IV SA/Wr 739/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie Asesor WSA - Ewa Kamieniecka Asesor WSA - Alojzy Wyszkowski Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do służby wojskowej uchyla decyzję I i II instancji. Orzeczeniem z dnia [...]r. nr [...]Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska utrzymała w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. o uznaniu T. R. za niezdolnego do czynnej służby wojskowej z uwagi na nerwicowe znaczne upośledzenie zdolności adaptacyjnej. Pismem z dnia [...]r. T. R. wystąpił do Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień we W. o skierowanie na badania lekarskie celem uznania za zdolnego do czynnej służby wojskowej i przypisania właściwej kategorii w związku z poprawą zdrowia. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...]r. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. uznała T. R. za nie zdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, przyznając kategorią "D". Komisja rozpoznała u poborowego zaburzenia nerwicowe z okresowymi zaostrzeniami znacznie upośledzającymi zdolności adaptacyjne, rokujące poprawę kwalifikując to schorzenie do § 66 p.12 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określenia zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania w tych sprawach (Dz. U. nr 57, poz. 278 ze zm.) zwanego dalej rozporządzeniem. Stwierdzono, że powyższe schorzenia powodują niezdolność do służby wojskowej. W odwołaniu T. R. zakwestionował wydane orzeczenie. Odwołujący się wniósł o zmianę kategorii wojskowej. Stwierdził, powołując się na treść zaświadczeń od lekarza psychiatry z dnia [...]r. i [...]r. oraz opinii psychologicznych z dnia [...]r. oraz z dnia [...] r., że jest zdrowy. Podniósł, iż jest studentem [...] roku studiów doktoranckich na Akademii Ekonomicznej we W. Po ukończeniu studiów doktoranckich zamierza podjąć pracę w Policji. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W., na podstawie art. 127 §1 i art. 138 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z § 3 ust. 7, ust. 8, § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. nr 151, poz. 1594) oraz § 22 ust. 1 i 2, § 23 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595) utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu podano, iż w wyniku rozpatrzenia odwołania i analizy dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej, komisja nie stwierdziła nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Organ II instancji uznał, że schorzenia oraz obecny stopień ich nasilenia ustalony w wyniku przeprowadzonych badań lekarsko - specjalistycznych (psychiatrycznych) tj. zaburzenia nerwicowe zakwalifikowane przez badającego lekarza psychiatry wg. § 67 p.1, złącznika nr 1 do roz. Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. (Dz. U. nr 57, poz. 278 z późn. zm.), powodują niezdolność T. R. do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, a w związku z powyższym należało go przenieść do rezerwy bez odbycia zasadniczej służby wojskowej. Również z oceny przeprowadzonej przez lekarza specjalistę wynika, że zaburzenia nerwicowe z okresowymi zaostrzeniami znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne rokujące poprawę, mieszczące się w zakresie pojęciowym § 66 pkt. 2 z zał. Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. (Dz. U. Nr 151, poz. 1595) kwalifikują do ww. kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. W skardze na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, T. R. zarzucił, iż zarówno organ I i II instancji wydając zaskarżone orzeczenia zignorowały całkowicie materiały dowodowe w postaci zaświadczeń lekarskich i innych opinii psychologicznych, stanowią, zdaniem skarżącego, podstawę do przyjęcia odmiennego, niż w zaskarżonym orzeczeniu pogląd w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej. Skarżący stwierdził, że komisje obu instancji ograniczyły się do powtórzenia orzeczenia sprzed ośmiu lat i zaniedbały obowiązku rzetelnej weryfikacji orzeczenia. Skarżący zarzucił wojskowym komisjom lekarskim naruszenie art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego przez nie zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym przedstawionej przez skarżącego dokumentacji lekarskiej. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wniosła o jej oddalenie jako niezasadnej, ponieważ ustalenie stanu zdrowia T. R. oparte zostało na wynikach specjalistycznych badań lekarskich prowadzonych przez lekarzy upoważnionych do badań specjalistycznych dla potrzeb orzeczniczych wojskowych komisji lekarskich, zaś ustalenia zdolności do służby wojskowej dokonano zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 2004 r. w sprawie zasad określenia zdolności do służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 57, poz. 278 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Do kompetencji sądu administracyjnego należy także kontrola orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej będącego decyzją administracyjną organu wojskowego pod względem zgodności z prawem. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późń. zm.). W świetle powyższego, kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu poborowego za zdolnego do służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się więc do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie jego stanu zdrowia, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności poborowego do służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie zasad określenia zdolności do służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich w tych sprawach. Zatem, o ile organ administracji nie naruszy zasady swobodnej oceny dowodów, o której mowa w art. 80 k.p.a. oraz innych przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności traktujących o obowiązku dokładnego wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i wyczerpującego zebrania całokształtu materiału dowodowego, to brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. W skardze zarzucono, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. pominęła, podnoszone przez skarżącego w odwołaniu, okoliczności dotyczące stanu jego zdrowia co w konsekwencji spowodowało wydanie przez wojskowe komisje lekarskie obu instancji orzeczenia o niezdolności skarżącego do służby wojskowej w czasie pokoju- kat. "D". Analizując zatem pod tym kątem treść zarzutów skargi, uznać należało, iż skarżący zarzuca naruszenie przepisów proceduralnych poprzez zaniechanie przez organ administracji publicznej czynności zmierzających do zebrania całości materiału dowodowego. W ocenie Sądu skarga jest zasadna. Wojskowe komisje lekarskie są organami administracji publicznej. Realizują one zadania i funkcje związane z administracją rezerw osobowych dla celów powszechnego obowiązku obrony. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzję w indywidualnych sprawach, w tym również decyzje w sprawach zdolności do służby wojskowej ze względu na stan zdrowia. Dlatego też do tego rodzaju decyzji odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrko NSA z dnia 10 lutego 1999 r. I SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r. SA/Gd 1655/95-OSP z 1997 r. nr 7-8, poz. 135 i inne). Niewątpliwie sprawy dotyczące procedury ustalania kategorii zdolności do wojska należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym, gdy chodzi o instytucję poboru do wojska. Powoduje to szczególną troskę zarówno ustawodawcy jak i organów stosujących prawo o to, aby w tej procedurze urzeczywistniać wszelkie gwarancje materialne i formalne eliminujące naruszenia praw jednostki w tej sferze (por. uchwała SN z 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, wyroki NSA: z 2 października 1998 r., III SA 7225/98 i z 27 września 2000 r. III SA 2000/00). Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym wojskowej zasadnicze znaczenie ma kwestia zebrania odpowiednich danych co do wiedzy medycznej. Wprawdzie istotą orzecznictwa wojskowych komisji lekarskich nie jest stwierdzenie stanu zdrowia kandydata, ale to dopiero pełna wiedza medyczna pozwala na rozstrzygnięcie o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz o zakwalifikowaniu do kategorii tej służby. Wojskowe komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują decyzje administracyjne w indywidualnych sprawach, w zakresie spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych w przepisach orzeczeniami, poddane są mocy obowiązującej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z jego art. 1 § 1 pkt 1 (po 1 stycznia 1999 r. - art. 1 pkt 1). Przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia z dnia 10 czerwca 2004 r. w sprawie zasad określania zdolności do służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 57, poz. 278 z późn. zm.), jako lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w k.p.a. W sprawach jednak nie uregulowanych w rozporządzeniu przepisy Kodeksu znajdują zastosowanie w pełnym zakresie. Skarżący, w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego dotyczącego ustalenia zdolności do czynnej służby wojskowej, powoływał się na dokumenty świadczące o poprawie jego zdrowia, które - jego zdaniem - przemawiały za zmianą kategorii zdolności do służby wojskowej z kategorii "D" - niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, na kategorię "A" - zdolny do czynnej służby wojskowej (zaświadczenia lekarskie od lekarza psychiatry z dnia [...]r. z dnia [...]r., opinie psychologów z dnia [...] r. oraz z dnia [...]r.). Organ wojskowy w ogóle nie ustosunkował się do dowodu w postaci dokumentacji lekarskiej przedstawionej przez skarżącego. W orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego jest ustalona reguła, że organ decyzyjny dysponujący dowodami, nie może się uchylać od oceny stanu faktycznego sprawy (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.). Jeżeli spośród dwóch twierdzeń, jedno jest wiarygodne, a drugie nie, należy dokonać stosownego wyboru, wskazując kryteria, jakimi kierował się organ uznając daną okoliczność za udowodnioną (por. wyrok NSA z dnia 10 listopada 1988., IIISA 579/88, nie pub.). Należy przy tym zauważyć, że uzasadnienie obu decyzji zawierało tylko konkluzję. Przepis art. 107 § 3 k.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Z art. 77 § 1 k.p.a. wynika obowiązek organu administracji zgromadzenia całego materiału dowodowego, koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, co oznacza obowiązek podjęcia przez organ stosownych działań, między innymi przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Reasumując powyższe należało dojść do wniosku, że w rozpatrywanej sprawie Wojskowe Komisje Lekarskie dokonały oceny zdolności skarżącego do czynnej służby wojskowej bez zebrania pełnego materiału orzeczniczego, czym, zdaniem Sądu, naruszyły zasady wynikające z art. 75 § 1 i 77 § 1 k.p.a. Nie przesądzając zatem merytorycznej oceny do zdolności T. R. do czynnej służby wojskowej, Sad uznał, że uchybienia procesowe oraz niedostatki materiału orzeczniczo-lekarskiego spowodowały uchylenie zaskarżonego orzeczenia. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji.