IV SA/Wr 758/15
WyrokWSA we Wrocławiu2016-04-12
Skład orzekający: Julia Szczygielska, Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Alojzy Wyszkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba ubiegająca się o skierowanie do domu pomocy społecznej, która wymaga całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności i nie może samodzielnie funkcjonować, ale której można zapewnić niezbędną pomoc w formie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, ma prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej?Ratio decidendi
Prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Kluczowe jest, aby pomoc w formie usług opiekuńczych nie mogła być zapewniona w wystarczającym zakresie w miejscu zamieszkania. Umieszczenie w domu pomocy społecznej jest ostatecznością i powinno być poprzedzone oceną możliwości udzielenia pomocy w miejscu zamieszkania.Stan faktyczny
Skarżąca J. K. wniosła o umieszczenie w domu pomocy społecznej z powodu złych warunków mieszkaniowych i pogarszającego się stanu zdrowia. Organ I instancji odmówił skierowania, uznając, że skarżąca, mimo znacznego stopnia niepełnosprawności, może funkcjonować w dotychczasowym środowisku domowym przy wsparciu usług opiekuńczych, których zakres może być zwiększony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając sprzeczność decyzji z zaświadczeniem lekarskim wskazującym na potrzebę całodobowej opieki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Julia Szczygielska, Sędziowie sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (spr.), sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Krzysztof Erbel, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę w całości.
Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem J. K. z dnia 7 sierpnia 2015 r. adresowanym do Burmistrza Miasta B. o umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej z tym uzasadnieniem ,że ma złe warunki mieszkaniowe i pogarsza się jej zły stan zdrowia, na poparcie czego dołączyła stosowne zaświadczenie lekarskie.
Decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...], wydaną z powołaniem się na przepisy art. 2 ust. 1, art. 3, art. 17 pkt 16, art. 54, art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w B. – działający z upoważnienia Burmistrza B. - odmówił J. K. (dalej: wnioskodawczyni, strona, skarżąca) wydania skierowania do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu decyzji pierwszo-instancyjnej organ poczynił następujące ustalenia:
- wnioskodawczyni ( lat [...]) mieszka i gospodaruje sama , posiada dwa mieszkania własnościowe znajdujące się w tym samym budynku mieszkalnym w B. przy ul. [...] , każde z dwóch mieszkań jest samodzielnym lokalem mieszkalnym. Oba mieszkania położone są na trzecim piętrze. Pierwsze mieszkanie składa się z pokoju z aneksem kuchennym, łazienki z wc - aktualnie nikt tam nie mieszka. Drugie mieszkanie zajmowane przez stronę składa się z dwóch pokoi, w jednym strona ma sypialnię , w drugim wygospodarowała kuchnię i pokój dzienny. Kilkakrotnie pracownik socjalny proponował stronie , aby przeprowadziła się do mieszkania w którym są lepsze warunki mieszkaniowe bezpośredni dostęp do łazienki i WC. Stronie proponowano także pomoc w dokonaniu zamiany mieszkania (napisanie ogłoszenia) , jednak odmówiła z tym uzasadnieniem , że mieszkania chce przeznaczyć dzieciom - jedno dla syna, drugie dla córki,
-źródłem utrzymania strony jest dochód w wysokości 1.211,11 zł miesięcznie, na który składa się świadczenie emerytalne z ZUS w wysokości 1.058,11 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wys. 153 zł,
- wnioskodawczyni posiada dwójkę dzieci: W. K., zamieszkałego w A., z którym strona nie ma kontaktu od ponad 20 lat oraz M. Ż. zamieszkałą w B., która odwiedza stronę w miejscu zamieszkania. Strona ma również trzy wnuczki zamieszkujące na terenie B., jednakże tylko z jedną utrzymuje stały kontakt,
- orzeczeniem Powiatowego Zespołu d/s. Orzekania o Niepełnosprawności w D. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, stopień niepełnosprawności datuje od 16 listopada 2011 r., z pkt 6 i 7 orzeczenia wynika , że strona wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji poprzez korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Wskazano też na konieczność stałej długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji,
- z zaświadczenia lekarskiego wynika, że strona choruje na osteoporozę i chorobę zwyrodnieniową stawów i kręgosłupa oraz nadciśnienie tętnicze , ma trudności z poruszaniem się, po płaskich powierzchniach porusza się z pomocą kul łokciowych lub chodzika, po schodach z pomocą osoby drugiej.
- z uwagi na stan zdrowia strona wymaga częściowej pomocy w codziennym funkcjonowaniu tj. pomocy w przygotowaniu posiłków bardziej skomplikowanych, wymaga wsparcia przy zakupach, cięższych pracach domowych oraz toalecie (kąpanie). W związku z tym jest objęta pomocą w formie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania od 2 maja 2013 r. - zgodnie ze złożonym wnioskiem - usługi świadczone były 2 razy w tygodniu po dwie godziny , a od 24 maja 2013 r. w związku z pogorszeniem stanu zdrowia, 5 razy w tygodniu po dwie godziny (od poniedziałku do piątku).
Organ wskazał, że zakres usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania dla strony obejmuje:
-zakup artykułów spożywczych i niezbędnych do egzystencji, artykułów przemysłowych, samodzielnie lub wspólnie z usługobiorcą,
-zabezpieczenie posiłków, w tym co najmniej raz dziennie posiłku gotowanego, przygotowywanie śniadań i kolacji,
-utrzymanie w czystości pomieszczeń, w których przebywa klient w szczególności dokonywanie bieżących porządków w używanej przez chorego części mieszkania, ścieranie kurzu,
-odkurzanie używanej powierzchni mieszkania raz w tygodniu,
-mycie okien 2 x do roku w części użytkowanej przez chorego,
-wynoszenie śmieci,
-pranie bielizny osobistej (dziennej i nocnej ) oraz lekkiej odzieży z użyciem sprzętu zmechanizowanego,
-załatwianie innych spraw na życzenie podopiecznego jak: opłacanie świadczeń, rachunków związanych z wydatkami mieszkaniowymi, (poczta, bank, administracja itp.)
-prowadzenie na bieżąco zeszytu wydatków i rozliczeń wydanych pieniędzy klienta codziennie lub w terminach ustalonych, zamawianie wizyt lekarskich oraz realizacja recept.
Organ zauważył, że z treści złożonego wniosku z dnia 3 sierpnia 2015 r. i przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, iż największą trudnością dla strony w codziennym funkcjonowaniu są trudne warunki mieszkaniowe, tj. usytuowanie lokalu na III piętrze, oddzielna kuchnia i WC, które nie przylegają do zajmowanych pokoi, ogrzewanie gazowe (butla gazowa) i ogrzewanie elektryczne - wilgoć w mieszkaniu. Warunki takie wnioskodawczyni ma od kilkunastu lat, a mieszkanie kupiła bez ogrzewania wiele lat temu. Z opinii dotyczącej stopnia sprawności osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej sporządzonej przez specjalistę pracy socjalnej Ośrodka Pomocy Społecznej w B. w dniu 7 sierpnia 2015 r. wynika, że strona oczekuje lepszych warunków mieszkaniowych, rehabilitacji oraz bycia wśród ludzi, towarzystwa. Pracownik socjalny wielokrotnie informował stronę, że mieszkanie można zamienić na inny lokal mieszkalny niżej położony, co ułatwi wychodzenie z domu.
Według organu I instancji strona mimo swojej niepełnosprawności jest osobą zaradną i przedsiębiorczą. Wiele czynności dnia codziennego wykonuje samodzielnie , przygotowuje proste posiłki i sama je spożywa, pamięta o terminie wizyt u lekarza, sama chodzi do lekarza, zażywa przepisane przez lekarza leki, kontroluje potrzeby fizjologiczne, dba o wygląd zewnętrzny. Ponadto jak wynika z obserwacji pracownika socjalnego , a także przeprowadzanych z rozmów z opiekunką PCK, stan zdrowia strony od czasu zwiększenia godzin w maju 2013 r. nie uległ znacznemu pogorszeniu.
