IV SA/Wr 769/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 marca 2013 r. sprawy ze skargi A. Ż. na decyzje Okręgowego Inspektora Pracy we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...] Okręgowy Inspektor Pracy we W. utrzymał w mocy decyzję Państwowej Inspekcji Pracy we W. z dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 i art. 11 a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. nr 89, poz. 589 ze zm.) w związku z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmawiającą nakazania umieszczenia A. Ż., dalej skarżący, w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. nr 237, poz. 1656 ze zm.), dalej ustawa. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że skarżący pismem z dnia 24 stycznia 2012 r. wniósł do Państwowej Inspekcji Pracy skargę na pracodawcę: [...] S. A. Oddział Zakłady Wzbogacanie Rud (ZWR) w P., dalej pracodawca, w związku z wykreśleniem stanowiska pracy automatyk z wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze. Ustalono, że skarżący jest zatrudniony u pracodawcy na stanowisku automatyka w Oddziale Zakładów Wzbogacania Rudy (ZWR) na Oddziale Automatyki w Rejonie P. (TAP) na podstawie umowy o pracę. Na podstawie ustaleń poczynionych podczas kontroli przeprowadzonej w marcu 2012 r. inspektor pracy stwierdził, że pracodawca w 2010 r. ustalił wykaz stanowisk pracy, na których pracownicy wykonują prace w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach pomostowych. Kwalifikacji stanowisk dokonano w oparciu o pkt 1 załącznika nr 1 do ustawy "Prace bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla oraz rud metali lub ich wzbogacaniu". W grudniu 2011 r. pracodawca, po zweryfikowaniu przesłanek, które zadecydowały o zakwalifikowaniu niektórych stanowisk pracy do wykazu stanowisk pracy wykonywanych w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze, zdecydował o wykreśleniu z tego wykazu stanowisk pracy m.in. automatyków. W rezultacie pracownicy zatrudnieni na tych stanowiskach (w tym skarżący) zostali wykreśleni z ewidencji pracowników wykonujących pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze. Organ I instancji podał, że pracodawca na podstawie art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy, obowiązany jest prowadzić ewidencję pracowników wykonujących pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze, za których obowiązany jest opłacać składki na Fundusz Emerytur Pomostowych. Podał, że zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 1 ustawy, za prace w szczególnych warunkach uważane są prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym pracę na dotychczasowym stanowisku. Prace, które ustawodawca uznał za wykonywane w warunkach szczególnych ujęte zostały w załączniku nr 1 do ustawy. Wskazał, że warunkiem koniecznym uznania, że pracownik wykonuje pracę w warunkach szczególnych jest jednoczesne ujęcie danej pracy w wykazie prac w załączniku nr 1 do ustawy oraz wystąpienie w środowisku pracy czynnika ryzyka wymienionego w ustawie. Do tych czynników ryzyka, które starszym pracownikom w znacznym stopniu uniemożliwiają wykonywanie pracy na zajmowanym stanowisku należą czynniki determinowane siłami natury (prace pod ziemią, na wodzie, pod woda, w powietrzu), oraz czynniki determinowane procesami technologicznymi, do których zaliczono: gorący mikroklimat przy wskaźniku obciążenia termicznego WBGT wynoszącym 28° C i powyżej, przy tempie metabolizmu powyżej 130 W/m² (ciężka praca fizyczna), mikroklimat zimny, gdy w pomieszczeniu temperatura spada poniżej 0° C, bardzo ciężką pracę fizyczną powodującą w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny powyżej 8.400 kJ u mężczyzn, podwyższone ciśnienie atmosferyczne, oraz ciężką pracę fizyczną związaną z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała (warunki te wyznaczone są przez efektywny wydatek energetyczny w ciągu zmiany roboczej powyżej 6.300 kJ dla mężczyzn, wymuszoną pozycję ciała wymagającą znacznego pochylenia lub skręcenia pleców przy jednoczesnym wywieraniu siły nacisku powyżej 10 KG dla mężczyzn (kat. 4 wg metody OWAS) przez co najmniej połowę zmiany roboczej). Wskazał, że kwalifikacji stanowiska pracy automatyka dokonano w oparciu o pkt 1 załącznika nr 1 do ustawy "Prace bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla oraz rud metali lub ich wzbogacaniu". Podał, że z ustaleń kontroli wynika, że bieżącą kontrolę nad prawidłowym przebiegiem procesu wzbogacania rudy miedzi sprawują pracownicy technologiczni, operatorzy i sterowniczy maszyn i urządzeń, bezpośrednio obsługujący maszyny i urządzenia przeróbcze, prowadzący proces wzbogacania rudy. Dla zapewnienia sprawności technicznej przebiegu procesu wzbogacania rud miedzi, odbywającego się na Oddziałach Wydziału Produkcyjnego O/ZWR, wyodrębnione zostały w zakładzie służby techniczne utrzymania ruchu - Wydział Energetyczny, Wydział Mechaniczny i Wydział Automatyki, którym podlegają odpowiednie oddziały w poszczególnych rejonach. Ustalił, że zadaniem Oddziału Automatyki jest utrzymanie sprawności technicznej elementów automatyki występujących w urządzeniach kontrolno-pomiarowych, aparaturze regulacyjnej i sterowniczej, mających wpływ na przebieg procesu technologicznego, znajdujących się na urządzeniach eksploatowanych w procesie produkcyjnym wzbogacania rud, na poszczególnych oddziałach produkcyjnych. Natomiast automatycy zatrudnieni w Oddziale Automatyki obsługują w zakresie przeglądów i konserwacji, napraw, remontów, montażu i pomiarów wszystkie urządzenia automatyki, znajdujące się na terenie Rozdrabnialni, Młynowni i Flotacji oraz Suszarni. Wykonywana praca wymaga posiadania odpowiednich kwalifikacji zawodowych i uprawnień. Stanowisko pracy pracowników utrzymania ruchu Oddziału Automatyki jest zmienne co do miejsca i rodzaju wykonywanej pracy, które są ściśle związane z urządzeniami i instalacjami podlegającymi nadzorowi automatyków. Wskazał, że do obowiązków zatrudnionych u pracodawcy pracowników Oddziału Automatyki, należy kontrola stanu technicznego nadzorowanych instalacji i aparatury kontrolno-pomiarowej, regulacyjnej i sterowniczej, usuwanie awarii i naprawa urządzeń, w celu zapewnienia sprawności i ciągłości przebiegu procesu produkcji koncentratów, w tym: codzienna obsługa przyrządów pomiarowych i urządzeń automatyki na obsługiwanych obiektach, ocena pracy aparatury pomiarowo-regulacyjnej i automatyki zainstalowanej na urządzeniach, naprawa aparatury pomiarowo-regulacyjnej według zgłoszeń z oddziałów, bieżąca konserwacja i naprawa urządzeń automatyki i instalacji zgodnie z przydzielonym zakresem, utrzymywanie stałej sprawności technicznej aparatury pomiarowej, urządzeń automatyki, usuwanie usterek aparatury kontrolno-pomiarowej i układów automatyki, współpraca z pracownikami technologicznymi oddziałów produkcyjnych w zakresie udzielania informacji technicznych i eksploatacyjnych, usuwanie awarii układów automatyki po zgłoszeniu przez pracowników technologicznych oddziału, współpraca z pracownikami innych służb przy pracach serwisowych, remoncie lub naprawie urządzenia, prace konserwacyjno-remontowe przy agregatach technologicznych. Do codziennych zadań automatyków Oddziału Automatyki należy zapewnienie bezawaryjnej pracy aparatury kontrolno-pomiarowej, instalacji analizatora Courier, poboru i transportu prób, instalacji sprężonego powietrza i Stacji Oczyszczania Powietrza (SOP) oraz tarowanie wag. Wskazał, że brak jest określenia szczegółowego zakresu obowiązków pracowników zatrudnionych u pracodawcy w Oddziale Automatyki, ponieważ poza planowanymi przeglądami i kontrolą pracy urządzeń, automatycy wykonują jeszcze inne czynności związane z usuwaniem usterek i awarii oraz czynności wynikające z bieżących potrzeb zgłaszanych przez oddziały technologiczne, których nie można wcześniej przewidzieć. Ustalił, że pracownicy Oddziału Automatyki wykonują pracę w brygadach, pracując na trzy zmiany. Pozostali pracownicy pracują na jedną zmianę. Miejscem pracy automatyków są poszczególne obiekty produkcyjne oraz pomieszczenia oddziału i warsztat, w którym wykonywane są prace naprawcze elementów automatyki. Pracownicy Automatyki w ramach codziennych obowiązków wykonują przydzielone im prace: obchód zakładu i kontrolę wszystkich urządzeń automatyki, obsługę analizatora Courier, instalacji poboru i transportu prób, przegląd urządzeń aparatury kontrolno-pomiarowej, ich konserwację, regulację i montaż, kontrolę źródeł izotopowych, obsługę instalacji sprężonego powietrza, tarowanie wag, oraz inne wynikające z zapotrzebowania. Do ich zadań należy także obsługa programów komputerowych w biurach oddziału. Każdy automatyk zatrudniony w Oddziale Automatyki odpowiada za sprawną pracę instalacji i urządzeń na swojej zmianie, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Pracownik ten nie wykonuje natomiast prac bezpośrednio przy wzbogacaniu rudy miedzi, związanych z prowadzeniem procesu technologicznego i obsługą maszyn i urządzeń produkcyjnych. Realizowane podczas zmiany zlecenia oraz inne prace wykonywane przez pracowników w ramach obowiązków odnotowywane są w raportach zmianowych. Kontrola wpisów dokonywanych w powyższych raportach potwierdziła wykonywanie przez pracowników zadań, wchodzących w zakres ich obowiązków wynikających z instrukcji. Szczegółowy zakres czynności wykonywanych codziennie przez pracowników Oddziału Automatyki zawarty jest w książkach raportowych,prowadzonych w oddziale. Jak ustalono w czasie kontroli zakres czynności wykonywanych przez pracowników automatyki w poszczególnych dniach roboczych jest szeroki i różnorodny, co wynika z charakteru pracy. Poza planowanymi przeglądami i kontrolą pracy urządzeń, pozostałe czynności wynikają z potrzeb