IV SA/Wr 742/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. W. na decyzję Burmistrza Ścinawy z dnia 17 lutego 2023 r. nr OPS.8212.1.OCS.2023 w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego postanawia: odrzucić skargę. W dniu 28 października 2023 r. (data stempla pocztowego), pismem datowanym na dzień 27 października 2023 r., G. W., działający przez pełnomocnika K. L. (dalej: skarżący), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ścinawie, działającego z upoważnienia Burmistrza Ścinawy, z dnia 17 lutego 2023 r. nr OPS.8212.1.OCS.2023 w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego (dalej: decyzja). Z akt sprawy wynika, że decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 21 lutego 2023 r. Pismem z dnia 24 marca 2023 r. skarżący złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji, a w dniu 14 czerwca 2023 r. złożył do tego organu odwołanie od decyzji. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2023 r. nr SKO/PS-411/81/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy stwierdziło, że przedmiotowe odwołanie zostało wniesione przez Skarżącą z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Z kolei postanowieniem z dnia 3 lipca 2023 r. nr SKO/PS-411/45/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Skarżący, pismem z dnia 10 maja 2023 r. (nadanym w dniu 10 sierpnia 2023 r.) ponownie zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia 14 września 2023 r. nr SKO/P-411/118/2023, umorzyło postępowanie w przedmiocie ponownego wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Zgodnie z art. 52 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Stosownie natomiast do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Oznacza to zatem, że w sprawach, w których od decyzji organu pierwszej instancji przysługuje odwołanie, przedmiotem skargi skierowanej do sądu administracyjnego może być tylko decyzja organu odwoławczego - orzekającego wskutek wniesienia odwołania. Powołane art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. statuują zasadę pierwszeństwa trybu administracyjnej kontroli postępowania organu administracyjnego w stosunku do kontroli sądowej. Sąd administracyjny nie może bowiem zastępować organu odwoławczego, a ponadto jego działanie nie może naruszać zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, która gwarantuje stronie prawo domagania się dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administrujące. W konsekwencji przyjęcie przedstawionej zasady powoduje, że niedopuszczalne jest wniesienie skargi na decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji (tak m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 lipca 2022 r. sygn. akt IISA/Po 462/22, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Gd 110/22). Zatem dopiero wskutek złożenia przysługującego stronie środka odwoławczego uzyskuje ona prawo zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięcia wydanego po jego rozpatrzeniu. Również w doktrynie przyjmuje się, że rationis legis dla przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a. jest zasada prymatu załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym przed postępowaniem sądowoadministracyjnym. Oznacza ona, iż kontrola sądowa jest elementem wieńczącym system weryfikacji działań lub bezczynności administracji publicznej, a nie pierwszym czy też dominującym ogniwem tego systemu (Brzeziński B, Tarno J.P., Sądowa kontrola administracji w sprawach podatkowych. IV letnie warsztaty doktoranckie Łódź 30 czerwca - 2 lipca 2010 r., LEX 2011). Jak już wspomniano, skarga dotyczy decyzji wydanej przez Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ścinawie, działającego z upoważnienia Burmistrza Ścinawy, z dnia 17 lutego 2023 r. nr OPS.8212.1.OCS.2023 w przedmiocie odmowy udzielenie pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. Decyzja została doręczona skarżącemu w dniu 21 lutego 2023 r., zatem 14-dniowy, wynikający z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 dalej: k.p.a.), termin na złożenie odwołania od decyzji upływał w dniu 7 marca 2023 r. W następstwie wydanej decyzji, pismem z dnia 24 marca 2023 r. skarżący złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji, a w dniu 14 czerwca 2023 r. złożył do tego organu odwołanie od decyzji. Jednakże Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Legnicy, jako organ odwoławczy, mocą wskazanych wyżej decyzji, stwierdziło, że przedmiotowe odwołanie skarżąca wniosła z uchybieniem terminu, a następnie odmówiło jego przywrócenia. Postanowienia te, z mocy odpowiednio art. 134 i art. 59 § 2 k.p.a., są ostateczne. Ponowny wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tożsamej decyzji organu I instancji skutkował wydaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy ww. postanowieniem z dnia 14 września 2023 r. nr SKO/P-411/118/2023, umarzającym postępowanie w przedmiocie ponownego wniosku skarżącego, ostatecznie rozstrzygniętego uprzednim postanowieniem tego organu z dnia 3 lipca 2023 r. nr SKO/PS-411/45/2023. Podkreślenia wymaga, że w decyzji skarżący został prawidłowo pouczony o prawie wniesienia odwołania do organu wyższego stopnia, sposobie oraz terminie do skorzystania z tego prawa. Wobec jednak uchybienia terminowi do wniesienia omawianego środka odwoławczego, co zostało stwierdzone w drodze ww. ostatecznych postanowień organu wyższego stopnia (tj. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy), odwołanie od wydanej wobec skarżącego decyzji nie zostało skutecznie wniesione, a tym samym skarżący nie skorzystał z przysługującego mu prawa do zaskarżenia decyzji. Skutkowało to z kolei niewydaniem przez organ wyższego stopnia decyzji merytorycznie rozstrzygającej sprawę skarżącego, mogącej być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Wniesienie zatem skargi na decyzję organu pierwszej instancji, stanowi podstawę do odrzucenia skargi na taką decyzję jako niedopuszczalnej z uwagi na brzmienie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w związku z art. 52 § 2 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.