IV SA/Wr 758/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant : Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. na podstawie art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010r., Nr 90, poz.593 ze zm.), § 4, 16, 21 ust. 1 i 2 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80), uznała M. S. trwale niezdolnym do zawodowej służby wojskowej – kat.N, rozpoznając u niego: A. Schorzenia powodujące niezdolność do służby wojskowej: 1. Używanie szkodliwe alkoholu nie rokujące zachowania abstynencji - § 72 pkt 2 załącznika nr 1 rozporządzenia stanowiącego wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej (...) ; B. Schorzenia współistniejące: 2. Zaniki korowe mózgu i korowo-podkorowe móżdżku a badaniu TK nieupośledzające sprawności ustroju - § 63 pkt 2 w/w załącznika; 3. Hiperlipidemia mieszana nieznacznie upośledzająca sprawność ustroju - § 60 pkt 1 w/w załącznika; 4. Skrzywienie kręgosłupa piersiowego ze zmianami zwyrodnieniowymi oraz obniżenie wysokości przestrzeni międzykręgowej L5-S1 nieznacznie upośledzające sprawność ustroju - § 34 pkt 1, pkt 5 w/w załącznika; 5. Przebyty incydent padaczki alkoholowej w wywiadzie - § 65 pkt 2 w/w załącznika. W konsekwencji powyższego, organ I instancji zaliczył skarżącego do kategorii N – trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że rozpoznane schorzenie ad.1 powoduje niezdolność do zawodowej służby wojskowej. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, nie godząc się z rozpoznaniem u niego schorzenia określonego w § 72 pkt 2 załącznika rozporządzenia. Decyzją z dnia [...], nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że po rozpatrzeniu odwołania oraz analizie całości przedstawionej w sprawie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej nie stwierdził nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Zdaniem organu II instancji, w świetle całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentacji medycznej oraz przeprowadzonej dla potrzeb orzeczniczych TWKL we W. specjalistycznej konsultacji psychiatrycznej wynika, że u skarżącego stwierdzono używanie szkodliwe alkoholu nierokujące zachowania abstynencji, mieszczące się w zakresie pojęciowym § 72 p. 2 Zał. Nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010r. (Dz.U. Nr 15, poz. 80), co jednoznacznie kwalifikuje orzekanego w Gr II osób badanych do kategorii "N" - niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Organ podkreślił, że skarżący nie przedstawił do wglądu komisji innej dokumentacji medycznej, która zawierałaby dane mogące poddać w wątpliwość ocenę badających dla potrzeb orzeczniczych lekarzy specjalistów, jak i kwalifikację orzeczniczą wojskowej komisji lekarskiej I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję skarżący M. S. zarzucając naruszenie prawa, a w szczególności § 72 pkt 2 załącznika rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 8 stycznia 2010r., poprzez przyjęcie, iż skarżący przerwał leczenie i nie zachowuje abstynencji, a tym samym używanie przez niego alkoholu nie rokuje zachowania abstynencji wniósł o jej uchylenie, względnie zmianę i przyjęcie, że jest zdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu skargi podkreślił, że żadne okoliczności wymienione w przepisie § 72 w/w rozporządzenia w stosunku do skarżącego nie miały miejsca. Skarżący rozpoczął zawodową służbę wojskową 18 kwietnia 2005 r., po odbyciu czynnej służby wojskowej. Od 2007 r. pracował jako kierowca. W jego ocenie można więc przyjąć, iż całe dorosłe życie poświęcił wojsku, a wykonując zawód kierowcy musiał zachowywać abstynencję. Skarżący przyznał, że faktycznie na początku 2012r. zaczął sobie nie radzić z piciem alkoholu, a spowodowane to było stresem związanym z pracą - zgrupowaniem na poligonach odbywanych w oddaleniu od miejsca zamieszkania oraz koniecznością stałego przebywania ze współpracownikami. Na leczenie odwykowe do W. zgłosił się sam dobrowolnie, po uzyskaniu skierowania z NZOZ, gdyż uważał, iż picie alkoholu, nawet po pracy może spowodować zagrożenie w wykonywanym zawodzie kierowcy. Dwukrotne leczenie od stycznia do marca 2012 nie zostało przerwane – zrealizowany został program terapeutyczny. Skarżący nadal się leczy i pozostaje w abstynencji. W konsekwencji, skarżący postawił pytanie – na jakiej podstawie organy przyjęły, iż nie rokuje On zachowania abstynencji. Podkreślił, że RWKL miała do wglądu dokumentację z dalszego leczenia, natomiast przed wydaniem orzeczenia z [...]