IV SA/Wr 738/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi G. W. reprezentowanej przez opiekuna prawnego K. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 14 września 2023 r. nr SKO/PS-411/117/2023 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę w całości. K. L., jako opiekun prawny matki G. W., zwróciła się w wnioskiem z dnia 12 stycznia 2023 r. do Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ścinawie o pomoc finansową na pokrycie kosztów remontu dachu wraz z ociepleniem domu, w którym zamieszkuje matka. Wnioskodawczyni wskazała na zły stan zdrowia matki, wysokie koszty zakupu leków i konieczność częściowego utrzymania syna G. W. Decyzją z dnia 21 lutego 2023 r. nr OPS.8212.2.OCS.2023 (doręczoną w dniu 22 lutego 2023 r.) Burmistrz Ścinawy odmówił G. W. udzielenia pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów związanych z remontem dachu wraz z ociepleniem budynku. Ustalono, że matka wnioskodawczyni zaliczona jest do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, jest inwalidą wojennym i posiada uprawnienia kombatanckie. Pobiera emeryturę rolniczą wraz z dodatkami w łącznej wysokości 4.516,67 zł, a więc jej dochód znacznie przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Dom stanowi własność córki. W 2022 r. Związek Inwalidów Wojennych RP przyznał matce wnioskodawczyni pomoc finansową w łącznej wysokości 3.000 zł na remont i leczenie, a w latach 2019 – 2021 pomoc w łącznej wysokości 6.100 zł na wymianę okien, opał, remont dachu, materiały do remontu, dostosowanie łazienki. W 2021 r. PCPR przyznał ze środków PFRON pomoc w kwocie 12.000 zł na likwidację barier architektonicznych, Caritas przyznał pomoc w wysokości 2.000 zł, MOPS przyznał w latach 2018 – 2022 pomoc w wysokości 1.100 zł oraz dodatek węglowy w kwocie 3.000 zł. Remont dachu i ocieplenie zostały już wykonane, a ulepszenia te nie można zaliczyć do koniecznych prac i drobnych remontów. W dniu 24 marca 2023 r. strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji z uwagi na chorobę psychiczną opiekuna prawnego, który opiekuje się 4 członkami rodziny, chorującymi psychicznie (matką, bratem, synem i córką). W dniu 19 maja 2023 r. do SKO wpłynęło odwołanie strony od decyzji. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2023 r. nr SKO/PS-411/80/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy stwierdziło, że odwołanie od decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu ustawowego. Natomiast postanowieniem z dnia 19 czerwca 2023 r. nr SKO/PS-411/44/2023 (doręczonym w dniu 23 czerwca 2023 r.) SKO odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji. W dniu 14 sierpnia wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Jak wskazano, zgodnie z zaświadczeniem lekarza psychiatry z dnia 8 sierpnia 2023 r. choroba psychiczna opiekuna prawnego jest w remisji i pacjentka obecnie nie ujawnia objawów chorobowych, czyli przyczyna uchybienia terminu ustała zgodnie z powyższym zaświadczeniem lekarskim. Mimo wcześniejszej choroby psychicznej, opiekun prawny nadal opiekuje się matką i bratem. Postanowieniem z dnia 14 września 2023 r. nr SKO/PS-411/117/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy umorzyło postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 21 lutego 2023 r. Kolegium wskazało, że wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z dnia 24 marca 2023 r. został rozpatrzony przez SKO postanowieniem z dnia 19 czerwca 2023 r. Kolejnym wnioskiem z dnia 10 maja 2023 r. (data wpływu do organu – 14 sierpnia 2023 r.) strona ponownie zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zachodzą wiec podstawy do umorzenia na podstawie art. 105 § 1 w związku z art. 126 k.p.a. postępowania zainicjowanego wnioskiem strony z dnia 10 maja 2023 r. Należy zauważyć tożsamość sprawy rozstrzygniętej postanowieniem SKO z dnia 19 czerwca 2023 r. oraz sprawy wszczętej wnioskiem strony z dnia 10 maja 2023 r. Ponowne