bieżących, nie dających się przewidzieć, ponadto charakteryzują się zróżnicowaną intensywnością pracy w poszczególnych dniach. Zakres i ciężkość prac związanych z usuwaniem usterek i naprawami, wykonywanych przez automatyków w poszczególnych dniach zmienia się, co wynika z codziennych raportów zmianowych. Wskazał, że w kwietniu 2012 r. pracodawca przeprowadził pomiary wydatku energetycznego na stanowiskach pracy automatyków zatrudnionych w Oddziale Automatyki. Podstawą ustalenia wydatku energetycznego były chronometraże odzwierciedlające średni, reprezentatywny rozkład podstawowych czynności wykonywanych przez pracowników w ciągu dnia pracy, opracowany przez pracowników nadzoru Oddziału Automatyki. Dodał, że chronometraże określają typowe czynności związane z obsługą stanowiska pracy oraz czasy trwania czynności roboczych, pomocniczych i przerw w pracy. Na podstawie wykonanych pomiarów ustalono, że wydatek energetyczny pracownika wykonującego prace: - automatyka, pracującego w czterobrygadowej organizacji pracy wyniósł w ciągu 8-godzinnej zmiany roboczej 1.507 kcal, czyli 6.308 kJ, co kwalifikuje wykonywaną pracę jako ciężką pracę fizyczną, chronometraż prac wykonywanych przez pracownika na stanowisku pracy w czasie pomiarów uwzględniał następujące czynności: podział prac podczas codziennej odprawy, przegląd aparatury kontrolno-pomiarowej, utrzymanie sprawności technicznej urządzeń, obsługa analizatora Courier, instalacji poboru i transportu próby, obsługa instalacji sprężonego powietrza w tym Stacji Oczyszczania Powietrza, przerwy regulaminowe i organizacyjne, konserwacja, regulacja, montaż aparatury kontrolno- pomiarowej (praca z użyciem elektronarzędzi i narzędzi prostych), tarowanie wag, porządkowanie stanowiska pracy, dokumentowanie wykonanych prac, - automatyka, pracującego w jednozmianowej organizacji pracy wyniósł w ciągu 8-godzinnej zmiany roboczej 1.571 kcal czyli 6.575 kJ, co kwalifikuje wykonywaną pracę jako ciężką pracę fizyczną, chronometraż prac wykonywanych przez pracownika na stanowisku pracy w czasie pomiarów uwzględniał następujące czynności: podział prac podczas codziennej odprawy, przegląd aparatury kontrolno-pomiarowej, obsługa analizatora Courier, instalacji poboru i transportu próby, przerwy regulaminowe i organizacyjne, naprawa, montaż aparatury kontrolno-pomiarowej, porządkowanie stanowiska pracy, dokumentowanie wykonanych prac. Wskazał, że pracodawca zapewnił dokonanie i udokumentowanie oceny ryzyka zawodowego związanego z pracą wykonywaną na stanowisku automatyka, zatrudnionego w Oddziale Automatyki. Oceny ryzyka zawodowego dokonano z uwzględnieniem następujących czynności wykonywanych przez pracownika w ciągu tygodnia: konserwacje, przeglądy i remonty urządzeń automatyki, usuwanie usterek i awarii maszyn i urządzeń, utrzymanie porządku na stanowisku pracy, udział w szkoleniach i instruktażach, dokumentowanie wykonanych prac, przerwy regulaminowe. Do czynności wykonywanych doraźnie w ciągu roku zaliczono: zabezpieczenie materiałowe oddziału oraz kursy, szkolenia i badania poza stanowiskiem pracy. W ocenie ryzyka zostały zidentyfikowane zagrożenia występujące podczas pracy w różnych warunkach środowiska pracy, w szczególności czynniki szkodliwe dla zdrowia, w tym czynniki chemiczne toksyczne oraz czynniki fizyczne m.in. hałas, wibracje, a także czynniki niebezpieczne, stwarzające zagrożenie wypadkowe. Wskazał, że w dokonanej ocenie ryzyka zawodowego nie wskazano czynników ryzyka, o których mowa w ustawie o emeryturach pomostowych, w tym czynnika ryzyka jakim jest bardzo ciężka praca fizyczna. Podał, że wymienione i opisane powyżej czynności wykonywane przez automatyka Oddziału Automatyki, nie mogły być zakwalifikowane jako prace wykonywane w warunkach szczególnych, bowiem nie obejmują swoim zakresem prac, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, w tym również prac wymienionych w pkt 1 załącznika nr 1 do ustawy. Wskazał, że czynności wykonywane przez zatrudnionego u pracodawcy automatyka nie są związane bezpośrednio z przerobem rud metali lub ich wzbogacaniem, ponieważ ten zakres prac należy do pracowników technologicznych, obsługujących maszyny i urządzenia do przerobu i wzbogacania rudy miedzi na Oddziałach Rozdrabnialni, Młynowni i Flotacji oraz Suszarni, którzy prowadzą określony cykl działań o charakterze produkcyjnym. Tymczasem czynności wykonywane przez automatyka, związane z eksploatacją urządzeń automatyki i aparatury kontrolno-pomiarowej, mają charakter pomocniczy w stosunku do prowadzonych procesów produkcyjnych. Pracownik wykonuje prace na danych urządzeniach i instalacjach, w celu utrzymania ich sprawności technicznej, w celu usunięcia usterek lub awarii oraz przeprowadzenia konserwacji, przeglądów i napraw w układach automatyki występujących w urządzeniach i instalacjach. Wskazał, że automatyk, jak wynika z