IV SA/Wr 721/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędziowie sędzia NSA Henryk Ożóg, sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Protokolant Krzysztof Erbel, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 maja 2016 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia należności z tytułu wydatków za pobyt w Domu Pomocy Społecznej wniesionych zastępczo i zobowiązania do jej zwrotu oddala skargę w całości. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (dalej: Kolegium Odwoławcze), po rozpatrzeniu odwołania M. P. (dalej: skarżący) od wydanej z upoważnienia Prezydenta W., decyzji Zastępcy Kierownika Działu Pomocy Instytucjonalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] czerwca 2015 r. ([...]) ustalającej należności z tytułu wydatków za pobyt w domu społecznej wniesionych zastępczo przez Gminę W. w okresie od 1 września 2014 r. do 28 lutego 2015 r. w kwocie 4686,94 zł, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podjętej decyzji Kolegium Odwoławcze wskazało, że od około 12 lat skarżący ([...] lat) przebywa w Domu Pomocy Społecznej we W. przy ul. [...]. W okresie od lipca 2014 r. do lutego 2015 r., na mocy decyzji z dnia [...] maja 2014 r. ([...]) skarżący winien wnosić opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości 70% swego dochodu, tj. w kwocie 2733,72 zł miesięcznie. Stosownie do obowiązującego prawa, 65% powyższej kwoty Zakład Ubezpieczeń Społecznych potrącał bezpośrednio z należnych skarżącemu świadczeń (z emerytury i dodatków) oraz przekazywał bezpośrednio na konto A we W., zaś pozostałe 5% należnej kwoty skarżący obowiązany był wnosić samodzielnie. Jak wynika z akt sprawy, w okresie od 1 września 2014 r. do 28 lutego 2015 r. skarżący nie regulował samodzielnie w pełnej wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Tym samym powstało zadłużenie, po częściowej spłacie zadłużenia w wyniku przeznaczenia zwrotu środków za pobyt w szpitalu w marcu i kwietniu 2015 r., w kwocie 4686.94 zł. Mając powyższe na uwadze, organ pierwszej instancji, powołaną w osnowie decyzją, ustalił należność z tytułu wydatków za pobyt w domu pomocy społecznej wniesionych zastępczo przez gminę W. w okresie od 1 września 2014 r. do 28 lutego 2015 r. w kwocie 4686,94 zł wraz z zobowiązaniem do jej zwrotu. Skarżący odwołał się od tej decyzji, prosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy i uwzględnienie faktu, że w ciągu ostatnich 12 lat wielokrotnie przebywał w szpitalu i nie uzyskał stosownego zwrotu pieniędzy z tego tytułu. W uzasadnianiu odwołania powołał się także, na swoją trudną sytuację zdrowotną i finansową. Odwołujący się podkreślił, że ponosi zwiększone wydatki na leki i leczenie, wobec czego nie jest w stanie uregulować ustalonej w decyzji należności. Wobec wskazanego Kolegium Odwoławcze zważyło, co następuje: Zgodnie z art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.), obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3 ) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec dup u ponosi pełną odpłatność. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą m. in. mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu. Jak ustalono, w okresie od lipca 2014 r. do lutego 2015 r. skarżący winien wnosić opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości 70% swego dochodu, tj. w kwocie 2733,72 zł miesięcznie. Stosownie do treści przepisu art. 139 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.), ze świadczeń pieniężnych określonych w ustawie - po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych - podlegają potrąceniu, z uwzględnieniem art. 141, następujące należności: z tytułu odpłatności za pobyt osób uprawnionych do świadczeń w domach pomocy Społecznej, zakładach opiekuńczo-leczniczych lub zakładach pielęgnacyjno – opiekuńczych – na wniosek dyrektorów tych placówek. Nadto, wedle art. 140 ust. 4 pkt 3 tej ustawy, potracenia, z zastrzeżeniem art. 141, nie mogą przekraczać 65 % miesięcznego świadczenia - jeżeli potrąceniu podlegają należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 10. Ustalono zatem, że w okresie od 1 września 2014 r. do 28 lutego 2015 r. ZUS potrącał ze świadczeń przysługujących skarżącemu kwotę odpowiadającą 65% ich wysokości, natomiast odwołujący się w okresie tym nie wpłacał - w pełnej wysokości - na konto A pozostałej kwoty odpowiadającej 5% jego dochodu. Zgodnie z przepisem art. 61 ust. 3 ustawy, w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a, z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępczo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Wedle art. 104 ust. 1 ustawy, należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 104 ust. 3 ustawy, wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej. Po odliczeniu - od ciążących na skarżącym należności z tytułu opłat za pobyt w domu pomocy społecznej w kwocie 5 987,23 zł - kwoty zwróconej odwołującemu się z tytułu pobytu w szpitalu w marcu i kwietniu 2015 r. (805,23 zł), ustalono, że: 1) za wrzesień 2014 r. skarżący winien ponieść: 2733,72 zł, wniesiono zaś: 1816,39 zł i powstała niedopłata w kwocie 917,33 zł; 2) za październik 2014 r. skarżący winien ponieść: 2733,72 zł. wniesiono zaś: 1680,96 zł i powstała niedopłata w kwocie 1052,76 zł; 3) za listopad 2014 r. skarżący winien ponieść: 2733,72.zł, wniesiono zaś: 1680,96 zł i powstała niedopłata w kwocie 1052,76 zł; 4) za grudzień 2014 r. skarżący winien ponieść: 2733,72 zł, wniesiono zaś:1680,96 