IV SA/Wr 73/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędziowie: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski po rozpoznaniu w Wydziale IV w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę w całości. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] wydanym na podstawie art. 58 § 1 oraz 59 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej kpa), w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym (Dz.U. z 2012, poz. 1015 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej Kolegium) postanowiło odmówić przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia M. H. (dalej: strona, wnioskodawca, skarżący) na postanowienie działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta G., Zastępcy Prezydenta z dnia [...] nr [...] w sprawie uznania za niedopuszczalne zarzutów zgłoszonych przez dłużnika M. H. w piśmie z dnia 10 czerwca 2014 r. tj. zarzutu nieistnienia obowiązku do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz niedopuszczalność egzekucji. W uzasadnieniu tego orzeczenia Kolegium podało, że wnioskiem z dnia 7 października 2014 r. skarżący zwrócił się do Kolegium o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że organem właściwym do wydania postanowienia jest Prezydent Miasta G., a zatem mógł oczekiwać, że zostanie ono wydane w siedzibie organu i przez niego wysłane. Jak dalej wskazał wnioskodawca, w dniu 23 września 2014r. odebrał przesyłkę poleconą, nadaną przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w G. z sygn. akt sprawy na kopercie właściwą dla korespondencji tego organu. Wyjaśnił przy tym, że w przypadku korespondencji z MOPS w G. mógł oczekiwać jedynie pism informacyjnych (dla niego nieistotnych) oraz rozstrzygnięć w formie decyzji administracyjnych z ustawowym prawem odwołania w terminie 14 dni od daty otrzymania. Tymczasem wnioskodawca otworzył przesyłkę w 13 dniu od jej otrzymania (jak to podał zobowiązany - w celu uniknięcia nadmiernego stresu) i stwierdził, że zawiera ona postanowienie, w stosunku do którego upłynął 7-dniowy termin do wniesienia zażalenia. W ocenie wnioskodawcy Zastępca Prezydenta Miasta G. świadomie i celowo postąpił w ten sposób, dążąc do naruszenia praw procesowych strony. Skarżący wyraził tez domniemanie, iż Zastępca Prezydenta Miasta G. wydał postanowienie bez wiedzy i upoważnienia Prezydenta Miasta G. Po przeanalizowaniu złożonego wniosku oraz akt sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, co następuje. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę lub uczestników postępowania. Instytucja ta ma zastosowanie wyłącznie do terminów procesowych. Zgodnie z art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Natomiast w świetle art. 58 § 1 i 2 kpa przywrócenie przez organ terminu jest uzależnione od spełniania łącznie następujących przesłanek: - wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu, - uprawdopodobnienia przez składającego wniosek o przywrócenie terminu (zainteresowanego), że uchybienie nastąpiło bez jego winy, - wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, - dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin. Osoba zainteresowana ma zatem uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu. Strona jest obowiązana do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem przywrócenie terminu jest niedopuszczalne, gdy strona dopuści się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W orzecznictwie sądowym wymienia się następujące przypadki uchybienia terminowi, które nie spełniają warunku "braku winy": - oczekiwanie na poradę radcy prawnego nie jest przesłanką uprawdopodobniającą brak winy strony w uchybieniu terminowi dokonania czynności procesowej (niepublikowany wyrok NSA z dnia 26 listopada 1997 r., I SA/Lu 1219/96, LEX nr 31857), - nieznajomość prawa nie może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (niepublikowany wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 1997 r., III SA 101/96), - przeoczenie wynikające ze słabej znajomości procedury (wyrok NSA z dnia 8 maja 2001 r., V SA 1150/00, LEX nr 109294), - nieznajomość prawa polskiego i postępowania przed organami państwowymi (wyrok NSA 10 grudnia 1999 r., V SA 946/99, LEX nr 49950), - brak staranności strony w zapoznaniu się z treścią pouczeń zawartych w doręczonych decyzjach (wyrok NSA z dnia 21 maja 1999 r., I SA/Gd 2243/98, LEX nr 38700). Dalej Kolegium podniosło, że analiza akt przedmiotowej sprawy wskazuje, iż strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta G., Zastępcy Prezydenta nr [...] z dnia [...] nastąpiło bez jej winy. Kolegium stwierdziło, że wymienione postanowienie, zawierające prawidłowe pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia, zostało doręczone stronie w dniu 23 września 2014r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki i jest niesporne w sprawie. W postanowieniu tym pouczono zobowiązanego także o możliwości złożenia zażalenia w terminie 7 dni od jego doręczenia, do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. Stworzono więc wnioskodawcy realne możliwości do złożenia środka zaskarżenia w ustawowym terminie, który mijał w dniu 30 września 2014r. Tymczasem jak wyjaśnił to wnioskodawca, otworzył on przesłaną korespondencję dopiero 13 dnia po jej doręczeniu, będąc przekonanym, że zawiera ona decyzję, której termin zaskarżenia wynosi 14 dni. W ocenie Kolegium okoliczności te wykluczają przyjęcie, iż była to przeszkoda do złożenia zażalenia, niezależna od wnioskodawcy i nie do przezwyciężenia przez niego. Obiektywny miernik staranności nakazuje niezwłoczne otwieranie przesyłanej korespondencji i zapoznanie się z jej treścią zwłaszcza, gdy pismo doręczane jest za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Jakiekolwiek odmienne działanie, nawet umotywowane stresem, który dotknął wnioskodawcę, na skutek prowadzonych w stosunku do niego postępowań nie usprawiedliwia zaniechania tej czynności, a świadczy o braku stosownej staranności i niewątpliwej winie skarżącego w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. W tej sytuacji nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku z dnia 7 października 2014 r. o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego zażalenia. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi, w której skarżący zarzucił rozstrzygnięcie sprawy niezgodnie ze stanem faktycznym i prawnym. Zarzucił Prezydentowi Miasta G. przekazanie postanowienia z dnia [...] [...] do nieuprawnionego organu tj. Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., który zarejestrował postanowienie jako pismo korespondencyjne tegoż organu oraz przesłanie go przez ten organ do skarżącego i do organu egzekucyjnego. Skarżący przypuszcza, że Kolegium rozstrzygnięcie w tej sprawie przekaże do innego nieuprawnionego organu (np. Starostwa Powiatowego w L.), które zarejestruje go jako pismo korespondencyjne i wyśle pismo skarżącemu i Sądowi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Odpowiadając na zarzuty skarżącego Kolegium stwierdziło, że argumenty skarżącego są niezasadne. Fakt wysłania stronie postanowienia działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta G., Zastępcy Prezydenta nr [...] z dnia [...] w sprawie uznania za niedopuszczalne zarzutów zgłoszonych przez dłużnika w piśmie z dnia 12 czerwca 2014 r. tj. zarzutu przedawnienia obowiązku do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w G. pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Wyjaśnić bowiem należy, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w G. jest jednostką organizacyjną Gminy Miejskiej G., zaś Dyrektor Ośrodka działa z upoważnienia Prezydenta Miasta G. w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym, co wynika chociażby z tytułu wykonawczego wystawionego w dniu [...] stycznia 2014 r. Zatem okolicznością, która wyłącznie przyczyniła się do faktu nieterminowego złożenia zażalenia był brak elementarnej staranności strony, która po doręczeniu jej przesyłki zwlekała z zapoznaniem się z jej zawartością. Okoliczności te nie mogą zaś usprawiedliwiać przywrócenia terminu do złożenia zażalenia, co Kolegium szczegółowo uzasadniło w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W myśl przepisu art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2 art. 58 kpa). Natomiast przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3 art. 58 kpa). Ocena zasadności skargi wymaga więc przeanalizowana przedmiotowego wniosku strony w świetle przesłanek wynikających z przepisu art. 58 kpa, który uzależnia przywrócenie terminu od łącznego wystąpienia czterech przesłanek. A mianowicie: - po pierwsze, uprawdopodobnienie przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminu, - po drugie, wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, - po trzecie, dochowanie terminu (nieprzekraczalnego) wniesienia wniosku w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, - po czwarte, dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin. Przy czym datą, od której należy liczyć ten termin, jest data uzyskania przez osobę zainteresowaną wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu. Brzmienie cytowanego przepisu art. 58 kpa jednoznacznie wskazuje, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić gdy spełnione zostaną wszystkie określone w nim przesłanki. W szczególności przywrócenie takie jest możliwe w sytuacji, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego w orzecznictwie przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r. sygn. akt II CRN 448/711, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). Przywrócenie nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario przywrócenie terminu jest możliwe wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy dołożeniu największego w danych warunkach wysiłku (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1996, str. 295). Przy czym, to osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, udowadniając stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W okolicznościach niniejszej sprawy Kolegium zasadnie przyjęło, że nie wystąpiły przesłanki do przywrócenia skarżącemu przedmiotowego terminu albowiem skarżący nie uprawdopodobnił, jak to wymaga cytowany art. 58 § 1 kpa – obiektywnych okoliczności wskazujących na brak winny w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia. Tym bardziej, że z analizy materiału aktowego badanej sprawy jako niewątpliwy przedstawia się fakt, że skarżącemu prawidłowo doręczono postanowienie wraz ze stosownym pouczeniem o przysługującym środku zaskarżenia. Sąd odnosząc się do argumentacji skargi, stwierdza, iż nie odnoszą się w sposób bezpośredni do rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia. W związku z powyższym, podzielając stanowisko Kolegium o braku podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, Sąd zobowiązany był do oddalenia skargi, działając w tym zakresie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). H.B.8.01.2016 r.