IV SA/Wr 741/10

Wrocław 20 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 20 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. U. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia 22 września 2010 r. ... w przedmiocie kontrolnego badania inwalidy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Postanowieniem z dnia 20 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę J.U. na wyżej oznaczoną decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z powodu niedopuszczalności kontroli sądowo-administracyjnej. Pismem z dnia 20 czerwca 2011 r. skarżący złożył wniosek o ustanowienie pełnomocnika urzędu celem sporządzenia skargi kasacyjnej. W dniu 7 lipca 2011 r. złożył przedmiotowy wniosek na wymaganym formularzu, w którym zawnioskował o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym podając, że dochód miesięczny brutto rodziny składającej się z dwóch osób wynosi łącznie kwotę 3444,54 złotych brutto, na którą składają się kwota 1675 złotych z tytułu jego świadczenia rentowego oraz kwota 1769, 54 z tytułu emerytury małżonki, wskazując jednocześnie, że przeciętne miesięczne koszty utrzymania nieruchomości - domu o powierzchni 170 m 2 posadowionego na działce o powierzchni ... m 2 – wynoszą około 1486,89 złotych miesięcznie. Dodatkowo podał, że na zakup lekarstw przeznacza około 118,26 złotych, wskazując również, że ma zaciągnięty kredyt w banku, bez określenia jego wysokości i wysokości spłacanych rat. Ponadto z urzędowego formularza wynika, że skarżący nie posiada oszczędności, przedmiotów i papierów wartościowych. Postanowieniem referendarskim z dnia 18 lipca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W dniu 29 lipca 2011 r. J.U. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Wezwany o uszczegółowienie danych dotyczących jego sytuacji majątkowej, pismem z dnia 22 sierpnia 2011 r. skarżący oświadczył, że posiada następujące ruchomości, a to : samochód rocznik 1994 r., sprzęt AGD Ponadto podał, że nie korzysta z pomocy osób trzecich, ponownie wskazując, że ma zaciągnięty kredyt na remont domu i na ogrzanie domu zużywa około 5 ton miału, przy czym jedna tona kosztuje 550 złotych. Dodatkowo zużywa jedną butlę gazu co 6 tygodni, ponosząc koszt 50 złotych za wymianę. Do pisma załączył kserokopie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 marca 2011 r. dokumentującej wysokość uzyskiwanej przez żonę emerytury oraz decyzji Dyrektora Wojskowego Biura emerytalnego z dnia 4 marca 2011 r. dokumentującej wysokość jego renty, a także potwierdzenia transakcji przelewu jego renty oraz emerytury żony. Ponadto załączył kserokopię faktur i odcinków wpłat dokumentujących wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu oraz kserokopię decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270)(zwanej dalej p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast w art. 239 p.p.s.a. uregulowano zakres podmiotowo – przedmiotowych zwolnień od obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Przepis ten stanowi jedną z regulacji szczególnych, o której mowa w art. 199 p.p.s.a., zwalniającą stronę od ponoszenia kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie. Do kosztów, o których mowa w art. 199 p.p.s.a. zalicza się również koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. Przepisami szczególnymi w tym zakresie są przepisy regulujące instytucję prawa pomocy w postępowaniu sądowo – administracyjnym. W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje- stosownie do art. 245 § 2 powołanej wyżej ustawy- zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, co wynika z przepisu § 3 art. 245 p.p.s.a.. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt. 1 p.p.s.a.), lub w zakresie częściowym – gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). W powołanych przepisach określono przesłanki, które musi spełniać osoba fizyczna wnioskująca o przyznanie prawa pomocy. Brzmienie cytowanych przepisów wskazuje na to, że w razie spełnienia warunków, o których mowa w art. 246 §1 pkt 1 i 2 sąd ma obowiązek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ( art. 245 § 2) lub częściowym (art. 245 § 3). Przy czym ciężar dowodu w tym zakresie zgodnie z art. 246 §1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi spoczywa na stronie ubiegającej się o prawo pomocy, która musi wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast do oceny sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane w przepisach przesłanki. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę(por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 862/04, niepubl.). W takiej sytuacji osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdy oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa. Wskazać należy, że sytuacja materialna skarżącego jest jedyną podstawą do orzekania w sprawach o udzielenie prawa pomocy, a więc podniesione przez niego argumenty dotyczące kwestii nie związanych z sytuacją majątkową nie mogą być brane pod uwagę. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w badanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Przede wszystkim wskazać należy, że skarżący wraz z żoną uzyskuje stałe dochody z tytułu emerytury i renty w łącznej wysokości 2959,72 zł netto, nie można zatem przyjąć, że nie ma on możliwości poczynienia niezbędnych oszczędności koniecznych na pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru oraz opłacenie ewentualnych przyszłych kosztów postępowania związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej. Wykazane we wniosku oraz złożonych przez skarżącego załącznikach do wniosku niezbędne, średnie miesięczne wydatki na utrzymanie domu kształtują się na poziomie około 800 złotych oraz 120 złotych z tytułu zakupu lekarstw. Nie może mieć wpływu na ocenę sytuacji skarżącego fakt zaciągnięcia przez niego kredytu na remont domu, albowiem strona nie wskazała kwoty kredytu oraz wysokości rat, a ponadto zobowiązania wynikające z umowy kredytowej, nie mogą korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed kosztami postępowania sądowego. Zważywszy, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających zaciągnięcie tego rodzaju zobowiązania. Konkludując stwierdzić należy, że skarżący wraz z małżonką uzyskują stały miesięczny dochód w wysokości umożliwiającej - przy wykazanym poziomie wydatków - poczynić stosowne oszczędności, pozwalające na pokrycie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru oraz ewentualnych przyszłych kosztów postępowania związanych z wniesieniem skargi kasacyjnej. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia.