IV SA/Wr 77/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. B. o ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 27 lipca 2012 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. W jego uzasadnieniu stwierdzono, że skarżący wykazał, iż spełnia przesłanki warunkujące ustanowienie pełnomocnika z urzędu, ponieważ jest osobą samotną, nie posiadającą zatrudnienia, utrzymującą się ze świadczeń z pomocy społecznej. Nie uwzględniono natomiast żądania skarżącego w części dotyczącej ustanowienia adwokata w miejscu jego zamieszkania, ponieważ z treści art. 244 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., wynika, że jeżeli strona we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskaże konkretnego adwokata, wówczas właściwa okręgowa rada adwokacka w miarę możliwości i w porozumieniu z tym adwokatem, wyznaczy adwokata wskazanego przez stronę. Skarżący zaś nie sprecyzował, który konkretnie adwokat, powinien zostać wyznaczony przez właściwą okręgową radę adwokacką, co oznacza, że nie spełnił przesłanki określonej, w powołanym przepisie art. 244 § 3 ustawy. Odnośnie zaś wniosku obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych wskazano, że skarżący jest w niniejszej sprawie - na podstawie art. 239 pkt 1 lit "a" p.p.s.a., z którego wynika, że nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących pomocy i opieki społecznej - zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych (opłat sądowych i wydatków). Dnia 31 lipca 2012 r. Okręgowa Rada Adwokacka we W. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu M. L.- S.. Skarżący, pismem z dnia 4 sierpnia 2012 r., złożył sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego przyznającego mu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Sprzeciw ten został wniesiony w terminie. W uzasadnieniu tego sprzeciwu wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z jego wnioskiem z dnia 23 lipca 2012 r. i ustanowienie konkretnego pełnomocnika, tj. adw. M. M. – D., prowadzącą kancelarię adwokacką w P. Z., którą wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacką w W.. W sprzeciwie tym wniósł o umorzenie czynności podjętych w dniu 27 lipca 2012 r. dotyczących wykonania nieprawomocnego postanowienia referendarza sądowego. Wniósł także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych wywołanych oczywistym niewłaściwym postępowaniem referendarza sądowego. Złożył również wniosek o zawiadomienie o sprawie Skarbu Państwa, ponieważ zamierza wytoczyć powództwo cywilne przeciwko WSA we Wrocławiu. Oświadczył ponadto, że nie dał powodów aby referendarz sądowy mataczyła w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym twierdząc, że poszukuje on pracy, co jest nieprawdą, gdyż w żadnym razie nie podawał, że poszukuje pracy, a jedynie wskazał w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (pkt 11) "całkowity brak możliwości zatrudnienia bądź poszukiwania pracy". Zarzucił również, że referendarz sądowy oskarżyła go o brak znajomości przepisów ustawy, tj. art. 244 § 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 p.p.s.a. od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona lub adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia. W razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd (art. 260 p.p.s.a.). W świetle powyższego, wskutek skutecznie wniesionego sprzeciwu, postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 lipca 2012 r. przyznające skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu utraciło moc, zaś wniosek skarżącego złożony na urzędowym formularzu, podpisanym dnia 23 lipca 2012 r., o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu podlega ponownemu rozpoznaniu przez sąd. Skarżący na urzędowym formularzu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym domagając się ustanowienia adwokata z urzędu w miejscu zamieszkania. W jego uzasadnieniu wskazał, że jest osobą samotną i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się ze świadczeń z pomocy społecznej tj. z zasiłku stałego w wysokości 398,11 zł netto miesięcznie. Nie posiada środków finansowych na opłacenie wody, ścieków i innych usług komunalnych. Powołał się również na całkowity brak możliwości zatrudnienia bądź poszukiwania pracy (rubryka nr 11 formularza). Podał, że nie posiada nieruchomości oraz oszczędności, papierów i przedmiotów wartościowych. W wyżej wymienionym sprzeciwie skarżący sprecyzował, że wnosi o ustanowienie konkretnego adwokata, tj. adw. M. M. – D., prowadzącą kancelarię adwokacką w P. Z., którą powinna wyznaczyć Okręgowa Rada Adwokacka w W.. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (art. 245 § 2 p.p.s.a.), zaś prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika z urzędu (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Skoro skarżący jest z mocy prawa, tj. na podstawie, wyżej powołanego, art. 239 pkt 1 lit "a" p.p.s.a., zwolniony z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych, obejmujących, zgodnie z art. 211 p.p.s.a., opłaty sądowe i wydatki, i pomimo to złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od tych kosztów i ustanowienie konkretnego pełnomocnika, to merytorycznemu rozpoznaniu podlega jedynie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu, co nie oznacza, iż skarżący został pozbawiony w jakikolwiek sposób prawa do zwolnienia od kosztów sądowych, ponieważ zwolnienie od ich poniesienia wynika z przepisów prawa. Stąd postępowanie dotyczące przyznania prawa pomocy obejmować może jedynie wniosek o ustanowienie pełnomocnika. Przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w tym zakresie zostały uregulowane w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowiącym, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Mając na uwadze, że skarżący jest osobą samotną, nie pozostającą w zatrudnieniu, utrzymującą się ze świadczeń z pomocy społecznej oraz wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, przyjąć trzeba, że wykazał on, że spełnia przesłanki warunkujące ustanowienie adwokata z urzędu. Z treści art. 244 § 3 p.p.s.a. wynika nadto, że jeżeli strona we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskaże konkretnego adwokata, wówczas właściwa okręgowa rada adwokacka w miarę możliwości i w porozumieniu z tym adwokatem, wyznaczy adwokata wskazanego przez stronę. Skarżący zaś sprecyzował w sprzeciwie, który konkretnie adwokat, powinien zostać wyznaczony przez właściwą okręgową radę adwokacką, wobec tego sąd zwracając się do tej rady wskaże, ustanowienia którego konkretnie pełnomocnika żąda skarżący. Kompetencja sądu ogranicza się bowiem jedynie do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu, natomiast konkretnego pełnomocnika z urzędu, wskazanego przez stronę we wniosku o przyznanie prawa pomocy, wyznaczy właściwa okręgowa rada adwokacka. Sąd nie jest natomiast zobowiązany zawiadomić o sprawie Skarb Państwa, tak jak domagał się tego skarżący w sprzeciwie. Sąd nie stwierdził również podstaw do umorzenia czynności podjętych w dniu 27 lipca 2012 r. dotyczących wykonania nieprawomocnego postanowienia referendarza sądowego, ponieważ w myśl art. 260 p.p.s.a. postanowienie to utraciło moc obowiązującą i nie pozostaje w obrocie prawnym. Brak jest również podstaw prawnych do zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania z powodu niewłaściwego postępowania referendarza sądowego. Zwrot tych kosztów został bowiem uregulowany w art. 209 p.p.s.a, z którego wynika, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie, ponieważ dotyczyła ona wniosku o przyznanie prawa pomocy, a nie rozpoznania skargi, która została oddalona wyrokiem Sądu z dnia 18 lipca 2012 r. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.