Organ pomocowy przywołał przepis art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej , zgodnie z którym prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych; przesłanki muszą być spełnione łącznie. Organ podkreślił, że skierowanie do domu pomocy społecznej wymaga oceny stanu zdrowia oraz możliwości korzystania przez daną osobę z pomocy środowiskowej , a w szczególności zaś zbadania możliwości zorganizowania usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania lub w ośrodku wsparcia. Niemożność zapewnienia tych usług w miejscu zamieszkania oznaczać będzie niemożność przyznania ich w zakresie niezbędnym do zaspokojenia codziennych potrzeb życiowych. Prowadząc postępowanie w sprawie umieszczenia osoby w domu pomocy uspołecznianej , organ obowiązany jest ustalić, czy osoba ta może otrzymać konieczną pomoc w miejscu zamieszkania. W przypadku ustalenia, że udzielenie pomocy jest możliwe, ale w rozmiarze niewystarczającym, należy przyjąć zaistnienie przesłanki uprawniającej do umieszczenia w placówce.
Według organu I instancji , w przypadku strony konieczną pomoc można zapewnić , zaś wystarczającym powodem umieszczenia w domu pomocy społecznej nie jest sama niepełnosprawność bądź też złe warunki mieszkaniowe, w jakich znajduje się strona. Organ wskazał ,że obecnie strona - zgodnie z wnioskiem - jest objęta usługami opiekuńczymi w miejscu zamieszkania pięć razy w tygodniu po dwie godziny dziennie. Usługi opiekuńcze pomagają stronie w codziennym funkcjonowaniu w miejscu zamieszkania, zapewniają pomoc w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Z kolei jeżeli stan zdrowia strony ulegnie pogorszeniu i przyznana ilość godzin usług opiekuńczych nie będzie wystarczająca, istnieje możliwość zwiększenia wymiaru przyznanych usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania. O możliwości takiej została strona poinformowana przez pracownika socjalnego podczas wywiadu środowiskowego, lecz zdecydowała, że świadczone usługi są wystarczające i nie zgodziła się na ich zwiększenie. W ocenie organu, strona mimo znacznego stopnia niepełnosprawności i dolegliwości zdrowotnych, przy pomocy usług opiekuńczych, których rozmiar może być zwiększony może funkcjonować w dotychczasowym środowisku domowym. Wydanie skierowanie do domu pomocy społecznej jest ostatecznością, a nie regułą.
Końcowo organ wskazał, że poza pomocą w postaci usług opiekuńczych można stronie zapewnić pomoc w formie pobytu w dziennym domu pomocy społecznej. Udział w zajęciach prowadzonych przez ośrodek wsparcia zapewniałby przede wszystkim kontakt z ludźmi, pomoc psychologiczną i terapeutyczną, korzystanie z obiadów, udział z zajęciach kulturalno - rekreacyjnych.
Strona odwołała się od powyższej decyzji, wywodząc, że w grudniu kończy [...] lat, stan zdrowia ciągle się pogarsza, jest samotna, dzieci nie opiekują się nią, dlatego resztę życia chciałaby spędzić w Dziennym Ośrodku Pomocy Społecznej.
Decyzją z dnia [...] października 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach decyzji ostatecznej organ odwoławczy przytoczył brzmienie przepis art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepis art. 3 ust. 1 tej ustawy wskazuje na zadania pomocy społecznej, którymi są wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, zgodnie zaś z ust. 3 tego artykułu potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zgodnie z przepisem art. 7 powołanej wyżej ustawy, uprawnionymi do otrzymania pomocy społecznej są osoby i rodziny w przypadku, kiedy zostaną dotknięte niepożądanymi z punktu widzenia społecznego zjawiskami negatywnie wpływającymi na ich szeroko rozumianą egzystencję.
Organ II instancji przywołał również brzmienie przepisu art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, stwierdzając, że z jego treści wynika, że uprawnioną do umieszczenia w domu opieki społecznej będzie osoba, która spełnia łącznie następujące przesłanki: 1)wymaga całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, 2) nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, 3)nie można jej zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Według organu z treści tegoż przepisu wynika, że wiek, choroba lub niepełnosprawność osoby starającej się o skierowanie musi być tego rodzaju, że uniemożliwia tej osobie samodzielne funkcjonowanie w dotychczasowym środowisku. Umieszczenie w domu pomocy społecznej jest ostatecznością i powinno być poprzedzone oceną możliwości udzielenia pomocy osobie potrzebującej w miejscu jej zamieszkania oraz wnikliwym zbadaniem jej sytuacji rodzinnej.
Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne poczynione przez organ I instancji i dokonaną przez ten organ ocenę tych ustaleń . Wskazał ,że z opinii pracownika socjalnego OPS B. sporządzonej w dniu 7 sierpnia 2015 r. wynika, że strona porusza się przy pomocy kul łokciowych lub chodzika po równej płaszczyźnie. Wymaga pomocy w codziennym życiu, korzysta z pomocy opiekunki PCK, która robi zakupy, przygotowuje obiady oraz pomaga w ciężkich pracach domowych. Strona ma słaby wzrok i nosi okulary, korzysta z aparatu słuchowego, czas spędza czytając, ogląda telewizję. Kontroluje potrzeby fizjologiczne, dba o wygląd zewnętrzny. W opinii pracownika strona przy wsparciu opiekunki jest w stanie funkcjonować w środowisku, przeszkodą jaką podaje strona są warunki mieszkaniowe (wysokie trzecie piętro, kuchnia, łazienka kilkanaście metrów dalej, na tym samym piętrze, ogrzewanie piecykiem gazowym). Strona wymaga pomocy przy cięższych pracach domowych ze względu na schorzenie kręgosłupa. Do końca sierpnia 2015 r. strona była objęta usługami opiekuńczymi pięć dni w tygodniu po trzy godziny, od 1 września strona zmniejszyła ilość godzin do dwóch dziennie , ponieważ jej zdaniem jest to wystarczające.
Zdaniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze strona jest osobą, która przy wsparciu usług opiekuńczych może funkcjonować w dotychczasowym środowisku , gdyż pomimo wielu schorzeń strona jest osobą samodzielną, samodzielnie wykonuje czynności związane z samoobsługą, nie cierpi na zaniki pamięci, sama przygotowuje proste posiłki, potrzebuje jedynie pomocy przy cięższych pracach domowych, czasami towarzyszeniu na wizytę do lekarza i taką pomoc ma zapewnioną przez opiekunkę PCK. W ocenie Kolegium, strony nie można uznać za osobę, która przy wsparciu usług opiekuńczych nie może samodzielnie funkcjonować w dotychczasowym środowisku, a tylko takie osoby kieruje się do domu pomocy społecznej. Pozostałym osobom zapewnia się pomoc w formie usług opiekuńczych.
Według Kolegium zapis w pkt 11 zaświadczenia lekarskiego z dnia 27 maja 2015r. nie pokrywa się z oceną dokonaną przez Kolegium i organu I instancji co do konieczności skierowania strony do domu pomocy społecznej. Natomiast w razie wyraźnego pogorszenia stanu zdrowia strony będzie mogła ona ponownie ubiegać się o skierowanie do domu pomocy społecznej.
Powyższa decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi wniesionej przez skarżącą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której podniosła ona zarzut sprzeczności decyzji z posiadanym przez nią zaświadczeniem lekarskim z dnia 27 maja 2015 r., które jednoznacznie wskazuje, że skarżąca wymaga świadczeń niezbędnych do zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania poprzez zapewnienie ciągłej pielęgnacji, i opieki, leczenia, badań, porad lekarskich, badań i terapii psychologicznej oraz szeregu działań zapobiegawczych. Wymieniony zakres świadczeń wskazuje, że strona jako osoba wymagająca całodobowej opieki wymaga jak najszybszego skierowania do domu pomocy społecznej. Zdaniem skarżącej tryb administracyjny i procedura odwoławcza była całkowicie oderwana od realiów, co potwierdzają stosowne dokumenty.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wraz z uzasadniającą ją argumentacją.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), obowiązany jest skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 p.p.s.a. Zatem negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Wskazać również należy ,że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami , lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy , o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a.
Oceniając więc wyłącznie pod takim kątem zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził ,aby była ona obarczoną wadą , skutkującą koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego , wydano ją bowiem w poprawnie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym i zastosowano przepisy prawa materialnego zgodne z przedmiotem sprawy.
Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.), zwanej dalej: u.p.s. , której art. 2 ust. 1 ustanawia ogólną zasadę przyznawania pomocy społecznej, a mianowicie pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei art. 3 ust. 3 u.p.s. uzależnia rodzaj formę i rozmiar pomocy od okoliczności udzielenia uzasadniających jej udzielenie, zaś ust. 4 tegoż artykułu stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny być uwzględnione jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Z treści powołanej wyżej ustawy o pomocy społecznej wynikają różne formy tej pomocy, przy czym zdecydowana większość polega na świadczeniu przejściowej pomocy osobom i rodzinom, pomocy umożliwiającej im przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych i pozwalającej z czasem na dalsze samodzielne funkcjonowanie w rodzinie i środowisku. W każdym wypadku pomoc ta udzielana jest tylko wtedy, gdy osoba, czy rodzina wykorzystała już własne uprawnienia, zasoby i możliwości i nie jest w stanie sama pokonać trudnej sytuacji życiowej. Wyjątkiem od zasady okresowego, przejściowego świadczenia pomocy społecznej (celem przezwyciężenia powstałej trudności życiowej) jest możliwość przyznania stałej pomocy społecznej, jaką w praktyce jest skierowanie osoby do domu pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 54 ust. 1 u.p.s. osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej.
Z powyższego przepisu wynika zatem , że organ rozpatrujący wniosek o przyznanie prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej ma obowiązek zebrać materiał dowodowy oraz wyjaśnić na jego podstawie czy osoba ubiegająca się o takie świadczenie spełnia następujące materialne przesłanki, a mianowicie : 1) osoba, której wniosek dotyczy wymaga całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, 2) osoba ta nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, 3) osobie tej nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Przy czym orzeczenie o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wymaga łącznego spełnienia wyżej wyliczonych przesłanek. W świetle analizowanego przepisu ani posiadanie przez zainteresowaną osobę orzeczenia o niepełnosprawności, ani jej subiektywne przekonanie i wola uzyskania tej formy pomocy nie są okolicznościami wystarczającymi do jej przyznania. Przede wszystkim mieć trzeba na uwadze, że umieszczenie w domu pomocy społecznej, jak wynika to z systematyki chociażby art. 36 pkt 2 lit. l-o ustawy o pomocy społecznej, jest ostatecznością. Wskazuje na to przede wszystkim jednak redakcja art. 54 ust. 1 tej ustawy, który umieszczenie osoby w domu pomocy społecznej, nawet w razie spełnienia dwóch pierwszych wyżej wskazanych przesłanek materialnych, uzależnia od stwierdzenia, że osobie tej nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.
Tak więc, umieszczenie w domu pomocy społecznej jest ostatecznością i powinno być poprzedzone oceną możliwości udzielenia pomocy osobie potrzebującej w miejscu jej zamieszkania oraz wnikliwym zbadaniem jej sytuacji rodzinnej (zob. wyroki NSA : z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 849/08, LEX nr 574415, z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt I OSK 880/10, LEX nr 745358).
Prowadząc zatem postępowanie w sprawie wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej organ obowiązany jest ustalić zakres koniecznej dla wnioskodawcy pomocy. Niezbędne jest w związku z tym ustalenie, że z jednej strony istnieją okoliczności kwalifikujące wnioskodawcę do umieszczenia w domu pomocy społecznej - wiek, choroba, niepełnosprawność - z drugiej strony organ winien ustalić, że nie jest w stanie zapewnić wnioskodawcy niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych w niezbędnym zakresie.
