IV SA/Wr 77/12

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat, ustanowionej z urzędu, M. L. – S. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w wysokości [...] zł powiększonej o podatek VAT w sprawie ze skargi H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [....] nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego postanawia: I. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu adwokat, ustanowionej z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w wysokości 240 zł wraz ze stawką podatku VAT w kwocie 55,20 zł, czyli ogółem 295,20 zł; II. odmówić przyznania wynagrodzenia w pozostałym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 18 lipca 2012 r. oddalił skargę. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 16 sierpnia 2012 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowienie to zostało wydane po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 lipca 2012 r. przyznającego stronie skarżącej prawo pomocy w powyższym zakresie. W celu realizacji tego postanowienia referendarza sądowego Okręgowa Rada Adwokacka we W. pismem z dnia [...] lipca 2012 r. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokat M. L. - S. ORA we W. pismem z dnia [...] poinformowała Sąd, że brak jest podstaw do wyznaczenia kolejnego (nowego) pełnomocnika z urzędu. Powyższa Rada pismem z dnia [...] odmówiła zmiany wyżej wyznaczonego pełnomocnika z urzędu. Z akt sprawy wynika również, że toczyło się jeszcze postępowanie przed Okręgową Radą Adwokacką w W. mające na celu wyznaczenie dla skarżącego pełnomocnika z urzędu, ale jak już wyżej wskazano, to ORA we W. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu w niniejszej sprawie. Pismem z dnia 25 marca 2013 r. wyżej wyznaczona pełnomocnik z urzędu sporządziła skargę kasacyjną od powyższego wyroku i wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości określonej według norm przepisanych i oświadczyła, że nie zostały one opłacone przez stronę skarżącą w całości ani w części. Pismem z dnia 8 stycznia 2015 r. wyznaczona pełnomocnik z urzędu udzieliła substytucji radcy prawnemu M. A. do zastępstwa przed NSA w sprawie ze skargi kasacyjnej. Pełnomocnictwo to zostało złożone przez pełnomocnika substytucyjnego w Naczelnym Sądzie Administracyjnym na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 r. Z protokołu tej rozprawy wynika, że na pisemny wniosek skarżącego poparty przez pełnomocnika substytucyjnego i wniosek pełnomocnika z urzędu została ona odroczona. Z protokołu kolejnej rozprawy przed NSA z dniu 12 marca 2015 r. wynika, że pełnomocnik substytucyjny reprezentował skarżącego na tej rozprawie popierając skargę kasacyjną i wnioski w niej zawarte. Na rozprawie tej NSA wydał wyrok oddalający skargę kasacyjną (sygn. akt I OSK 1095/13). W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeka zgodnie ze swoimi kompetencjami wojewódzki sąd administracyjny. Następnie pismem z dnia 12 maja 2015 r. pełnomocnik z urzędu w związku z zakończeniem postępowania przed NSA wniosła na podstawie § 18 ust. 2 pkt a w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie w sprawie opłat za czynności adwokackie i art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2014 r. poz. 635 ze zm.) o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w wysokości 2400 zł powiększonej o podatek VAT. W piśmie tym oświadczyła, że koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie zostały opłacone w żadnym stopniu. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu zawarty w skardze kasacyjnej i piśmie z dnia 12 maja 2015 r. W powyższym piśmie z dnia 12 maja 2015 r. pełnomocnik z urzędu powołała § 18 ust. 2 pkt a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.), który stanowi, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat - 100% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Powyższe oznacza, że pełnomocnik z urzędu złożyła wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu obejmujących: wynagrodzenie z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej oraz udziału w rozprawie w wysokości 2400 zł powiększonej o podatek VAT. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje wspomniane rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Przepis § 19 cytowanego wyżej rozporządzenia stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 – 5 oraz 2) niezbędne udokumentowane wydatki adwokata. Natomiast § 20 tego rozporządzenia stanowi, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Udzielenie dalszego pełnomocnictwa powoduje powstanie określonego stosunku pomiędzy substytutem i stroną skarżącą. Osoby te łączy taki sam stosunek, jaki łączy stronę skarżącą i pełnomocnika. W konsekwencji strona ma dwóch równorzędnych pełnomocników procesowych. Wynikają z tego dalsze konsekwencje zarówno procesowe jak i materialnoprawne (np. w zakresie odpowiedzialności obligacyjnej wobec mocodawcy, vide uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2006 r. sygn. akt III CZP 27/06, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2004 r. sygn. akt IV CK 269/02, Lex nr 151640). Nie dokonuje się natomiast w wyniku powyższego zmiana osoby pełnomocnika ustanowionego z urzędu, wyznaczonego przez Okręgową Radę Adwokacką. Czynności podjęte przez dalszego pełnomocnika są zatem czynnościami procesowymi skarżącego, ale prawo do złożenia wniosku o wynagrodzenie i obowiązek złożenia stosownego oświadczenia każdorazowo ciąży na wyznaczonym pełnomocniku z urzędu. Wymóg ten został spełniony w niniejszej sprawie skoro wniosek o przyznanie wynagrodzenia złożyła pełnomocnik z urzędu wyznaczona przez ORA. Z treści § 18 ust. 1 pkt 2 lit " a " rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat - 100% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. . Stawka minimalna określona w pkt 1 wynosi w niniejszej sprawie 240 zł (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ). Wynagrodzenie adwokata wyznaczonego w niniejszej sprawie przez Okręgową Radę Adwokacką za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie wynosi 100 % stawki minimalnej, czyli 240 zł, ponieważ nie prowadził on sprawy w I instancji. Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i sług; Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.). Mając powyższe na uwadze, należało przyznać wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej i udział w rozprawie - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości 295,20 zł (wynagrodzenie: 240 zł + podatek VAT: 55,20 zł (23% x240)=295,20 zł). Nieuzasadniony jest natomiast wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie wynagrodzenia w pozostałym zakresie, przekraczającym wysokość stawki minimalnej. Podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa § 2 w ust. 1 rozporządzenia, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5, przy czym rozdział 5 określa stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasądzając natomiast opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (§ 2 ust. 1). Ustawodawca określając wysokość stawek minimalnych za poszczególne czynności lub za udział w poszczególnych postępowaniach dokonał precyzyjnego rozważenia i uwzględnienia wszelkich okoliczności charakterystycznych dla danego typu spraw. W przyjętych stawkach minimalnych oddana została wycena koniecznego nakładu pracy po stronie pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie ustawodawca pozostawił możliwość uwzględnienia przez sąd pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pełnomocnika procesowego (post. Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt III AKz 643/09, LEX nr 553823). Zgodzić się należy ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, że nie ma powodów do podwyższenia stawki wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, gdy jego aktywność w wypełnianiu obowiązków w toku całego postępowania nie przekracza granic zwykłej staranności (post. SA w Krakowie z dnia 13 września 2006 r., II AKz 350/06, KZS 2006/10/21). W świetle powyższego, przyjąć trzeba, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zasądzenia wynagrodzenia wyższego od stawek minimalnych, ponieważ pełnomocnik nie wskazał żadnych szczególnych okoliczności wymagających zwiększonego nakładu pracy ani też na czym miałaby polegać jego szczególna aktywność, o której mowa w orzecznictwie uzasadniająca przyznanie wynagrodzenia w podwyższonej wysokości. Aktywność pełnomocnika z urzędu przejawiła się bowiem w przejrzeniu akt sprawy w dniu 6 sierpnia i 30 października 2012 r. i 27 lutego 2013 r., sporządzeniu skargi kasacyjnej i reprezentacji przez pełnomocnika substytucyjnego na rozprawie w Naczelnym Sądzie Administracyjnym w dniach 15 stycznia i 12 marca 2015 r. oraz sporządzeniu pismem z dnia 12 stycznia 2015 r. wniosku o odroczenie rozprawy wyznaczonej przez NSA na dzień 15 stycznia 2015 r. Ponadto z akt sprawy wynika, że w okresie od listopada 2012 r. do marca 2013 r. toczyło się postępowanie przed Okręgową Radą Adwokacką we W. i w W. mające na celu wyznaczenie dla skarżącego pełnomocnika z urzędu, albowiem skarżący domagał się zmiany osoby wyznaczonego dla niego pełnomocnika, jak również wyznaczeni pełnomocnicy wnioskowali o zwolnienie od obowiązku reprezentacji skarżącego w tym postępowaniu. Okoliczności te nie stanowią podstawy do przyznania wynagrodzenia przekraczającego stawki minimalne. Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit "a" i § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należało orzec jak w sentencji.