IV SA/Wr 737/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: umorzyć postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu. T. K., dalej skarżący, wniósł w niniejszej sprawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. W dniu 22 listopada 2013 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z W. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 737/13 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W uzasadnieniu podał, że skarżący jest w niniejszej sprawie, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a., zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych (opłat sądowych i wydatków), bowiem przedmiotem jego skargi jest działanie organu w sprawach pomocy i opieki społecznej. Zatem merytorycznemu rozpoznaniu podlegał wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wyjaśnił, że skarżący spełnia przesłanki uprawniające do ustanowienia radcy prawnego z urzędu, bowiem jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymującą się z niskich zasiłków z pomocy społecznej. Powołując się na art. 244 § 3 p.p.s.a. referendarz sądowy podał, że nie mógł zostać uwzględniony wniosek dotyczący ustanowienia w niniejszej sprawie radcy prawnego prowadzącego kancelarię w W., bowiem skarżący nie wskazał, który konkretnie radca prawny miałby, w miarę możliwości, zostać wyznaczony przez właściwą okręgową izbę radców prawnych. Pismem z dnia 2 grudnia 2013 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych we W. wskazała, że wyznaczyła w niniejszej sprawie dla skarżącego pełnomocnika w osobie radcy prawnego M. M. prowadzącego kancelarię prawną we W. Pismem z dnia 16 grudnia 2013 r. skarżący, w przewidzianym prawem terminie, złożył sprzeciw od w/w postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 listopada 2013 r. W uzasadnieniu wniósł o zasądzenie na jego rzecz w postępowaniu sądowym w pierwszej instancji połowę kwoty, jaka należy się pełnomocnikowi z urzędu, tj. kwoty 120 zł netto. Podał również, że w związku z powyższym rezygnuje z pełnomocnika z urzędu. Pismem z dnia 7 stycznia 2014 r. tut. Sąd poinformował skarżącego, że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości zasądzenia na rzecz skarżącego części wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi ustanowionemu dla strony z urzędu. Zobowiązano skarżącego, aby w terminie 7 dni złożył oświadczenie, czy podtrzymuje sprzeciw złożony od postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 listopada 2013 r. o przyznaniu prawa pomocy i zawarte w nim oświadczenie o rezygnacji z pełnomocnika z urzędu. W odpowiedzi na wezwanie Sądu pismem z dnia 14 stycznia 2014 r. skarżący ponownie oświadczył, że rezygnuje z przyznanego pełnomocnika z urzędu. Odnośnie zasądzenia na rzecz skarżącego kwoty 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego wskazał, że ta kwota powinna być zasądzona od organu (przedstawiciela organu) I lub II instancji lub od Skarbu Państwa. Dodał, że stanowi ona 50 % ewentualnego wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1 i 2 tego przepisu. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane wyłącznie na wniosek strony, co wyklucza możliwość działania Sądu w tym zakresie z urzędu. Stosownie do art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie, wniosek skarżącego z dnia 22 listopada 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego uruchomił postępowanie zmierzające do jego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 737/13 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Pismem z dnia 16 grudnia 2013 r. skarżący wniósł sprzeciw od w/w postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 listopada 2013 r. Sprzeciw ten nie został odrzucony, zatem powyższe postanowienie utraciło moc, a Sąd jest zobligowany do dokonania merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać należy, że rozpoznaniu przez Sąd podlega wyłącznie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu, bowiem skarżący jest zwolniony z mocy ustawy z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych, tj. na podstawie art. 239 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. Zgodnie z wymienionym przepisem, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Zauważyć jednak należy, że w piśmie z dnia 16 grudnia 2013 r. oraz z dnia 14 stycznia 2014 r. skarżący oświadczył, że rezygnuje z ustanowionego pełnomocnika z urzędu i zażądał zasądzenia na jego rzecz części wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi ustanowionemu dla strony z urzędu. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie, rezygnacja przez skarżącego z ustanowionego pełnomocnika z urzędu oznacza cofnięcie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Wystąpienie zatem takiej okoliczności spowodowało, że przestały istnieć podstawy do badania materialnoprawnej przesłanki przyznania prawa pomocy w tym zakresie. W konsekwencji zaistniała bezprzedmiotowość prowadzenia dalszego postępowania wywołanego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu i tym samym spełniona została przesłanka umorzenia postępowania wskazana w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Skoro więc w przedmiotowej sprawie skarżący skutecznie cofnął wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu, a jednocześnie nie stwierdzono istnienia negatywnych przesłanek skutkujących niedopuszczalnością cofnięcia tego wniosku, należało umorzyć postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Takie rozstrzygnięcie stanowi wyraz zasady dyspozycyjności, umożliwiającej stronie rozporządzanie przedmiotem postępowania o przyznanie prawa pomocy w ramach uprawnień procesowych przysługujących jej na mocy obowiązujących przepisów. Odnosząc się natomiast do wniosku o zasądzenie na rzecz skarżącego części wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi ustanowionemu dla strony z urzędu, stwierdzić należy, że ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera przepisu, który uprawniałby stronę do żądania zasądzenia wynagrodzenia z tego tytułu. Brak więc podstaw by uznać powyższy wniosek za zasadny i zasądzić na rzecz skarżącego żądaną kwotę. W tym stanie rzeczy postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 22 listopada 2013 r. podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe, co orzeczono na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a.