IV SA/Wr 736/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędziowie Sędzia WSA Marcin Miemiec (spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 czerwca 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej opłaty oddala skargę. Po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Z., z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej we W., na podstawie art.138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 42 ust.1, art. 87 ust.1, art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. z 2004 r., Dz. U. nr 204, poz. 2088 z późn. zm.); pkt 1.4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz § 3 - 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684 z późn. zm.), Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w sprawie nałożenia kary pieniężnej w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że w dniu [...]r. funkcjonariusze celni przeprowadzili na drodze krajowej nr [...] kontrolę dokumentów pojazdu samochodowego marki Renault o nr rej. [...] z przyczepą o nr rej. [...], o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, którego właścicielem pojazdu był P. K., a kierującym pojazdem był P. R. Podczas kontroli kierujący pojazdem przedstawił dobową kartę opłaty drogowej nr [...] z wpisaną datą ważności od [...]r., godz. [...] do [...] r. godz. [...], niewypełnioną w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu. Ponadto kierujący pojazdem przedstawił dwie nieważne w dacie kontroli dobowe karty opłaty drogowej [...] i [...], z niewypełnionymi polami dotyczącymi numeru rejestracyjnego pojazdu. W związku z tym organ celny sporządził protokół z kontroli nr [...] z dnia [...] r., stwierdzający naruszenie przepisu art. 42 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. W oparciu o wyniki tej kontroli, przez Naczelnika Urzędu Celnego w Z. została wydana decyzja nr [...] z dnia [...] r., nakładająca na przedsiębiorcę P. K. karę pieniężną w wysokości [...]zł. Organ II instancji powołał art. 87 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, według którego podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, między innymi dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Kierujący pojazdem okazał natomiast kartę opłaty drogowej nr [...], niewypełnioną w części dotyczącej numeru rejestracyjnego pojazdu. Dokument ten nie stanowił zatem dowodu potwierdzającego wniesienie opłaty drogowej. Przedstawione przez kierującego pojazdem karty opłaty drogowej nr [...] i [...] były natomiast w momencie kontroli nieważne. Z objaśnień zamieszczonych na odwrocie każdej karty opłaty drogowej wynika, że niewypełniona lub nieprawidłowo wypełniona karta opłaty nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz przepisy powołanego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. stanowią o sposobie wypełniania karty opłaty drogowej (winiety) oraz o wadliwościach wypełnienia takiego dokumentu, których konsekwencją jest stwierdzenie nieuiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Według organu II instancji, winietę można potraktować jako nieprawidłowo wypełnioną tylko wtedy, gdy zawiera błędy, ale gdy wszystkie wymagane rubryki są wypełnione. W szczególności musi być wpisany numer rejestracyjny pojazdu oraz termin ważności winiety. Tylko wtedy, gdy np. daty czy godziny są wpisane w niewłaściwych rubrykach, można mówić o nieprawidłowym wypełnieniu winiety. Niedopuszczalne jest natomiast poruszanie się pojazdem wymagającym opłaty za przewóz po drogach krajowych bez wpisanego w winiecie numeru rejestracyjnego. W takiej sytuacji nie można określić, jakiego pojazdu ta opłata dotyczy. Godzenie się na taką sytuację byłoby obejściem przepisów prawa. Z jednej winiety mogłoby bowiem korzystać nawet kilka pojazdów. Także w sytuacji, gdy przewoźnik legitymuje się winietą z określonym numerem rejestracyjnym samochodu, a porusza się samochodem z innym numerem rejestracyjnym, nie można mówić o nieprawidłowym wypełnieniu, tylko o braku winiety. Zatem gdy kierujący pojazdem okazuje podczas kontroli kartę opłaty za przejazd po drogach krajowych bez wpisanego numeru rejestracyjnego pojazdu - należy stwierdzić naruszenie pkt 1.4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Organ II instancji powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2005 r., sygn. ATK VI SA/ Wa 796/04. Organ II instancji wyjaśnił, że brak jest możliwości zmniejszenia wymiaru kary. Wysokość kary została bowiem w sposób sztywny ustalona w taryfikatorze stanowiącym załącznik do ustawy o transporcie drogowym - w jednej kwocie 3.000 zł. Nałożenie kary jest ponadto obligatoryjne, gdyż ustawodawca nie przewidział w tym zakresie żadnych wyjątków. Nie przewidział też możliwości anulowania kary, czy odstąpienia od jej wymierzenia. Organ II instancji wyjaśnił też, że postępowanie w sprawie nałożenia kary jest postępowaniem administracyjnym, prowadzącym jedynie do ustalenia, czy nałożone przepisami prawa obowiązki zostały wykonane. Organ celny nie bada winy oraz stopnia przyczynienia się danego podmiotu do naruszenia przepisów cytowanej wyżej ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu jej niezgodności z prawem, z art. 7, 8, 75, 77, 81 kodeksu postępowania administracyjnego. Jego zdaniem opłata została uiszczona. Organy celne niezasadnie potraktowały niewypełnienie pola winiety przeznaczonego do wpisania numeru rejestracyjnego pojazdu jako nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu II instancji, że niewypełnienie pola winiety przeznaczonej dla numeru rejestracyjnego pojazdu mogłoby prowadzić do korzystania z takiej winiety przez inne pojazdy, dla których nie wykupiono winiety. Miejsce kontroli było położone 10 km od Z. Powrót samochodu z zagranicy, a także krótki, 24 godzinny okres ważności karty oraz odległość do celu przemawiają za tym, że karta dotyczyła wyłącznie kontrolowanego pojazdu. Organy orzekające ograniczyły się jednak tylko do zbadania poprawności wypełnienia karty opłaty drogowej i na tej podstawie stwierdziły, że opłata nie została wniesiona. Wymierzona kara dotyczy nieuiszczenia opłaty, a nie niekompletnego wypełnienia karty. Zdaniem skarżącego opłata zostaje uiszczona w chwili zakupu karty, a nie po jej wypełnieniu przez kierowcę. Ten nadformalizm organów orzekających doprowadził do wymierzenia skarżącemu kary mimo uiszczenia opłaty drogowej. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że w rozpatrywanej sprawie miał miejsce przejazd bez uiszczenia wymaganej opłaty. Kartę opłaty należy bowiem wypełnić przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu między innymi numeru rejestracyjnego pojazdu oraz daty i godziny określających termin ważności karty. Zgodnie z § 5 ust. 6 powołanego rozporządzenia, karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w inny sposób niż określony w ust. 1 i w ust. 3 – 5, a także zawierająca poprawki, nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Skarżący uzupełnił swe stanowisko w piśmie z dnia [...]r. Ponownie stwierdził, że karta była tylko nieprawidłowo wypełniona. Należało zatem zastosować pkt 1.4.4. załącznika do ustawy. Niedopuszczalne jest przyjęcie, że opłata drogowa nie została uiszczona choćby dlatego, że zastosowano domniemanie celowego naruszenia prawa, co jest niedopuszczalne. Z uzasadnienia odpowiedzi na skargę wynika bowiem, że organ celny zastosował zasadę domniemania rzekomej winy kierowcy zatrudnionego u skarżącego i posługując się półprawdami wymierzył skarżącemu najwyższą z możliwych kar. Dla skarżącego jest niezrozumiałe, dlaczego organ celny zastosował na zasadzie zupełnej dowolności najbardziej dolegliwą sankcję, skoro w załączniku do ustawy są wymienione enumeratywnie inne sankcje za naruszenie przepisów ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1, art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. z 2004 r., Dz. U. nr 204, poz. 2088 z późn. zm.); pkt 1.4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz § 3 - 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684 z późn. zm.). Artykuł 42 ust. 1 ustawy nakłada na przedsiębiorców wykonujących transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obowiązek uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Według art. 87 ust. 1 ustawy, podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, między innymi dowód uiszczenia takiej opłaty. Do kontroli dokumentów, o których mowa w art. 87, oraz warunków w nich określonych, uprawnieni są także funkcjonariusze organów celnych (art. 89 ust. 1 pkt 3). Każdy, kto wykonuje transport drogowy naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych (art. 92 ust. 1). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy (art. 94 ust. 4). Zgodnie z pkt 1.4.1. tego załącznika, wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze w wysokości 3.000 zł. Na podstawie art. 42 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, Minister Infrastruktury jako minister właściwy do spraw transportu, wydał powołane rozporządzenie z dnia 14 grudnia 2001 r. Określił tam między innymi rodzaje i stawki opłaty za przejazd po drogach krajowych, zgodnie z zasadami określonymi w ust. 2, oraz tryb wnoszenia tej opłaty. Przedsiębiorca wykonujący transport drogowy oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne, uiszcza opłatę roczną, półroczną, miesięczną, siedmiodniową albo dobową (§ 3). Przedmiotem sporu jest ustalenie, czy stan faktyczny sprawy powinien być traktowany jako nieuiszczenie wymaganej opłaty, czy też nieprawidłowe wypełnienie karty opłaty. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, uiszczenie opłaty następuje przez nabycie karty opłaty, która następnie podlega wypełnieniu według zasad ustalonych w § 5. Bezpodstawne jest więc stanowisko skarżącego, według którego samo nabycie karty opłaty przez przedsiębiorcę jest równoznaczne z uiszczeniem opłaty. Według obowiązujących przepisów, dopiero wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty (§ 4 ust. 2). Kartę opłaty wypełnia się natomiast przez wpisanie w odpowiednim miejscu numeru rejestracyjnego pojazdu, dat i godzin określających termin ważności karty, daty wydania karty (§ 5 ust. 3). Przedłożona do kontroli karta opłaty była natomiast wypełniona jedynie częściowo. Zawierała istotny brak, nie pozwalający na identyfikację pojazdu podlegającego opłacie. W karcie opłaty nie wpisano bowiem numerów rejestracyjnych pojazdu oraz przyczepy. W świetle powołanych przepisów wyczerpuje to dyspozycję § 5 ust. 6 rozporządzenia, według którego karta opłaty niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i ust. 3 - 5, czy zawierająca poprawki, nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Zaszła więc sytuacja, którą obowiązujące przepisy prawne kwalifikują jednoznacznie jako nieuiszczenie opłaty. Z taką sytuacją związany jest ustalony w pkt 1.4.1. załącznika do ustawy o transporcie drogowym obowiązek organu nałożenia na przedsiębiorcę kary pieniężnej w sztywno określonej wysokości [...]zł. Biorąc zatem pod uwagę ustalony w sprawie bezsporny stan faktyczny, Sąd stwierdza, że bezzasadne są zarzuty skarżącego naruszenia w postępowaniu art. 75, 77 oraz 81 kpa. Organy orzekające prawidłowo zastosowały do ustalonego stanu faktycznego obowiązujące przepisy prawa materialnego i proceduralnego. Stąd zarzut "nadformalizmu" oraz naruszenia art. 7 kpa jest bezzasadny. Zaskarżona decyzja jest prawidłowo uzasadniona. Bezzasadny jest zatem także zarzut skargi co do naruszenia art. 8 kpa. Sąd zwraca także uwagę na to, że obowiązujące prawo nie wiąże odpowiedzialności za omawiane naruszenie prawa z winą czy też jej brakiem po stronie osoby odpowiedzialnej za dokonane naruszenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zatem, że skarga nie jest uzasadniona i nie podlega uwzględnieniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.