zł i powstała niedopłata w kwocie 1052,76 zł; 5) za styczeń 2015 r. skarżący winien ponieść: 2733,72 zł, wniesiono zaś: 2428,04 zł powstała niedopłata w kwocie 305,68 zł oraz 6) za luty 2015 r. skarżący winien ponieść 2733,72 zł, wniesiono zaś: 2428,07 zł i powstała niedopłata w kwocie 305,65 zł. Wobec powyższego w ocenie Kolegium zachodziły podstawy do ustalenia ciążącej na skarżącym należności w kwocie 4686,94 zł, powstałej w wyniku zastępczego poniesienia przez Gminę W. odpłatności za jego pobyt w domu pomocy społecznej. Odnosząc się do treści odwołania, Kolegium poinformowało, ze wedle art. 104 ust. 4 ustawy, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Zastosowanie powyższego przepisu wymaga jednak odrębnego wniosku odwołującego się. W skardze na powyższą decyzję skarżący podniósł, że Kolegium nie uwzględnia jego sytuacji zdrowotnej, która powstała z winy Szpitala Kolejowego we W. Skarżący wskazał, że z winy Szpitala uległ pogorszeniu jego stan zdrowia – powstały głębokie i bolesne odleżyny. Z tego powodu skarżący jest zdany na całodobową opiekę personelu domu pomocy społecznej oraz ponosi zwiększone wydatki finansowe na leczenie (zakup pampersów itp.). Skarżący zwrócił się do Sądu o uchylenie decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r. i zwolnienie go z obowiązku zwrotu kwoty 4686,94 zł. zgodnie z art. 104 ustawy o opiece społecznej. W odpowiedzi na skargę Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zwarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z przepisu art. 3§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m.in. skargi na decyzje administracyjne (art. 3 §2 pkt 1 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu jest wskazana wyżej decyzja Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] czerwca 2015 r. ustalającej skarżącemu należności z tytułu wydatków za pobyt w domu pomocy społecznej wniesionych zastępczo przez Gminę W. w okresie od 1 września 2014 r. do 28 lutego 2015 r. w kwocie 4686,94 zł. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm. – dalej: ustawa). Zgodnie z art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą m.in. mieszkaniec domu nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu (ust. 2 pkt 1 ustaw). W myśl art. 61 ust. 3 ustawy w przypadku niewywiązywania się osób, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 2a z obowiązku opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej opłaty te zastępstwo wnosi gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Gminie przysługuje prawo dochodzenia zwrotu poniesionych na ten cel wydatków. Według art. 104 ust. 1 ustawy, należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z kolei wedle art. 104 ust. 3 ustawy, wysokość należności o których mowa w ust. 1 podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej. Z prawidłowych ustaleń stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżący na podstawie decyzji z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] organ pierwszej instancji, powinien był w okresie od lipca 2014 r. do lutego 2015 r. uiszczać opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości 70% swego dochodu tj. 2733,72 zł. W okresie od 1 września 2014 r. do 28 lutego 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych potrącał ze świadczeń (emerytury i dochodów) należnych skarżącemu kwotą – odpowiadającą 65% ich wysokości. Skarżący natomiast w tym okresie nie wpłacał – w pełnej wysokości – na konto A we W. – pozostałej kwoty odpowiadającej 5% jego dochodu. Stąd też zaległość w opłatach za pobyt skarżącego w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] we W. za miesiąc wrzesień 2014 r. wynosiła 917,33 zł (wymagana opłata 2733,72 zł – wniesiona opłata 1816,39 zł = niedopłata 917,33 zł), za październik 2014 r. wynosiła 1052,76 zł (wymagana opłata – 2733,72 zł – wniesiona opłata – 680,96 zł = 1052,76 zł), za listopad 2014 r. wynosiła 1052,76 zł (wymagana opłata 2733,72 zł – wniesiona opłata 1680,96 zł = niedopłata 1052,76 zł), za grudzień 2014 r wynosiła 1052,76 zł (wymagana opłata 2733,72 zł – wniesiona opłata 1680,96 zł = niedopłata 1052,76 zł), za styczeń 2015 r. wynosiła 305,68 zł (wymagana opłata 2733,72 zł – wniesiona opłata 2428,04 zł = niedopłata 305,68), za luty 2015 wynosiła 305,65 zł (wymagana opłata 2733,72 zł - wniesiona opłata 2428,07 zł = niedopłata 305,65 zł). W tym stanie rzeczy ustalono skarżącemu należność w kwocie 4686,94 zł powstałą w wyniku zastępczego wniesienia przez Gminę W. opłat za jego pobyt w domu pomocy społecznej wraz z zobowiązaniem do jej zwrotu. Uwzględniając powołane powyżej przepisy prawa oraz ustalenia stanu faktycznego w sprawie, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca są zgodne z obowiązującym prawem. W skardze skarżący zgłosił wniosek o zwolnienie go z obowiązku zapłaty kwoty 4686,94 zł. Wobec powyższego wskazać należy, że Sąd nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Stąd też w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiotowy wniosek skarżącego nie może odnieść zamierzonego skutku. W tej sytuacji skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw należało oddalić, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Na marginesie Sąd zauważa, że Kolegium Odwoławcze poinformowało skarżącego, że zastosowanie przepisu art. 104 ust. 4 ustawy wymaga odrębnego wniosku złożonego do organu pierwszej instancji (zob. decyzję z dnia [...] sierpnia 2015 r. [...]) i odpowiedź na skargę).