania całkowitego parteru domu przez powódź która miała miejsce 15.09.2024r przy "ul. [...]", [...]-[...] L." na adres: "ul. [...]", [...]-[...] S. Taki też adres znajdował się w nagłówku pisma. Organ, pismem z dnia 12 grudnia 2025 r. nr SKO 4101/572/2025, wysłał skarżącemu (na adres: "ul. [...]", [...]-[...] S.) kserokopię postanowienia, informując przy tym, że postanowienie zostało doręczone skarżącemu w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: k.p.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jako wniesiona przedwcześnie podlegała odrzuceniu. W myśl art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Warunkiem skutecznego wniesienia skargi do sądu jest zatem uprzednie otrzymanie przez stronę rozstrzygnięcia, a następnie złożenie środka zaskarżenia w przewidzianym do tego terminie, w trybie określonym w art. 54 § 1 p.p.s.a., tj. za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony, gdyż postanowienie organu nie zostało skarżącemu prawidłowo doręczone. Zagadnienia związane z doręczaniem pism w postępowaniu administracyjnym podlegają ściśle określonym regułom zawartym w k.p.a. Zgodnie z art. 39 § 3 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej (w razie braku możliwości doręczenia w sposób określony w art. 39 § 1 i § 2 pkt 1 k.p.a.) doręcza pisma przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 366, 820 i 1456). Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a., pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub w miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych. Z kolei z art. 43 zd. 1 k.p.a. wynika, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W świetle art. 44 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Artykuł 41 k.p.a., stanowi, że w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu (§ 1). W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (§ 2). Na gruncie niniejszej sprawy doręczenie postanowienia nastąpiło z naruszeniem art. 44 § 1 k.p.a. w związku z art. 41 § 1 k.p.a. Postanowienie organu zostało przesłane skarżącemu za pośrednictwem operatora pocztowego na adres: "ul. [...]", [...]-[...] L., pomimo faktu, że skarżący w dniu 25 października 2024 r. złożył wyraźny wniosek o doręczania mu korespondencji na adres: "[...]". Co istotne, ten drugi adres został określony jako adres do korespondencji w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego, zawierającego podpis skarżącego, przeprowadzonego w dniu 24 października 2024 r. Kwestionowane w skardze postanowienie zostało wysłane skarżącemu na adres: "[...]". Przesyłka zawierająca postanowienie, po dwukrotnym awizowaniu, wróciła do organu z adnotacją: "zwrot nie podjęto w terminie". Z dokumentów załączonych do akt administracyjnych sprawy nie wynika, żeby skarżący po dniu 25 października 2024 r. informował organ o zmianie adresu do korespondencji, w szczególności by zmieniał swoje oświadczenie w tym zakresie zawarte w piśmie z dnia 25 października 2025 r. Zdaniem Sądu, w sytuacji wcześniejszego złożenia wyraźnego wniosku o doręczanie korespondencji pod dany adres, zamieszczenie nowego adresu w nagłówku lub treści pisma złożonego w terminie późniejszym, tj. po dniu 25 października 2025 r., bez wyraźnego wskazania, że jest to nowy adres, nie stanowi zawiadomienia, o którym mowa w art. 41 § 1 k.p.a. Przepis ten nakłada na strony, ich przedstawicieli i pełnomocników obowiązek zawiadomienia organu administracji o każdej zmianie adresu. Cytowany przepis stanowi o czynności zawiadomienia, która musi wyrażać się w konkretnym podaniu określonych danych do informacji. W podanym stanie faktycznym nie spełnia wymogów art. 41 § 1 k.p.a. zawarcie nowego adresu w treści bądź w nagłówku pisma. Z takiej informacji (wskutek wcześniejszego złożenia wyraźnego oświadczenia o przesyłaniu korespondencji pod dany adres) nie wynika, z jaką datą nastąpiła zmiana adresu ani czy dana osoba