IV SA/Wr 740/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.) Protokolant Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi K. N. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...], nr [...]; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem skargi jest postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej jako Kierownik Urzędu) z dnia [...], nr [...], który po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek pisma wniesionego przez K. N. (dalej jako skarżącą) z dnia [...], utrzymał w mocy postanowienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...], nr [...], w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...]. Kierownik Urzędu w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...], podał, że ostateczną decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił skarżącej przyznania uprawnień kombatanckich. Decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu działając w trybie art. 154 § 1 kpa odmówił uchylenia decyzji własnej o odmowie przyznania wnioskowanych uprawnień. Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] umorzył postępowanie w sprawie. Do Urzędu wpłynęło podanie skarżącej z dnia 28 czerwca 2009 r. w przedmiocie uprawnień kombatanckich. Pismem z dnia 18 sierpnia 2009 r. oraz 18 września 2009 r. Kierownik Urzędu zwrócił się do skarżącej o wskazanie trybu zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej, jednakże w odpowiedzi skarżąca nie wskazała żadnego z trybów. Z uwagi na brak ustawowych podstaw do wznowienia postępowania, jak też wszczęcia postępowania w celu stwierdzenia nieważności decyzji, stosownie do przepisu art. 235 § 1 kpa podanie strony uznane zostało za wniosek o zmianę decyzji w trybie art. 154 kpa. Z tej racji postępowanie zostało umorzone decyzją z dnia [...], a decyzja ta została następnie utrzymana w mocy [...]. W kolejnych wystąpieniach do Kierownika Urzędu skarżąca także nie wskazała trybu weryfikacji decyzji.. W związku z tym Kierownik Urzędu uprzedził skarżącą w piśmie z dnia 12 lipca 2010 r., że na podstawie art. 235 § 1 kpa zakwalifikuje jej wniosek w myśl art. 154 § 1 kpa. Skarżąca pomimo uprzedzenia nie wskazała trybu wzruszenia decyzji ostatecznej. Wobec tego Kierownik Urzędu na podstawie art. 235 kpa w związku z art. 154 § 1 kpa umorzył postępowanie administracyjne decyzją z dnia [...], a następnie utrzymał ją w mocy decyzją z dnia [...]. Skarżąca na tę decyzję złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 31 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 643/10 uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Urzędu z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu Sąd zwrócił uwagę na konieczność ustalenia trybu postępowania administracyjnego przez organ. Mając powyższe na uwadze Kierownik Urzędu przy pomocy Urzędu Miasta J. Z., na podstawie art. 52 kpa, przesłuchał skarżącą na okoliczność trybu postępowania. W czasie przesłuchania strona wskazała art. 145 § 1 kpa oraz wspomniała, że wszystkie dowody są w aktach sprawy. Nie wspomniała o innych przesyłkach mogących być podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego. W związku z tym Kierownik Urzędu odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną Kierownika Urzędu z dnia [...]. Powołał się na zasadę trwałości decyzji administracyjnych określoną w art. 16 kpa. Kierownik Urzędu podał, że skarżąca do wniosku z dnia 18 maja 2010 r. nie dołączyła żadnych dokumentów lub oświadczeń świadków. Nie przywołała również okoliczności mogących być podstawą do rozpatrzenia ich zgodności z art. 148 § 1 kpa, czyli nie podniosła okoliczności pojawienia się nowych świadków w sprawie, ani nie podniosła innych zarzutów mogących być podstawą wznowienia postępowania. Pismem z dnia 10 sierpnia 2011 r. skarżąca ponownie wystąpiła do Kierownika Urzędu o ponowne rozpatrzenie sprawy składając pismo Polskiego Czerwonego Krzyża z dnia 30 grudnia 2010 r. Kierownika Urzędu postanowieniem z dnia [...] 2011 r. utrzymał w mocy powyższe postanowienie z dnia [...], podtrzymując w całości swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację faktyczną i prawną w nim powołaną. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu domagając się pozytywnego załatwienia jej sprawy. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego, obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżone postanowienie jak i postanowienie je poprzedzające Kierownika Urzędu z dnia [...], naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Złożenie przez stronę żądania wznowienia postępowania rodzi obowiązek, gdy nie zachodzą warunki wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania, wydania postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania. W wyroku z dnia 27 listopada 1992 r." V SA 536/92 (ONSA 1993, Nr 4, poz. 104), NSA przyjął, że "Skoro strona dysponowała dokumentami dotyczącymi okoliczności faktycznych mogących mieć istotne znaczenie dla treści rozstrzygnięcia, a nie będącymi w posiadaniu organu w chwili wydania kwestionowanej decyzji, konieczne było przeprowadzeń postępowania co do tego, czy mogą one stanowić przyczynę wznowienia postępowania i w jaki sposób mogą zaważyć na rozstrzygnięciu istoty sprawy. Zaniechanie wydania postanowienia o wznowieniu postępowania w celu rozpatrzenia wskazanych kwestii i odmowa wznowienia postępowania w trybie art. 149 § 3 kpa spowodowały, że zaskarżona decyzja została dotknięta wadami wynikającymi z naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa. Tego rodzaju uchybienia uzasadniały zastosowanie wobec: zaskarżonej decyzji dyspozycji art. 207 § 2 pkt 3 kpa". Postanowienie o wszczęciu postępowania jest tylko aktem procesowym nierozstrzygającym sprawy wznowienia postępowania, a jedynie otwierającym postępowanie w sprawie. W wyroku z dnia 13 listopada 1987 r., I SA 1326/86 (ONSA 1987, Nr 2 poz. 80) NSA przyjął: "1. Postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 kpa) jest jedynie postanowieniem wszczynającym postępowanie i nie może zawierać innych treści poza wskazaniem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. 2. Stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 149 § 2 kpa), mogą być wyłącznie efektem postępowania przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 151 kpa". Postanowienie o wszczęciu postępowania wywiera jedynie skutki procesowe. Odmiennie zatem, aniżeli przed nowelizacją kpa, w fazie wstępnej postępowania w sprawie wznowienia postępowania nie przesądza się o bycie prawnym decyzji ostatecznej. (B. Adamiak /J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz Wydawnictwo C.H. Beck, 2009, s. 542-543). W rozpatrywanej sprawie Kierownik Urzędu błędnie przyjął, że brak jest podstaw do ustalenia, czy skarżąca dotrzymała terminu miesięcznego z art. 148 § 1 kpa od dnia dowiedzenia się o okoliczności mającej stanowić przesłankę wznowienia postępowania. Takie stanowisko wywiódł z faktu braku wskazania tych okoliczności przez skarżącą. Stwierdził, że "wnioskodawczyni nie powołała się na jakiekolwiek okoliczności mogące stanowić podstawę wznowienia postępowania, które mogłyby być przedmiotem oceny Kierownika Urzędu". W sprawie natomiast w postępowaniu odwoławczym nie odniesiono się w ogóle do faktu dołączenia do pisma skarżącej z dnia 10 sierpnia 2011 r. pisma Polskiego Czerwonego Krzyża stwierdzające, że na listach dzieci repatriowanych w 1946 r. z Niemiec, obóz [...], figuruje nazwisko K. C. Organ winien w tej sytuacji ocenić pod którą z przesłanek z art. 145 kpa zakwalifikować tą okoliczność i ustalić kwestę dotrzymania terminu z uwagi na moment w jakim pismo to otrzymała skarżąca. Kwestia bowiem czy pismo to spełnia ewentualne warunki z art. 145 § 1 kpa mogła być przedmiotem oceny w drugiej fazie merytorycznej poprzedzającej wydanie decyzji kończącej wznowienie postępowania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy obejmie kontrolą i rozstrzygnięciem wskazane wyżej kwestie, które zostały dotychczas pominięte, co w efekcie sprawiło, że stan faktyczny sprawy nie był należycie ustalony. Z przedstawionych powyżej względów należało uznać, że stwierdzone naruszenia przepisów postępowania obligowały do uchylenia zaskarżonego postanowienie jak i postanowienie je poprzedzającego., ponieważ mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.