rozstrzygnięcie w tożsamej sprawie byłoby dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Wniosek strony z dnia 10 maja 2023 r. jest tożsamy podmiotowo i przedmiotowo z wnioskiem strony z dnia 24 marca 2023 r. W oby sprawach wnioskodawczynią była G. W., reprezentowana przez opiekuna prawnego, która żądała przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej samej decyzji. Także okoliczności podane w obu wnioskach są tożsame, gdyż odnoszą się do choroby psychicznej, na którą cierpi opiekun prawny strony. Tak więc, kolejny wniosek z dnia 10 maja 2023 r. został złożony w niezmienionym stanie faktycznym i nie zaszły okoliczności, które pozwoliłyby na ponowne rozpoznanie sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu opiekun prawny strony wskazał, że matka jest inwalidą wojennym, osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, chorą neurologicznie i psychicznie. Żadna instytucja państwowa ani organizacja pozarządowa nie pomogły w zapewnieniu godnych warunków do życia, m. in. dach nad głową. Opiekun prawny wskazał, że również choruje psychicznie. Natomiast organ jedynie wskazuje na zakup nowego sprzętu gospodarstwa domowego: kuchni, lodówki, mikrofalówki, radia, telewizora, czajnika. Organ nie pomógł w zakupie tego sprzętu oraz w wykonaniu remontu łazienki, centralnego ogrzewania i wymianie okien. Żądanie przez organ, aby koszty leczenia, spraw sądowych, zakupu sprzętu AGD, remontu łazienki, centralnego ogrzewania, remontu dachu, wymiany okien były pokrywane z renty inwalidy wojennego jest naganne i wysoce nieetyczne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie procesowym z dnia 22 maja 2024 r. profesjonalny pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i podtrzymał skargę strony. Kolegium bowiem błędnie przyjęło, że skarżąca złożyła dwa wnioski o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Kolegium nie zauważyło, że oba wnioski zostały złożone jeszcze przed wydaniem postanowienia z dnia 19 czerwca 2023 r. Należało zatem zweryfikować, czy wniosek z dnia 10 maja 2023 r. jest kolejnym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania czy jedynie kolejnym pismem w sprawie, które błędnie zostało nazwane. Po stronie organu leżało zweryfikowanie, jaki skutek skarżąca chciała wywołać pismem z dnia 10 maja 2023 r. Organ powinien zwrócić się do skarżącej z odpowiednim zapytaniem, czego jednak nie uczynił. Pełnomocnik strony zwrócił też uwagę, że zarówno skarżąca jak i jej opiekun prawny są osobami, które od wielu lat zmagają się z chorobami psychicznymi, które to choroby okresowo wykluczają je z normalnego funkcjonowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 217 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, czy skarżąca złożyła ponowny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 21 lutego 2023 r., czy też jak wskazuje pełnomocnik skarżącej pismo, które wpłynęło do Kolegium w dniu 14 sierpnia 2023 r., miało jedynie charakter pisma uzupełniającego wniosek o przywrócenie terminu z dnia 24 marca 2023 r. Należy zauważyć, że pismo to zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 10 sierpnia 2023 r. i wpłynęło do organu w dniu 14 sierpnia 2023 r. W piśmie tym skarżąca powołuje się na treść zaświadczenia lekarza psychiatry z dnia 8 sierpnia 2023 r., a zaświadczenie to zostało załączone do powyższego pisma strony. Niewątpliwie więc pismo to nie mogło zostać sporządzone przez opiekuna prawnego strony w dniu 10 maja 2023 r., jak wskazuje Kolegium w zaskarżonym postanowieniu oraz pełnomocnik strony w piśmie procesowym z dnia 22 maja 2024 r. Pismo to zostało sporządzone przez opiekuna prawnego strony pismem ręcznym i data (miesiąc) sporządzenia pisma nie jest napisana w sposób wyraźny. Data nadania pisma w placówce pocztowej - 10 sierpnia 2023 r. oraz powoływanie się przez opiekuna prawnego strony na treść zaświadczenia lekarskiego z dnia 8 sierpnia 2023 r. wskazują, że pismo