. Komisja nie wezwała skarżącego na badanie, czy nadesłania dokumentacji medycznej. W świetle powyższego uważa, iż dyskwalifikacja skarżącego, jako nie rokującego zachowania abstynencji nastąpiła z naruszeniem przepisów prawa. Potraktowano chorobę skarżącego, której leczeniu poddał się na swój wniosek, jako coś wymagającego napiętnowania i eliminacji. W tej sytuacji skarga stała się konieczna i uzasadniona. W dalszej części skargi, skarżący wskazał, że już z datą 7 sierpnia 2012 r. został wydany Rozkaz Personalny Nr [...], w którym zawarto, iż orzeczenie TWKL stanie się prawomocne 21 sierpnia 2012r. tzn., iż jeszcze przed formalnym wydaniem zaskarżonej decyzji /3 września 2012r./ Dowódca "wiedział" o utrzymaniu w mocy zaskarżonego orzeczenia TWKL. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Działając zatem w granicach kompetencji wynikających z art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. 153, poz.1269/ w związku z art.3 § 2 pkt.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /(Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j.), zwaną dalej p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art.145 lub art.151 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Wobec treści żądań skargi godzi się podnieść, że w ramach tak pojętej kontroli sądowej m. in. aktów organów administracji wojskowej sąd administracyjny nie jest uprawniony do weryfikacji orzeczeń komisji lekarskich z punktu widzenia medycznej oceny warunków zdrowotnych badanego. Sąd nie może też zmienić we własnym zakresie takiej oceny i zakwalifikować skarżącego do innej kategorii zdolności do służby wojskowej, niż uczyniła to Komisja w oparciu o przeprowadzone badania lekarskie. Kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu kandydata za zdolnego do zawodowej służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się więc do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie jego stanu zdrowia, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności kandydata do zawodowej służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie zasad określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich w tych sprawach. Stosując przedstawione wcześniej kryteria oceny Sąd w pierwszej kolejności ocenił prawidłowość zastosowania przy załatwianiu sprawy przepisów postępowania administracyjnego. Przepisy te rzutują bowiem na prawidłowość ustalonego stanu faktycznego, a tylko należycie ustalony stan faktyczny sprawy pozwala ocenić zasadność zastosowania konkretnych norm prawa materialnego. Przeprowadzona w tym zakresie kontrola wykazała konieczność zastosowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po myśli przywołanego przepisu zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie. Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zwaną dalej ustawą (Dz.U. z 2010r., Nr 90, poz.593 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. nr 15, poz. 80). I tak zgodnie z art. 5 ust. 1 w/w ustawy - zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest decyzją. Oznacza to zatem, że do tego rodzaju decyzji w zakresie nieunormowanym przepisami szczególnymi stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Istotny jest w sprawie przepis art. 5 ust. 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym orzeczenie komisji lekarskiej o zdolności do zawodowej służby wojskowej i zaliczeniu danego żołnierza lub innej osoby do jednej z kategorii, o których mowa w ust. 6 , właściwe komisje wydają na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności danej osoby do służby w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby również obserwacji szpitalnej. Wskazać przy tym również należy, że zgodnie z § 16 w/w rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej (...), przy orzekaniu o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej i zaliczeniu do jednej z kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej - wojskowe komisje lekarskie uwzględniają wykaz chorób i ułomności, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia, zawierający szczegółowy wykaz chorób lub ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa, a także o ograniczonej zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach sił zbrojnych i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych. Wojskowa komisja lekarska w myśl zaś § 25 ust.1 w/w rozporządzenia orzeka w składzie trzech lekarzy, na podstawie przeprowadzonych badań lekarskich oraz zgromadzonej dokumentacji medycznej (§ 23 ust.1 w/w rozporządzenia). Orzeczenie w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej wojskowa komisja lekarska sporządza według wzoru stanowiącego załącznik nr 5 do w/w rozporządzenia, z którego jednoznacznie wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie (§ 24 ust. 5 rozporządzenia). Oznacza to tyle, że poczynione przez komisje ustalenia i przyjęte w tym względzie oceny muszą znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu ich decyzji stosownie do wymogów określonych w art.107 § 3 k.p.a., w myśl którego uzasadnienie faktyczne winno wskazywać fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji, a jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji Znaczenie uzasadnienia jest o tyle istotne, że strona znając motywy i przesłanki decyzji może skuteczniej bronić swoich interesów tak w postępowaniu administracyjnym jak i sądowym. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 k.p.a. (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że orzekające w niniejszej sprawie organy nie sprostały powyższym wymogom. I tak organ I instancji ograniczył się do stwierdzenia, że przedmiotowa niezdolność wynika z rozpoznania u skarżącego jednostki chorobowej (pkt A.1 orzeczenia) pod postacią : "Używanie szkodliwe alkoholu nie rokujące zachowania abstynencji " - wskazując na § 72 pkt 2 załącznika nr 1 w/w rozporządzenia. Organ odwoławczy co do powyższego ustalenia powołał się jedynie ogólnie na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w tym dokumentację medyczną oraz przeprowadzoną specjalistyczną konsultację psychiatryczną. To lakoniczne stwierdzenie organu odwoławczego w powiązaniu z faktem, że w aktach administracyjnych sprawy w dokumencie z dnia 12 kwietnia 2012r. zatytułowanym "Zlecenie" - na str.2 w rubryce 7: "Konsultacja psychiatryczna" znajduje się wpis ppłk dr n.med M. C. specjalisty psychiatry o treści : " Zespół zależności alkoholowej. Przebyty alkoholowy zespół abstynencyjny (...), czyli rozpoznanie nie wskazujące jednoznacznie na jednostkę chorobową stwierdzoną wydanymi w sprawie zaskarżonym decyzjami, nie pozwala Sądowi uznać, by orzekające w niniejszej sprawie organy wywiązały się z ciążącego na nich obowiązku stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.), przy wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego (art. 75, 77 § 1k.p.a.), zwłaszcza, że przepis art.80 k.p.a. wymaga , aby ocena uznania danej okoliczności za udowodnioną była oparta na całokształcie materiału dowodowego. Uchybienie powyższe, jest o tyle istotne, że w objaśnieniach do powoływanego przez organy § 72 załącznika do w/w rozporządzenia stwierdzono, iż pkt 2. dotyczy osób uzależnionych od alkoholu lub używających go w sposób szkodliwy, które przerwały leczenie odwykowe i nie zachowują abstynencji. Oznacza to, że aby można przyjąć, iż ma miejsce istotnie jednostka chorobowa określona w cyt. wyżej § 72 pkt.2 załącznika do w/w rozporządzenia, to organy winny jednoznacznie wykazać, że zaistniały w danym przypadku wszystkie (łącznie) przesłanki, o których mowa w powyższych objaśnieniach, a których istnienie jest niezbędne przy owym rozpoznaniu. W ocenie Sądu, w wydanych w sprawie orzeczeniach, organy nie wykazały zaistnienia opisanych wyżej przesłanek, gdy nadto rozpoznana u skarżącego przedmiotowa jednostka chorobowa nie znajduje potwierdzenia w aktach administracyjnych, zwłaszcza w dokumentacji medycznej, a do której to odwołuje się organ II instancji. Mając na uwadze, jak to już wyżej Sąd zauważył, że orzeczenia w przedmiotowej sprawie wydawane są na podstawie przeprowadzonych badań lekarskich oraz zgromadzonej dokumentacji medycznej, nie zaś na uznaniu tego organu wynikającego ze specjalistycznej wiedzy jego członków, gdy nadto winno ono zawierać uzasadnienie odpowiadające wymogom art.107 § 3 k.p.a., to niewątpliwie tak zaskarżone orzeczenie, jak i orzeczenie organu I instancji – nie spełnia ustawowych wymogów. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wydane w sprawie orzeczenia nie zawierają odpowiednio szczegółowej argumentacji, wskazującej na konieczność zakwalifikowania skarżącego jako osoby niezdolnej do zawodowej służby wojskowej. Warunkiem zaś wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Zgodnie bowiem z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., to na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Jednym z przepisów zapewniających realizację tej zasady jest art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej nie może ograniczać się do przyjęcia w poczet materiału dowodowego, dowodów wskazanych lub dostarczonych przez stronę, ale przede wszystkim winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach istotne dla rozstrzygnięcia sprawy dowody. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w wyroku Wskazania do ponownego rozpoznania sprawy wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu, przy czym w postępowaniu tym prowadzonym z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, art. 77 § 1, art.80 i art. 107 § 3 k.p.a. organ winien dokonać wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, poprzez wyczerpujące zebranie, rozpatrzenia i ocenę całokształtu materiału dowodowego, w tym dokonania oceny zarzutów skarżącego i odnieść się do nich zgodnie z wymogami art. 8 i art. 11 k.p.a. w uzasadnieniu wydanego orzeczenia, które winno być uzasadnione w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a.