zakresu obowiązków, nie wykonuje prac fizycznie związanych z przerabianiem rudy miedzi, gdyż wykonują je operatorzy, zatrudnieni bezpośrednio przy przeróbce i wzbogacaniu rudy, dlatego nie można uznać, że do podstawowych obowiązków automatyka należy wykonywanie prac bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej rudy lub jej wzbogacaniu. Prace wchodzące w zakres obowiązków pracownika na stanowisku automatyka obejmują czynności dotyczące utrzymania ruchu urządzeń automatyki. Mając na uwadze powyższe wskazał, że brak jest w zakresie obowiązków automatyka zadań, obejmujących prace bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej i wzbogacaniu rud metali. Wyjaśnił, że prace określone w pkt 1 załącznika nr 1 do ustawy, podobnie jak większość prac w warunkach szczególnych określonych w załączniku nr 1 do ustawy, muszą posiadać cechę "bezpośredniości". Dodał, że ustawa o emeryturach pomostowych nie definiuje wielu pojęć w niej zawartych, zatem zasadnym było posiłkowanie się przy kwalifikowaniu prac w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze "Poradnikiem do ustawy o emeryturach pomostowych" opracowanym przez specjalistów Centralnego Instytutu Ochrony Pracy. Podał, że poradnik ten nie jest źródłem prawa i w związku z tym nie stanowi podstawy prawnej decyzji, może jednak pełnić rolę pomocniczą przy definiowaniu pojęć zawartych w ustawie jak "prace bezpośrednio przy produkcji", przez które należy rozumieć wykonywanie czynności związanych z przetwarzaniem surowca lub produktów przejściowych w wyrób lub produkt finalny. Odnosząc powyższe do prac określonych w pkt 1 załącznika nr 1, przez "prace bezpośrednio przy przeróbce surowców" należy rozumieć wykonywanie czynności związanych z przetwarzaniem surowca lub produktów przejściowych w wyrób lub produkt finalny. Do prac wykonywanych bezpośrednio przy przeróbce można zaliczyć dostarczanie materiałów (surowców) lub półproduktów do stref obróbki, ich przetwarzanie ręczne lub z użyciem narzędzi, odbieranie wyrobów ze strefy obróbki itp. Wskazał, że ustawodawca wprowadzając pojęcie "prace bezpośrednio przy..." wyodrębnił tylko określony rodzaj prac, a konkretnie tylko takie czynności wykonywane przez pracowników, które są związane z prowadzonym procesem przerobu, produkcji lub obsługi w sposób bezpośredni i którym towarzyszą czynniki ryzyka określone w ustawie. Nie obejmują zatem wszystkich prac związanych z procesem produkcji, przerobu, obsługi itp. Wskazał, że oznacza to, że prace wykonywane przez automatyków, nie mogą być kwalifikowane jako prace w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy, ponieważ nie obejmują swym zakresem opisanych powyżej czynności. Dodał, że prace bezpośrednio przy przeróbce rud miedzi i jej wzbogacaniu wykonują pracownicy technologiczni, operatorzy i sterowniczy urządzeń przeróbczych. Podniósł, że aby praca mogła być uznana za pracę w warunkach szczególnych, muszą być spełnione jednocześnie dwa warunki: praca danego rodzaju musi zostać wymieniona w załączniku nr 1 do ustawy, oraz jej wykonywaniu musi towarzyszyć przynajmniej jeden z czynników ryzyka, o których mowa w ustawie o emeryturach pomostowych w art. 3 ust. 2 ustawy. W przypadku automatyka, żadna z wymienionych przesłanek nie została spełniona, bowiem wykonywanej przez niego pracy, nie można zakwalifikować jako bardzo ciężkiej pracy fizycznej, ponieważ nie spełnia ona kryteriów określonych w ustawie. Podał, że przeprowadzona kontrola nie potwierdziła występowania pozostałych wymienionych w ustawie czynników ryzyka wymienionych w ustawie, zatem praca świadczona przez skarżącego nie może być uznana za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach. Wyjaśnił, że zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 3 ustawy, za prace o szczególnym charakterze uważane są prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, zdrowiu i życiu własnemu lub innych osób zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, spowodowanego naturalnym procesem starzenia się. Prace mające taki charakter wymienione zostały w załączniku nr 2 do ustawy. Podał, że inspektor pracy dokonał również analizy warunków pracy automatyka, pod kątem spełnienia przesłanek wykonywania prac o szczególnym charakterze, stwierdzając, że prace wykonywane przez pracownika zatrudnionego na tym stanowisku nie zostały ujęte w załączniku nr 2 do ustawy. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych inspektor pracy stwierdził, że praca wykonywana przez skarżącego na stanowisku automatyka w Zakładach Wzbogacania Rudy (ZWR) na Oddziale Automatyki (TAP), nie spełnia kryteriów kwalifikujących do prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymienionych w art. 1-3 ustawy o emeryturach pomostowych, dlatego wobec braku przesłanek do nakazania pracodawcy wpisania pracownika do ewidencji pracowników wykonujących pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze, odmówił nakazania umieszczenia skarżącego w ww. ewidencji pracowników. Odwołanie od decyzji pierwszo – instancyjnej wniósł skarżący. Okręgowy Inspektor Pracy we W., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ II instancji podał, że w odwołaniu, skarżący podniósł, że spełnił pierwszą przesłankę do uznania wykonywanej przez niego pracy, jako pracy świadczonej w warunkach szczególnych, bowiem przeprowadzony pomiar wydatku energetycznego pracownika wykonującego pracę automatyka w czterobrygadowej organizacji pracy wyniósł 1.571 kcal, czyli 6.575 kJ. Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy wskazał, że aby można było mówić o pracy w szczególnych warunkach, konieczne jest, aby praca ta była związana ze wskazanymi w ustawie o emeryturach pomostowych czynnikami ryzyka. Jednym z tego rodzaju czynników jest bardzo ciężka praca fizyczna, która zgodnie z art. 3 ust. 2 c ustawy powoduje w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn powyżej 8.400 kJ. Podał, że wykonany w dniu 17 kwietnia 2012 r. i udokumentowany przez pracodawcę pomiar wydatku energetycznego pracownika zatrudnionego na stanowisku automatyka wykazał wydatek energetyczny na poziomie 6.308 kJ. Oznacza to, że praca świadczona przez skarżącego nie może być zaliczona do bardzo ciężkich prac fizycznych w rozumieniu ustawy. Uwzględniając, że przeprowadzona kontrola nie potwierdziła występowania pozostałych wymienionych w ustawie czynników ryzyka wymienionych w ustawie, praca świadczona przez skarżącego nie może być uznana za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach. Wskazał, że skarżący w odwołaniu stwierdził, że praca przez niego świadczona może zostać zaliczona do prac wskazanych w załączniku nr 1 pkt 1 do ustawy - "prace bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla oraz rud metali lub ich wzbogacaniu", bowiem świadczy pracę bezpośrednio przy urządzeniach należących do ciągu technologicznego wzbogacania rud metali - miedzi, które to wzbogacanie nie byłoby możliwe bez pracy świadczonej przez skarżącego. Odpowiadając na powyższy zarzut organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z ustaleniami inspektora pracy do zadań automatyków zatrudnionych w Oddziale Automatyki należą przeglądy i konserwacje, naprawy, remonty, montaż i pomiary, wszystkich urządzeń automatyki, znajdujących się na terenie Rozdrabnialni, Młynowni i Flotacji oraz Suszarni. Wskazał, że na podstawie: charakterystyki procesu technologicznego, raportów zmianowych, fotografii dnia pracy automatyka i tabeli czynności automatyka TAP inspektor pracy ustalił zakres obowiązków zatrudnionych u pracodawcy automatyków. Wskazał, że czynności te mają oczywiście związek z prowadzonym procesem technologicznym wzbogacania rudy miedzi, jednakże ograniczają się do czynności związanych z zapewnieniem bezawaryjnej pracy nadzorowanych urządzeń. Wyjaśnił, że praca ta jest konieczna i odpowiedzialna, ale żadnej z czynności wykonywanych przez skarżącego nie można utożsamiać z pracą bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej rud metali i ich wzbogacaniu, o której mowa w pkt 1 załącznika nr 1 do ustawy. Podał, że prace spełniające ustawowy warunek bezpośredniości wykonują między innymi pracownicy zatrudnieni na stanowiskach: operator urządzeń kruszących i przeróbczych, operator zespołu maszyn i urządzeń przeróbczych. Podał, że w odwołaniu skarżący zarzucił, że organ I instancji oparł się na dokumencie niebędącym źródłem prawa, bowiem "Poradnik do ustawy o emeryturach pomostowych" został wydany przez Centralny Instytut Ochrony Pracy, a nie przez ustawodawcę albo właściwe ministerstwo. Odnosząc się do powyższego, organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji w swojej decyzji wyraźnie zaznaczył, że ww. poradnik nie stanowi źródła prawa i podstawy prawnej wydanej decyzji, pełni jedynie rolę pomocniczą w związku z koniecznością ustalenia zakresu pojęć niezdefiniowanych w ustawie o emeryturach pomostowych. Wskazał, że w dalszej części odwołania skarżący podkreślił, że właściwe wykonywanie zadań wymaga od niego bardzo dużej sprawności psychofizycznej i odpowiedzialności, co z wiekiem ulega pogorszeniu. Podkreślił, że obowiązują go liczne instrukcje i musi legitymować się szerokimi uprawnieniami oraz kwalifikacjami zawodowymi. W związku z powyższym, stwierdził, że spełnił warunek zawarty w art. 3 ust. 3 ustawy, który definiuje pojęcie prac o szczególnym charakterze. Ponadto wskazał, że od jego pracy zależy: "utrzymanie ruchu i nadzór nad urządzeniami, obejmuje prace naprawcze i konserwacyjne (...) w celu zapewnienia sprawności i ciągłości przebiegu produkcji koncentratów rudy miedzi", zatem ponosi ogromną odpowiedzialność za zapobieganie zagrożeniom bezpieczeństwa publicznego, ponieważ wystąpienie awarii urządzeń nadzorowanych przez skarżącego może spowodować zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego oraz mienia w znacznych rozmiarach. Uważa zatem, że świadczona przez niego praca może zostać zaliczona do katalogu prac wskazanych w pkt 13 i 14 załącznika nr 2 do ustawy, tj. prace przy bezpośrednim sterowaniu procesami technologicznymi mogącymi stwarzać zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej ze skutkami dla bezpieczeństwa publicznego, prace przy bezpośrednim sterowaniu procesami technicznymi mogącymi spowodować awarię techniczną z poważnymi skutkami dla bezpieczeństwa publicznego. Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy stwierdził, że prace wymienione w pkt 13 i 14 załącznika nr 2 ustawy, na które powołuje się skarżący, nie obejmują prac wykonywanych przez zatrudnionego u pracodawcy automatyka w Oddziale Automatyki. Zgodnie bowiem z zakresem ustalonym w czasie kontroli do obowiązków skarżącego nie należą prace przy bezpośrednim sterowaniu procesami technologicznymi lub prace przy bezpośrednim sterowaniu procesami technicznymi. Zakres takich prac obejmuje czynności mające na celu utrzymanie parametrów prowadzonego procesu na określonym poziomie i zapewnienie pełnej kontroli nad jego przebiegiem. Sterowanie związane jest z obsługą maszyn, urządzeń i instalacji w zakresie dotyczącym kontroli parametrów ich pracy, nie obejmuje natomiast czynności związanych z ich konserwowaniem i naprawianiem. W związku z powyższym zarzut skarżącego w kwestii możliwości zakwalifikowania świadczonych przez niego prac do prac o szczególnym charakterze uznał za całkowicie bezzasadny. W podsumowaniu wskazał, że aby praca mogła być uznana za pracę w warunkach szczególnych, muszą być spełnione jednocześnie dwa warunki: praca danego rodzaju musi zostać wymieniona w załączniku nr 1 do ustawy oraz jej wykonywaniu musi towarzyszyć przynajmniej jeden z czynników ryzyka, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy. Natomiast, aby praca mogła być uznana za pracę o szczególnym charakterze musi być spełniony warunek zgodności wykonywanej przez pracownika pracy, z pracami określonymi w załączniku nr 2 do ustawy. Uwzględniając, że praca świadczona przez skarżącego nie spełnia przywołanych wyżej ustawowych warunków, organ odwoławczy wskazał, że nie miał podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i uwzględnienie zgłoszonego żądania, to jest nakazanie pracodawcy skarżącego umieszczenie skarżącego w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 3 ust. 1 i 2 ustawy, poprzez stwierdzenie, że skarżący nie wykonuje pracy w szczególnych warunkach oraz 2) art. 3 ust. 3 ustawy, poprzez stwierdzenie, że skarżący nie wykonuje pracy o szczególnym charakterze. W uzasadnieniu wskazał, że świadczona przez niego praca spełnia warunki do uznania jej zarówno za pracę w szczególnych warunkach jak i o szczególnym charakterze. Jego zdaniem wykonywana praca może zostać zaliczona do prac wskazanych w pkt 1 załącznika nr 1 do ustawy. Wskazał, że zgodnie z poczynionymi ustaleniami, świadczy pracę bezpośrednio przy urządzeniach należących do ciągu technologicznego wzbogacania rud metali - miedzi, które to wzbogacanie, bez pracy świadczonej na stanowisku pracy skarżącego, nie byłoby możliwe, zatem jego stanowisko pracy należy do kategorii wymienionej w pkt 1 załącznika nr 1 do ustawy. Wskazał, że spełniony został także drugi warunek wymagany do uznania pracy skarżącego za pracę w warunkach szczególnych. Wyjaśnił, że świadczy pracę, od której zależy utrzymanie ruchu i nadzór nad urządzeniami, obejmuje prace naprawcze i konserwacyjne, polegające na codziennej kontroli i obsłudze nadzorowanych urządzeń, usuwaniu usterek i awarii, w celu zapewnienia sprawności i ciągłości przebiegu produkcji koncentratów rudy miedzi. Podniósł, że ze względu na specyfikę swej pracy i jej ogromną rolę we właściwym funkcjonowaniu zakładu pracy, ponosi ogromną odpowiedzialność za zapobieganie zagrożeniom bezpieczeństwa publicznego. Dodał, że awaria w obrębie urządzeń pozostających w zakresie troski skarżącego spowodować może bardzo poważane skutki w ramach całego zakładu pracy, co ze względu na jego specyfikę, grozi potencjalnie wielkimi zagrożeniami dla życia i zdrowia ludzkiego oraz mienia w znacznych rozmiarach. Zatem podkreślił, że świadczona przez niego praca może z powyższych względów zostać zaliczona do katalogu prac wskazanych w pkt 13 i 14 załącznika 2 do ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy art. 41 ust. 4 pkt 2 i art. art. 3 ust. 1 – 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. nr 237, poz. 1656 ze zm.), dalej ustawa, w związku z art. 11 a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. nr 87, poz. 589 ze zm.). W myśl art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy płatnik składek jest obowiązany prowadzić ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, zawierającą dane, o których mowa w ust. 3 pkt 2 ustawy, czyli dane dotyczące pracownika, za którego jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP. Przepis art. 3 ust. 1 ustawy stanowi, że prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy, czynniki ryzyka, o których mowa w ust. 1, są związane z następującymi rodzajami prac: 1) w szczególnych warunkach determinowanych siłami natury: a) prace pod ziemią, b) prace na wodzie, c) prace pod wodą, d) prace w powietrzu; 2) w szczególnych warunkach determinowanych procesami technologicznymi: a) prace w warunkach gorącego mikroklimatu - prace wykonywane w pomieszczeniach, w których wartość wskaźnika obciążenia termicznego WBGT wynosi 28 °C i powyżej, przy wartości tempa metabolizmu pracownika powyżej 130 W/m², b) prace w warunkach zimnego mikroklimatu - prace wykonywane w pomieszczeniach o temperaturze powietrza poniżej 0 °C, c) bardzo ciężkie prace fizyczne - prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 8.400 kJ, a u kobiet - powyżej 4.600 kJ, d) prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego, e) ciężkie prace fizyczne związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała; przy czym ciężkie prace fizyczne to prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 6.300 kJ, a u kobiet - powyżej 4.200 kJ, a prace w wymuszonej pozycji ciała to prace wymagające znacznego pochylenia i (lub) skręcenia pleców przy jednoczesnym wywieraniu siły powyżej 10 kG dla mężczyzn i 5 kG dla kobiet (wg metody OWAS pozycja kategorii 4) przez co najmniej 50 % zmiany roboczej. Natomiast prace o szczególnym charakterze, to zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy, prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwości należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy. Stosownie do art. 11 a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy, wykreślenia go z ewidencji oraz sporządzenia korekty dokonanego wpisu w tej ewidencji. Z powyższego wynika, że aby praca mogła być uznana za pracę w warunkach szczególnych, musi spełnić jednocześnie dwa warunki: praca danego rodzaju musi zostać wymieniona w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych oraz jej wykonywaniu musi towarzyszyć przynajmniej jeden z czynników ryzyka, o których mowa w art. 3 ust. 2 tej ustawy. Natomiast, aby praca mogła być uznana za pracę o szczególnym charakterze, musi być spełniony warunek zgodności wykonywanej przez pracownika pracy z pracami określonymi w załączniku nr 2 do ustawy. Podstawową przesłanką uznania, że pracownik wykonuje pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze jest okoliczność, że wykonywanie tego rodzaju pracy należy do podstawowych obowiązków pracownika. Z prawidłowych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że skarżący zatrudniony jest na stanowisku automatyka w Oddziale Zakładów Wzbogacania Rudy - na Oddziale Automatyki w [...] S. A. Oddział Zakłady Wzbogacanie Rud w P., w pełnym wymiarze czasu pracy. Zasadnie organy obu instancji wskazały na podstawie: charakterystyki procesu technologicznego, raportów zmianowych, fotografii dnia pracy automatyka i tabeli czynności automatyka, że zakres obowiązków zatrudnionych u pracodawcy automatyków ma oczywiście związek z prowadzonym procesem technologicznym wzbogacania rudy miedzi, jednak ogranicza się do czynności związanych z zapewnieniem bezawaryjnej pracy nadzorowanych urządzeń, bowiem do ich zadań należą przeglądy i konserwacje, naprawy, remonty, montaż i pomiary, wszystkich urządzeń automatyki, znajdujących się na terenie Rozdrabnialni, Młynowni i Flotacji oraz Suszarni. Skarżący wykonuje prace na danych urządzeniach i instalacjach, w celu utrzymania ich sprawności technicznej. Prace wchodzące w zakres obowiązków pracownika na stanowisku automatyka obejmują czynności dotyczące utrzymania ruchu urządzeń automatyki, związane są z eksploatacją urządzeń automatyki i aparatury kontrolno-pomiarowej i mają charakter pomocniczy w stosunku do prowadzonych procesów produkcyjnych. Skarżący, jak wynika z zakresu obowiązków, nie wykonuje prac fizycznie związanych z przerabianiem rudy miedzi, ponieważ prace spełniające ustawowy warunek bezpośredniości wykonują między innymi pracownicy zatrudnieni na stanowiskach: operator urządzeń kruszących i przeróbczych, operator zespołu maszyn i urządzeń przeróbczych. Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego, zasadnie w świetle powyższych prawidłowych ustaleń faktycznych organy rozpoznające sprawę uznały, że wszystkie czynności wykonywane przez pracownika zatrudnionego na stanowisku automatyka na Oddziale Automatyki nie mogą być zakwalifikowane jako prace wykonywane w szczególnych warunkach. Nie mieszczą się bowiem w zakresie prac wykonywanych w warunkach szczególnych wymienionych w załączniku nr 1 do ustawy. Zgodnie z pkt 1 załącznika nr 1 do ustawy, do prac w szczególnych warunkach zalicza się: "Prace bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla oraz rud metali lub ich wzbogacaniu". Zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że pkt 1 załącznika nr 1 do ustawy wymaga, aby związek pracy z przeróbką mechaniczną rudy miedzi lub procesem wzbogacania rudy miedzi był bezpośredni. Z kolei to, czy praca danej osoby pozostaje w takim związku z przeróbką surowca, zależy od analizy i oceny czynności należących do zakresu jej obowiązków. Warto tu podkreślić, że decydujące znaczenie ma w tym kontekście nie miejsce zatrudnienia, ale rodzaj wykonywanych czynności. Uwzględniając powyższe, prawidłowo organy obu instancji stwierdziły, że zakres czynności wykonywanych przez skarżącego nie można utożsamiać z pracą bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej rud metali i ich wzbogacaniu, o której mowa w pkt 1 wykazu prac w szczególnych warunkach (załącznik nr 1 do ustawy). Niezależnie od powyższego podnieść należy, że wykonywaniu pracy przez skarżącego nie towarzyszy określony czynnik ryzyka, o którym mowa w ustawie. Stwierdzić należy, że praca przez niego świadczona nie może być zaliczona do bardzo ciężkich prac fizycznych w rozumieniu art. 3 ust. 2 c ustawy, bowiem pomiar wydatku energetycznego pracownika zatrudnionego na stanowisku automatyka wykazał wydatek energetyczny na poziomie 6.308 kJ, a zatem poniżej wydatku energetycznego, o którym mowa w ustawie, a który wynosi powyżej 8.400 kJ. Wskazać również należy, że przeprowadzona kontrola nie potwierdziła występowania pozostałych wymienionych w ustawie czynników ryzyka. A zatem również ten warunek, jak wynika z prawidłowych ustaleń organów rozpatrujących sprawę, nie został spełniony. W związku z powyższym wykonywana przez skarżącego praca automatyka nie może zostać zakwalifikowana według pkt 1 załącznika nr 1 do ustawy obejmującego prace bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej rud metali lub ich wzbogacaniu. Zgodzić się także należy ze stanowiskiem organów obu instancji, że prace wykonywane przez skarżącego jako automatyka nie zostały również ujęte w wykazie stanowiącym załącznik nr 2 do ustawy, który to wykaz zawiera prace o szczególnym charakterze, wymagające od pracownika szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej. W ocenie Sądu zasadnie organy inspekcji pracy przyjęły, że wykonywana przez skarżącego praca automatyka na Oddziale Automatyki nie jest pracą o szczególnym charakterze, o jakiej mowa w art. 3 ust. 3 ustawy i nie spełnia wymogów pracy wymienionej w pkt 13 lub 14 załącznika nr 2 do ustawy, albowiem automatyk nie wykonuje prac przy bezpośrednim sterowaniu procesami technologicznymi mogącymi stwarzać zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej ze skutkami dla bezpieczeństwa publicznego lub procesami technicznymi mogącymi spowodować awarię techniczną z poważnymi skutkami dla bezpieczeństwa publicznego. Z prawidłowo ustalonego zakresu obowiązków skarżącego wynika, że czynności wykonywane przez skarżącego zatrudnionego na stanowisku automatyka, niewątpliwie bardzo odpowiedzialne, nie obejmują prac, o jakich mowa w pkt 13 lub 14 załącznika nr 2 do ustawy. Zasadnie organ odwoławczy wskazał, że zakres takich prac obejmuje czynności mające na celu utrzymanie parametrów prowadzonego procesu na określonym poziomie i zapewnienie pełnej kontroli nad jego przebiegiem. Sterowanie związane jest z obsługą maszyn, urządzeń i instalacji w zakresie dotyczącym kontroli parametrów ich pracy, nie obejmuje natomiast czynności związanych z ich konserwowaniem i naprawianiem. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie neguje twierdzeń skarżącego, że praca na stanowisku automatyka odgrywa ogromną rolę we właściwym funkcjonowaniu zakładu pracy oraz że skarżący ponosi ogromną odpowiedzialność za zapobieganie zagrożeniom bezpieczeństwa publicznego oraz że awaria w obrębie urządzeń pozostających w zakresie troski skarżącego spowodować może bardzo poważane skutki w ramach całego zakładu pracy, jednak zakres wykonywanych przez skarżącego czynności nie może być utożsamiany z pracą o której mowa w pkt 1 załącznika nr 1 do ustawy bądź w pkt 13 lub 14 załącznika nr 2 do ustawy. Reasumując stwierdzić należy, że organy inspekcji pracy, zgodnie z ich kompetencjami wynikającymi z art. 11 a i art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, dokonując oceny, czy prace wykonywane na stanowisku automatyka spełniają warunki pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, uwzględniły pełny zakres czynności wykonywanych przez skarżącego i zasadnie uznały, że pracownik zatrudniony na omawianym stanowisku pracy nie wykonuje prac w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze. Decyzje zaskarżonej treści nie naruszają prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.