Analizując pod tym kątem zaskarżoną decyzję trafnie Kolegium uznało, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie uzasadnia skierowania skarżącej do domu pomocy społecznej. W ocenie Sądu zebrany w sprawie kompletny materiał dowodowy - w postaci wywiadu środowiskowego z dnia 7 sierpnia 2015 r., orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz zaświadczenia lekarskie z dnia 27 maja 2015 r. - dał organom wystarczającą wiedzę do przyjęcia, że skarżąca nie jest osobą wymagającą całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącą samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. Skarżąca ma [...] lata, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest właścicielką dwóch mieszkań położonych na piętrze, utrzymuje się z emerytury i zasiłku pielęgnacyjnego. Przeprowadzony przez organ I instancji wywiad środowiskowy pozwolił na stwierdzenie, że sposób funkcjonowania skarżącej nie wskazuje na to , aby była ona osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji i wymagała konieczności zapewnienia całodobowej opieki i pielęgnacji. Jak ustalono, skarżąca wykonuje większość czynności służących zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych samodzielnie, m.in. przemieszcza się się (przy pomocy kul łokciowych lub chodzika), przygotowuje i spożywa posiłki, załatwia potrzeby fizjologiczne, dokonuje czynności higieniczno-pielęgnacyjnych. Skarżąca jest ponadto osobą komunikatywną i dba o swój wygląd zewnętrzny. Z uwagi na stan zdrowia stwierdzono, że skarżąca wymaga częściowej pomocy w codziennym funkcjonowaniu, np. robieniu zakupów, wykonywaniu cięższych prac domowych, kąpieli. Konieczność pomocy innej osoby stwierdzono też w orzeczeniu o niepełnosprawności. W związku z tym strona zasadnie została objęta pomocą w formie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania. Do końca sierpnia 2015 r. skarżąca była objęta usługami opiekuńczymi pięć dni w tygodniu po trzy godziny, przy czym od 1 września 2015 r. świadczoną pomoc zmniejszono do dwóch godzin dziennie na prośbę skarżącej. A zatem to skarżąca uznała świadczone usługi za wystarczające i nie wyraziła zgody na ich zwiększenie.
Z powyższych okoliczności wynika, że Ośrodek Pomocy Społecznej posiada możliwości zapewnienia stronie usług opiekuńczych w większym zakresie niż wynika to z rozmiaru usług ostatnio przyznanych, a skarżąca w sposób wybiórczy traktuje możliwość korzystania z tej formy pomocy, co – zdaniem Sądu – przemawia za zasadnością oceny wyrażonej w zaskarżonej decyzji. Uprawnione jest zatem stanowisko organów orzekających w sprawie, że przy pomocy usług opiekuńczych (których rozmiar może być zwiększony na prośbę strony) skarżąca może funkcjonować w środowisku domowym. Potwierdzeniem tego jest również zaświadczenie lekarskie z dnia 27 maja 2015 r., na które powołuje się skarżąca , z którego to ( pkt 8 ) wynika, że mimo przewlekłych chorób skarżąca może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, przy pomocy usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania.
W związku z tym nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut skargi odwołujący się do twierdzenia ,że zaświadczenie lekarskie z dnia 27 maja 2015 r. przesądza o tym , że skarżąca jako osoba wymagająca całodobowej opieki wymaga skierowania do domu pomocy społecznej. Pozostaje to bowiem w sprzeczności ze stwierdzeniem zawartym w tym samym zaświadczeniu lekarskim w jego punkcie 8, że skarżąca może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, przy pomocy usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania.
W tym miejscu podkreślić należy, że z treści art. 54 ust. 1 u.p.s. nie wynika możliwość przyznania prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej osobie, która pozostaje w leczeniu ze względu na liczne schorzenia, nawet gdyby miała zaświadczenie lekarskie, że wymaga stałej całodobowej opieki. Z treści tego przepisu wynika bowiem to, że wiek, choroba lub niepełnosprawność osoby starającej się o skierowanie musi być tego rodzaju, że uniemożliwia tej osobie nie tylko samodzielne funkcjonowanie w dotychczasowym środowisku, ale uniemożliwia tej osobie prawidłowe funkcjonowanie pomimo innych możliwości pomocy, a więc w przypadku ustalenia, że rozmiar i zakres usług opiekuńczych byłby niewystarczający.
Reasumując powyższe stwierdzić należy , że organ prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, a swoje stanowisko oparte na dokonanych ustaleniach przekonywająco uzasadnił, w szczególności wykazał, że obecnie skarżąca może samodzielnie funkcjonować w dotychczasowym środowisku przy wsparciu otrzymanych usług opiekuńczych. Stwierdzenie powyższego oznacza ,że skarga przedstawia się jako bezzasadna , co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do jej oddalenia w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło