IV SA/Wr 785/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty rocznej za studia oddala skargę. Przedmiotem skargi jest decyzja Rektora Uniwersytetu [...] we W. z dnia [...] nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] nr l. dz. [...] w sprawie ustalenia E. M. wysokości opłaty rocznej za studia. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, E. M. (wówczas Ś.) została przyjęta na studia niestacjonarne na kierunek [...] w Akademii [...] we W. w roku akademickim 2004/2005. Decyzją Dziekana [...] została skreślona z listy studentów z dniem [...] z powodu nieuiszczenia opłaty za IV rok studiów, semestr zimowy 2009/2010, w wysokości 10.000 zł. Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] Dziekan Wydziału [...] wyraził zgodę na wznowienie przez E. M. studiów na kierunku [...], forma niestacjonarna, wpisując warunkowo na IV rok studiów od semestru zimowego 2013/2014. W uzasadnieniu decyzji poinformowano, że opłata za studia w roku akademickim 2013/2014 wynosi 35.000 zł. Pismem z dnia 5 września 2013 r. strona wniosła o obniżenie opłaty rocznej za studia w roku akademickim 2013/2014 z kwoty 35.000 zł do kwoty 20.000 zł. Strona wskazała, że zgodnie z § 25 uchwały nr 1194 Senatu [...] we W. z dnia 17 września 2012 r. w sprawie zasad pobierania opłat za usługi edukacyjne oraz trybu i warunków zwalniania w części z tych opłat studentów, cudzoziemców i doktorantów "studenci przyjęci na studia przed 1 października 2011 r. oraz w roku akademickim 2011/2012 wnoszący opłaty za kształcenie wnoszą opłaty na dotychczasowych zasadach do końca okresu studiów przewidzianego w programie i planie studiów." Wobec rozpoczęcia studiów w roku 2004/2005 i wznowienia studiów w roku akademickim 2013/2014, strona uznała, że winna uiszczać opłaty za studia według zasad pobierania opłat za usługi edukacyjne obowiązujące przed 2011 r., tj. 20.000 zł. Decyzją z dnia [...] [...] Dziekan Wydziału [...] nie wyraził zgody na obniżenie opłaty rocznej za studia w roku akademickim 2013/2014 z kwoty 35.000 zł do kwoty 20.000 zł. Zdaniem Dziekana § 25 pkt 2 uchwały Senatu nie ma zastosowania do osób, które utraciły status studenta w wyniku ostatecznego skreślenia z listy studentów. Tok studiów ulega bowiem przerwaniu i tego skutku nie eliminuje późniejsze wznowienie studiów, które nie oznacza ich bezpośredniej kontynuacji, lecz rozpoczęcie nowego toku studiów z obowiązkiem uzupełnienia różnic programowych i uznaniem za zaliczone przedmioty, które student zaliczył przed skreśleniem. Ponadto koszty kształcenia znacząco wzrosły od 2004 r. i nieuzasadnione byłoby wnoszenie opłat za studia na zasadach obowiązujących przed 10 laty. Umowa zawarta w 2004 r. w sprawie kształcenia na studiach niestacjonarnych uległa rozwiązaniu, a obecnie należy podpisać nową umowę o warunkach odpłatności za usługi edukacyjne z uwzględnieniem aktualnie obowiązujących stawek opłat. W odwołaniu od decyzji strona wniosła o jej zmianę i uwzględnienie wniosku strony, względnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie: - art. 104 § 1 k.p.a. polegające na załatwieniu sprawy w formie pisma informującego o stanowisku organu, pomimo obowiązku wydania w sprawie decyzji administracyjnej, - art. 107 § 1 k.p.a. polegające na niepouczeniu strony o prawie i sposobie wniesienia odwołania, - art. 40 § 1 k.p.a. polegające na doręczeniu rozstrzygnięcia stronie, zamiast jej pełnomocnikowi, - § 25 uchwały Senatu Uczelni polegające na odmowie zastosowania tego przepisu do skarżącej, mimo że została ona przyjęta na studia przed dniem 1 października 2011 r. Zdaniem strony, argumenty organu, dotyczące skreślenia z listy studentów, przerwania toku studiów oraz braku wyeliminowania tych skutków przez późniejsze wznowienie studiów są bezzasadne w odniesieniu do jasnej i kompleksowej treści § 25 uchwały Senatu. Po rozpatrzeniu odwołania, Rektor Uniwersytetu [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując że odwołanie wniesione przez pełnomocnika skarżącej uznano za wniesione skutecznie i z zachowaniem terminu, albowiem strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji braku właściwych pouczeń ze strony organu administracji. Chybiony jest jednak zarzut, że sprawa nie została załatwiona przez Dziekana w formie decyzji. Pismo z dnia [...] maja 2014 r. zawiera bowiem wszystkie konstytutywne elementy decyzji administracyjnej, a mianowicie: oznaczenie organu, oznaczenie strony, rozstrzygnięcie merytoryczne i podpis osoby wydającej decyzję. Zdaniem organu uczelni § 25 uchwały Senatu nie może mieć zastosowania w sytuacji, gdy dana osoba utraciła status studenta w wyniku ostatecznego skreślenia z listy studentów. W taki przypadku tok studiów ulega przerwaniu i skutku tego nie eliminuje późniejsze wznowienie studiów, które nie oznacza ich bezpośredniej kontynuacji, lecz rozpoczęcie nowego toku studiów z obowiązkiem uzupełnienia różnic programowych i uznaniem za zaliczone przedmiotów, które student zaliczył przed skreśleniem. Strona rozpoczęła studia na nowo w roku 2013 i dlatego zobowiązana jest ponosić opłaty za studia zgodne z aktualnie obowiązującymi regulacjami. Organ podkreślił, że koszty kształcenia na studiach znacząco wzrosły od 2004 r. i niedopuszczalne byłoby umożliwienie wnoszenia studentowi opłat za studia na zasadach obowiązujących przed 10 laty. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie: - art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 § 1 i art. 6 k.p.a. polegające na utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy, pomimo załatwienia sprawy w formie pisma informującego o stanowisku organu, pomimo obowiązku wydania w sprawie decyzji administracyjnej, - art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 107 § 1 i art. 6 k.p.a. polegające na utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy, pomimo braku pouczenia strony przez organ pierwszej instancji o prawie i sposobie wniesienia odwołania, - art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 40 § 2 i art. 6 k.p.a. polegające na utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy, pomimo doręczenia rozstrzygnięcia stronie, z pominięciem jej pełnomocnika, - § 25 uchwały Senatu Uczelni polegające na dokonaniu niewłaściwej wykładni, a w szczególności odmowie zastosowania tego przepisu do skarżącej, mimo że została ona przyjęta na studia przed dniem 1 października 2011 r. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że pismo z dnia [...] maja 2014 r. nie zawiera żadnych cech formalnych, o których mowa w art. 107 § 1 k.p.a. i wbrew art. 40 § 2 k.p.a. pismo to doręczono z pominięciem pełnomocnika strony. Wskazane uchybienia proceduralne miały wpływ na treść rozstrzygnięcia. Pismo to nie sposób uznać za pełnoprawną decyzję administracyjną, której treść i kształt pozwalał na normalne obowiązywanie w obrocie prawnym. Natomiast § 25 uchwały Senatu nie zawiera żadnych wyjątków, dlatego argumenty organu, dotyczące skreślenia z listy studentów, przerwania toku studiów oraz braku wyeliminowania tych skutków przez późniejsze wznowienie studiów są bezzasadne w odniesieniu do jasnej i kompleksowej treści § 25 uchwały Senatu. Ponadto w świetle regulaminu studiów wznowienie traktowane jest jako kontynuacja procesu nauki. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Spór pomiędzy stronami dotyczy prawidłowości decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty rocznej za studia w roku akademickim 2013/2014. Zgodnie z § 25 pkt 2 uchwały nr 1194 Senatu [...] we W. z dnia 17 września 2012 r. w sprawie zasad pobierania opłat za usługi edukacyjne oraz trybu i warunków zwalniania w części z tych opłat studentów, cudzoziemców i doktorantów "studenci przyjęci na studia przed 1 października 2011 r. oraz w roku akademickim 2011/2012 wnoszący opłaty za kształcenie wnoszą opłaty na dotychczasowych zasadach do końca okresu studiów przewidzianego w programie i planie studiów. Zdaniem skarżącej, wobec rozpoczęcia studiów w roku 2004/2005 i wznowienia studiów w roku akademickim 2013/2014, winna uiszczać opłaty za studia według zasad pobierania opłat za usługi edukacyjne obowiązujące przed 2011 r., tj. 20.000 zł. Istotne w sprawie jest jednak, że skarżąca decyzją Dziekana Wydziału [...] została skreślona z listy studentów z dniem 25 stycznia 2010 r. z powodu nieuiszczenia opłaty za IV rok studiów, semestr zimowy 2009/2010, w wysokości 10.000 zł, a następnie decyzją nr [...] z dnia [...] Dziekan Wydziału [...] wyraził zgodę na wznowienie przez skarżącą studiów na kierunku [...], forma niestacjonarna, wpisując warunkowo na IV rok studiów od semestru zimowego 2013/2014. Jak wynika z treści decyzji Dziekana Wydziału [...], podstawą skreślenia skarżącej z listy studentów był art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 572), zgodnie z którym kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że skreślenie z listy studentów jest decyzją konstytutywną. Wywołuje skutek ex nunc, uchylając istniejący stosunek materialnoprawny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2010 r. I OSK 1107/09 LEX nr 5948950. Skutkiem decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów z dniem 25 stycznia 2010 r. było rozwiązanie stosunku materialnoprawnego pomiędzy skarżącą i uczelnią. Skutku tego nie wyeliminowało późniejsze wznowienie studiów, powodujące ponowne nawiązanie stosunku materialnoprawnego pomiędzy skarżącą i uczelnią. Jak trafnie zauważył organ odwoławczy, wznowienie studiów nie oznacza ich bezpośredniej kontynuacji, lecz rozpoczęcie nowego toku studiów z obowiązkiem uzupełnienia różnic programowych i uznaniem za zaliczone przedmiotów, które student zaliczył przed skreśleniem. Strona rozpoczęła studia ponownie w roku 2013 i dlatego zobowiązana jest ponosić opłaty za studia zgodne z aktualnie obowiązującymi regulacjami, tj. zgodnie z zarządzeniem nr 55/XV R/2012 Rektora Akademii [...] we W. z dnia 6 sierpnia 2012 r. w sprawie określenia i terminów wnoszenia opłat za świadczone usługi edukacyjne od roku akademickiego 2012/2013 (...). Dodatkowo należy zauważyć, że stosownie do § 25 pkt 2 uchwały Senatu opłaty na dotychczasowych zasadach wnoszą studenci przyjęci na studia przed 1 października 2011 r. do końca okresu studiów przewidzianego w programie i planie studiów. Jeżeli skarżąca została skreślona z dniem 25 stycznia 2010 r. z listy studentów, a następnie uzyskała zgodę na wznowienie studiów na IV roku od semestru zimowego 2013/2014, to nie można uznać, że jej tok studiów przebiega zgodnie z planem studiów na wybranym przez skarżącą kierunku studiów. Wobec powyższego nieuzasadniony jest zarzut strony odnośnie naruszenia § 25 uchwały Senatu, polegający na dokonaniu niewłaściwej wykładni, a w szczególności odmowie zastosowania tego przepisu do skarżącej. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego trzeba wskazać, że decyzja organów uczelni nie musi spełniać tak surowych kryteriów, jak decyzja organu administracji publicznej. Odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego ma zapewnić minimum procedury, niezbędnej do załatwienia spraw przy zachowaniu jednak proceduralnych (określonych w regulaminach wewnętrznych) uprawnień studenta, ale też z respektem dla zasad autonomii uczelni i jej praw wobec studentów jako użytkowników uczelni jako zakładu administracyjnego (por. wyrok TK z dnia 8 listopada 2000 r., SK 19/99, OTK 1999, nr 7, poz. 161). Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji (...). Pismo Dziekana Wydziału z dnia [...] maja 2014 r. zawiera wszystkie konstytutywne elementy decyzji administracyjnej, a mianowicie: oznaczenie organu, datę wydania, oznaczenie strony, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne oraz podpis osoby wydającej decyzję. Również podstawa prawna rozstrzygnięcia została wskazana w treści uzasadnienia tej decyzji. Wbrew zarzutom strony przepisy k.p.a. nie wymagają oznaczenia pisma jako "decyzji". Natomiast brak pouczenia o środku zaskarżenia nie wywołał dla strony żadnych negatywnych konsekwencji. Także doręczenie decyzji stronie, z pominięciem pełnomocnika, a więc z naruszeniem art. 40 § 2 k.p.a., nie wywołało dla strony żadnych negatywnych konsekwencji procesowych. Odwołanie wniesione przez pełnomocnika skarżącej uznano za wniesione skutecznie i zostało rozpatrzone przez organ odwoławczy. Uchybienia te nie mogły skutkować uchyleniem decyzji przez organ odwoławczy. Z powyższych względów, uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione i nie stwierdzając naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 151 p.p.s.a, skargę oddalił.