to zostało sporządzone przez opiekuna prawnego skarżącej pomiędzy 8 i 10 sierpnia 2023 r. Wobec powyższego nieuzasadniony jest zarzut sformułowany przez pełnomocnika skarżącej, jakoby pismo to zostało sporządzone w dniu 10 maja 2023 r., a więc przed wydaniem postanowienia z dnia 19 czerwca 2023 r. odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i mogło stanowić uzupełnienie wniosku o przywrócenie terminu z dnia 24 marca 2023 r. W piśmie tym opiekun prawny skarżącej jednoznacznie wskazuje, że prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji składa w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania, tj. zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. Opiekun prawny strony wskazał, że stosownie do zaświadczenia lekarskiego z dnia 8 sierpnia 2023 r. choroba psychiczna opiekuna jest w remisji i pacjent obecnie nie ujawnia objawów chorobowych. Treść pisma strony jednoznacznie wskazuje, że zamiarem opiekuna strony było ponowne złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z uwagi na ustąpienie objawów choroby psychicznej. Nieuzasadniony jest więc również zarzut sformułowany przez pełnomocnika skarżącej, że Kolegium winno zwrócić się do opiekuna skarżącej o wyjaśnienie charakteru pisma złożonego w dniu 10 sierpnia 2023 r. Wobec powyższego Kolegium zasadnie uznało, że strona złożyła w dniu 10 sierpnia 2023 r. ponowny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Pierwszy wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania z dnia 24 marca 2023 r. został rozpoznany przez SKO postanowieniem z dnia 19 czerwca 2023 r., które zostało doręczone stronie w dniu 23 czerwca 2023 r. Stosownie do art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych. Jednym z przypadków bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego jest sytuacja, gdy sprawa została już uprzednio rozstrzygnięta przez organ decyzją lub postanowieniem ostatecznym. Powaga rzeczy osądzonej występuje w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość podmiotowa i przedmiotowa sprawy rozstrzygniętej uprzednio decyzją lub postanowieniem ostatecznym. Tożsamość sprawy istnieje, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Organ słusznie stwierdził, że wniosek złożony w dniu 10 sierpnia 2023 r. jest tożsamy podmiotowo i przedmiotowo z wnioskiem z dnia 24 marca 2023 r. Oba wnioski o przywrócenie terminu zostały złożone w imieniu skarżącej przez jej opiekuna prawnego, a okoliczności co do przyczyn uchybienia terminu podane w obu wnioskach są te same – choroba psychiczna opiekuna prawnego uniemożliwiająca złożenie odwołania w terminie ustawowym. Nie ma znaczenia dla oceny prawnej obu wniosków, iż według strony pierwszy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w aktywnej fazie choroby psychicznej, a drugi wniosek o przywrócenie terminu został złożony w fazie remisji choroby, bowiem podawaną w obu wnioskach przyczyną niewniesienia odwołania w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji organu pierwszej instancji była choroba psychiczna opiekuna strony. Występuje więc tożsamość sprawy, która uprzednio została rozstrzygnięta ostatecznym postanowieniem SKO z dnia 19 czerwca 2023 r. Nie doszło do zmiany sytuacji faktycznej i prawnej skarżącej, a w obrocie prawnym pozostaje postanowienie skierowane do tego samego adresata i dotyczące tego samego zagadnienia, zainicjowanego wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Obecnie organ nie może ponownie oceniać, czy istotnie choroba psychiczna uniemożliwiła opiekunowi prawnemu złożenie odwołania w ustawowym terminie, z uwagi na pozostawanie w obrocie prawnym postanowienia SKO z dnia 19 czerwca 2023 r. rozstrzygającego tę kwestię. Zasadne było zatem umorzenie postępowania administracyjnego, wszczętego wnioskiem strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania złożonym w dniu 10 sierpnia 2023 r., z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.