chce, aby pisma kierowane do niej były przesyłane na nowy adres. Ma to szczególne znaczenie w rozpoznawanej sprawie, gdzie strona złożyła wniosek o przyznanie zasiłku celowego na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego zniszczonego lub uszkodzonego w wyniku mającej miejsce we wrześniu 2024 r. powodzi, położonego pod adresem: "[...]". Wskazywanie tego adresu w nagłówku pism wnoszonych po dniu 25 października 2025 r., tj. po złożeniu wyraźnego wniosku o doręczanie wszelkiej korespondencji w sprawie w/w wniosku pod adres: "[...]", służyło przede wszystkim identyfikacji przedmiotu sprawy, tj. wnioskowanego zasiłku celowego w związku ze zniszczonym lub uszkodzonym w wyniku powodzi budynkiem położonym w L. pod podanym w nagłówku pism adresem. Zgłoszenie organowi w sposób niebudzący wątpliwości nowego strony adresu w postępowaniu administracyjnym wiąże organ, który ma obowiązek informację tę respektować. Przyjmując zatem skuteczność poinformowania organu I instancji w dniu 25 października 2024 r. o nowym adresie do korespondencji skarżącego (tj. "ul. [...]", [...]-[...] S.) oraz brak wniosku skarżącego o zmianie tego adresu czy też brak cofnięcia przez skarżącego oświadczenia z dnia 25 października 2024 r., należało uznać, że wobec skarżącego nie doszło do doręczenia postanowienia w trybie art. 44 k.p.a. Za prawidłowe doręczenie nie może zostać uznane przesłanie skarżącemu kserokopii postanowienia, co organ uczynił pismem z dnia 12 grudnia 2025 r. nr SKO 4101/572/2025. Doręczenia tego nie można jednak uznać za zgodne z art. 109 § 1 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a.("Postanowienie doręcza się stronom na piśmie."), albowiem strona otrzymała jedynie kserokopię tego postanowienia. Mając powyższe na uwadze, Sąd stanął na stanowisku, że w rozpoznawanej sprawie nie ziściło się zdarzenie warunkujące możliwość wniesienia skargi i rozpoczynające bieg terminu do jej wniesienia. Nie można było bowiem uznać, że zaskarżone postanowienie zostało prawidłowo doręczone skarżącemu, a tym samym, że postanowienie weszło do obrotu prawnego. Skoro zatem skarga została wniesiona od postanowienia, która nie weszło do obrotu prawnego, to należało ją uznać za przedwczesną i podlegającą odrzuceniu jako niedopuszczalną z innych przyczyn. Należy przypomnieć, że decyzja administracyjna zaczyna funkcjonować w obrocie prawnym od momentu jej skutecznego doręczenia, o czym przesądza art. 110 k.p.a. Moment skutecznego doręczenia decyzji stronie ma zatem dwojakie znaczenie dla dalszego przebiegu postępowania administracyjnego. Po pierwsze, z tą chwilą decyzja zaczyna wiązać organ, który ją wydał i jednocześnie dopiero od tego momentu może zostać zaskarżona we właściwy sposób. Tym samym decyzja administracyjna, chociaż podpisana przez organ, który ją wydał, nie wchodzi do obrotu prawnego i nie wywołuje żadnych skutków prawnych przed jej doręczeniem lub ogłoszeniem stronie (por. wyrok NSA z 12 stycznia 2012 r., I OSK 1333/11). A zatem, decyzja wywołuje skutki prawne nie z chwilą jej wydania w dacie podanej w decyzji, lecz z datą prawidłowego doręczenia stronie. Decyzja niedoręczona stronie jest decyzją nieistniejącą w obrocie prawnym, nie określa praw ani obowiązków strony, w tym prawa do wniesienia odwołania, skutkiem czego termin przewidziany do jego wniesienia nie rozpoczyna biegu. To samo dotyczy postanowienia. W związku z powyższym, podkreślenia zatem wymaga, że konsekwencją niniejszego orzeczenia będzie obowiązek dokonania przez organ ponownego doręczenia odpisu postanowienia w sposób określony przepisami k.p.a. na adres skarżącego: "[...]" (o ile skarżący nie złoży wniosku o zmianie adresu do korespondencji). Dopiero prawidłowe doręczenie postanowienia otworzy skarżącemu bieg terminu do wniesienia skargi (spełniającej wymogi formalne) na postanowienie do sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.