IV SA/Wr 788/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Masternak-Kubiak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w Wydziale IV w dniu 24 marca 2011 r. sprawy ze skargi M. M.-K. na decyzję Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie przyznanie doraźnej pomocy pieniężnej oddala skargę. M. M. – K. - wdowa po kombatancie - zwróciła się do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o udzielenie pomocy socjalnej w dniu 19 kwietnia 2010 r. z uwagi na zaistniałe zdarzenie losowe - pożar budynku mieszkalnego w dniu 8 kwietnia 2010 roku. Pismem z dnia 23 kwietnia 2010 r. znak [...] Kierownik Urzędu zwrócił się do właściwego pod względem zamieszkania Ośrodka Pomocy Społecznej o przesłanie stanowiska kierownika ośrodka pomocy społecznej wymaganego na podstawie art. 19 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 42, poz. 371 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o kombatantach". W dniu 20 maja 2010 r. strona nadesłała dokumentację o swojej sytuacji rodzinno-materialnej. Pismem z dnia 28 maja 2010 r. wnioskodawczyni przedłożyła kopię stanowiska Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wraz z informacją o wniesieniu zażalenia na jego postanowienie (z dnia 24 maja 2010 roku nr [...]) do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W dniu 1 czerwca 2010 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W. przekazał informację o sytuacji rodzinne - materialnej wnioskodawczyni (postanowienie z dnia [...] maja 2010 roku nr [...]). Następnie pismem, przesłanym faksem, z dnia 17 czerwca 2010 roku Ośrodek Pomocy Społecznej potwierdził wniesienie przez stronę zażalenia do SKO na wspomniane wyżej postanowienie. Dlatego czyniąc zadość art. 97 § 1 pkt. 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 roku, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Kierownik Urzędu postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 roku nr [...], zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie przyznania stronie pomocy pieniężnej. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. uchyliło zaskarżone postanowienie Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenie przez organ pierwszej instancji. Pismem z dnia 29 lipca 2010 roku wnioskodawczyni przedłożyła kserokopię postanowienia SKO we W. Kolejnym pismem z dnia 3 sierpnia 2010 roku zainteresowana wystąpiła z prośbą o pomoc, załączając przedsądowe wezwanie do zapłaty z Zarządu Zasobu Komunalnego z dnia 8 lipca 2010 roku, kserokopię odpowiedzi p.o. Kierownika Urzędu na pismo Prezesa Partii PiS oraz kserokopie pism strony skierowanych do Prezydenta Miasta W.. Urząd, pismem z dnia 10 sierpnia 2010 roku znak [...], w związku z uchyleniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. postanowienia nr [...], zwrócił się z prośbą do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. o pilne nadesłanie opinii w powyższej sprawie. Pismami z dnia 11 i 17 sierpnia 2010 r. wnioskodawczyni po raz kolejny przedstawiła swoją trudną sytuację materialną, przedkładając dokumentację medyczną oraz korespondencję z MOPS. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010- roku nr [...], Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., po ponownym rozpatrzeniu zagadnienia, pozytywnie zaopiniował udzielenie przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych udzielenie wnioskodawczyni pomocy pieniężnej. W związku z czym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 roku nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podjął zawieszone postępowanie w sprawie przyznania pomocy pieniężnej M. M.- K. ze środków budżetowych będących w jego dyspozycji. Pismem z dnia 23 sierpnia 2010 roku strona udokumentowała trudną sytuację materialną. Zgodnie ze stanowiskiem Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., strona mieszka z trójką dorosłych dzieci oraz G.T., osobą obcą, prowadzącą odrębne gospodarstwo domowe. Starszy syn, M. M., jest zatrudniony na 1/4 etatu w firmie prowadzonej przez zainteresowaną i z tego tytułu pobiera wynagrodzenie w wysokości 284,75 zł miesięcznie-dowód: zaświadczenie o zatrudnieniu z dnia 18 sierpnia 2010 roku; syn, M. K., jest osobą bezrobotną leczoną w poradni internistycznej; córka, M.K., jest studentką V roku Uniwersytetu W. Dochód zainteresowanej stanowi okresowy dodatek mieszkaniowy w wysokości 351,80 zł miesięcznie (decyzja Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] lipca 2010 roku nr [...]) oraz renta rodzinna wnioskodawczyni i jej córki w łącznej kwocie 1740,89 zł, z której z powodu egzekucji administracyjnej potrącana jest kwota 238,40 zł. Ponadto strona prowadzi wielobranżową działalność gospodarczą i z tego tytułu roczny dochód wyniósł 19523,05 zł (miesięcznie-1626,92 zł). Obecnie działalność gospodarcza z powodu pożaru nie przynosi dochodu. Średnie miesięczne wydatki na utrzymanie mieszkania kształtują się, według informacji Dyrektora MOPS, na poziomie ok. 476 zł. Ponadto z uwagi na zdarzenie losowe mieszkanie zajmowane przez stronę oraz jej rodzinę wymaga remontu i malowania. Doszczętnemu spaleniu uległ jeden pokój wraz z wyposażeniem, pozostałe pomieszczenia również ucierpiały. Z powodu narażenia na dymy z pożaru mieszkania oraz oparzenia, syn, M., był hospitalizowany w okresie od 8 do 12 kwietnia bieżącego roku. Oprócz tego także strona z uwagi na stan zdrowia wymaga leczenia farmakologicznego (schorzenia kardiologiczne neurologiczne). Dodatkowym obciążeniem budżetu rodziny są także zobowiązania finansowe wynikające ze spłaty kredytów w łącznej miesięcznej wysokości 1200 zł. Decyzją Kierownika Urzędu z dnia [...] września 2010 roku nr [...] przyznano M. M. – K. pomoc pieniężną w kwocie 3500 zł. M. M. – K., w związku z niezadowalającą decyzją, pismem z dnia 15 września 2010 r., wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o przyznanie wyższej kwoty pomocy pieniężnej argumentując, iż otrzymana pomoc z Urzędu na mocy decyzji z dnia [...] września 2010 roku znak [...], nie wystarczy na pokrycie kosztów doprowadzenia prądu, wymiany okien i drzwi, odnowienia pomieszczeń (malowanie ścian, montaż nowych podług), wymiany armatury w łazience i zakupu odzieży zimowej. Strona do pisma załączyła kserokopię opinii z Lukas Banku z dnia 25 sierpnia 2010 roku stwierdzającej, iż M. M. – K. do spłaty pozostało 8189,32 zł (48 rat po 256,40 zł miesięcznie), kopię zaświadczenia z PKO Bank Polski S.A. o stanie zadłużenia strony na dzień 20 sierpnia 2010 roku w wysokości 3997,52 zł oraz kopię zaświadczenia lekarskiego, kopię zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. o niepobieraniu zasiłków chorobowych przez M. M. – K. i M. M., kopię zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy we W. o figurowaniu M. K. w ewidencji jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku od 20 maja 2010 roku do 15 lipca 2010 r. Następnie pismami z dnia 30 września i 14 października 2010 r., nadesłanymi faksem, strona zwróciła się o przyspieszenie wydania decyzji w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na realne zagrożenie eksmisją z mieszkania z tytułu zaległej opłaty w kwocie 2000 zł. Kierownik Urzędu dokonał ponownie analizy załączonej dokumentacji i mając na uwadze trudną sytuację materialną strony oraz znaczne wydatki związane z przeprowadzeniem remontu mieszkania zniszczonego na skutek pożaru, uchylił decyzję z dnia 1 września 2010 r. i przyznał wyższą pomoc pieniężną w łącznej kwocie 5000 zł z przeznaczeniem na dofinansowanie kosztów jego remontu (decyzja z dnia [...] października 2010 roku nr [...]). Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła M. M. – K.. W skardze wyraziła swoje rozżalenie z rozstrzygnięcia decyzji z dnia 18 października 2010 r., wnosząc o objęcie "konkretnym" i długotrwałym wsparciem finansowym jej i dzieci. Ponadto okazała niezadowolenie z przewlekłości i sposobu prowadzonego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W. postępowania oraz wykazała, iż przyznana przez Ośrodek kwota pomocy jest nieadekwatna chociażby do minimalnych wydatków na życie. Jednocześnie pismem, przesłanym faksem w dniu 29 listopada 2010 r. wnioskodawczyni przejawiła niezadowolenie z treści pisma Urzędu z dnia 22 listopada 2010 r. i okazała niezrozumienie celu przedłożenia po raz kolejny, wymaganego ustawą o kombatantach, stanowiska kierownika ośrodka pomocy społecznej, żądając przy tym "natychmiastowej" i "konkretnej" pomocy pieniężnej. Oprócz tego wystąpiono o przekazanie załączonej dokumentacji wraz z aktami sprawy do Sądu. Organ pismem wysłanym w dniu 14 grudnia 2010 r. znak [...], zapewnił stronę o powyższym. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wskazano, że szczególna opieka państwa nad kombatantami, ofiarami represji i pozostałymi po nich wdowami lub wdowcami realizowana jest poprzez wypłatę comiesięcznych dodatków do rent i emerytur, natomiast doraźną pomocą pieniężną mogą zostać dodatkowo objęte wyżej wymienione osoby znajdujące się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej. Wskazano dalej, że stosownie do zapisu art. 19 ust. 7-12 cytowanej ustawy o kombatantach, przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie pomocy pieniężnej, Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zobligowany jest do przestrzegania procedury, polegającej na konieczności zaopiniowania ich przez ośrodki pomocy społecznej właściwe ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Zatem kompletny wniosek, oprócz dokumentów pozwalających na zweryfikowanie ponoszonych wydatków przekraczających możliwości finansowe osób uprawnionych do pomocy, zawiera stanowisko kierownika ośrodka pomocy społecznej oraz jego opinię co do zasadności udzielenia wnioskodawcy pomocy przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Organ nadmienił również, iż doraźna pomoc pieniężna Kierownika Urzędu przyznawana jest kombatantom i innym osobom uprawnionym. Pojęcie zaś rodziny osoby uprawnionej do pomocy pieniężnej ze środków budżetowych znajdujących się w dyspozycji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych definiuje paragraf 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 17 kwietnia 1998 roku w sprawie kryteriów, form i trybu przyznawania i udzielania pomocy pieniężnej Państwowego Funduszu Kombatantów (Dz. U. z dnia 28 kwietnia 1998 r.) stanowiący, iż przez pojęcie rodziny rozumie się współmałżonka, dzieci będące na jej utrzymaniu do ukończenia 16 lat życia, a w przypadku nauki w szkole - do czasu jej ukończenia, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 lat życia oraz - bez względu na wiek - dzieci uprawnione do renty rodzinnej. W związku z powyższym, starszy syn M. M. — K., zatrudniony w jej firmie oraz młodszy - bezrobotny, nie mogą być uwzględnieni w liczbie osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe w rozumieniu w/w przepisu, a co za tym idzie nie mogą być również objęci wsparciem finansowym przez Kierownika Urzędu. Natomiast córka M. M. – K. spełnia wyżej wymienione kryteria i Kierownik Urzędu rozpatrując wniosek uwzględnił w/w w liczbie osób wspólnie gospodarujących. Ponadto zaznaczyć należy, iż każdy wniosek rozpatrywany jest indywidualnie. Analizowane są dokumenty dające podstawę do ustalenia stanu zdrowia, sytuację rodzinną i materialną jak również kosztów leczenia, wydatków na opiekę, pielęgnację lub rehabilitację. Warto zaznaczyć, iż stosowanie do zapisu art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach (t.j. Dz. U. z 2002 roku, Nr 42, poz. 371 ze zm.), doraźna lub okresowa pomoc pieniężna może być również przyznana na częściowe pokrycie kosztów zakupu wózka inwalidzkiego, sprzętu rehabilitacyjnego, dostosowanie pomieszczeń mieszkalnych do rodzaju inwalidztwa, opłacanie pomocy pielęgnacyjnej, a w stosunku do niewidomych oraz ciężko poszkodowanych inwalidów, kosztów zakupu innego, ułatwiającego prace i życie sprzętu pomocniczego oraz w związku z zaistnieniem zdarzenia losowego. Z powyższej regulacji wynika, iż nie przewidziano pomocy umożliwiającej podjęcie, przerwanej na skutek pożaru, działalności gospodarczej, która — zdaniem M. M. – K. - przyczyni się do "szybkiego zarabiania pieniędzy". Zdaniem organu, szczególna opieka państwa nad kombatantami, ofiarami represji i pozostałymi po nich wdowami lub wdowcami realizowana jest poprzez wypłatę comiesięcznych dodatków do rent i emerytur, natomiast doraźną pomocą pieniężną mogą zostać dodatkowo objęte wyżej wymienione osoby znajdujące się w wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej. Wnioskodawczyni, jako wdowa po kombatancie, jest uprawniona do otrzymywania, wraz ze świadczeniem emerytalno-rentowym, stałych dodatków: kompensacyjnego i ryczałtu energetycznego w łącznej wysokości 166,33 zł miesięcznie (od 1 marca 2010 roku). Wypłacana stronie z tego tytułu każdego miesiąca kwota w skali rocznej wynosi 1995,96 zł. Oprócz tego kombatantom i innym osobom uprawnionym, pobierającym emeryturę lub rentę albo uposażenie w stanie spoczynku bądź uposażenie rodzinne przysługują ulgi taryfowe w wysokości 50 procent przy przejazdach środkami komunikacji miejskiej oraz ulga w wysokości 37 procent w komunikacji krajowej przy przejazdach środkami publicznego transportu zbiorowego kolejowego w 1 i 2 klasie pociągów osobowych i pospiesznych i autobusowego w komunikacji zwykłej i przyspieszonej na podstawie biletów jednorazowych oraz w 2 klasie pociągów innych niż osobowe i pospieszne - na podstawie biletów jednorazowych (art. 20 ust. 1 -2 pkt 1 ustawy o kombatantach). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest zgodna z zasadami słuszności lub współżycia społecznego, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli m.in. stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji został powołany przepis art. 19 ust. 6 ustawy, który stwarza możliwość przyznania kombatantowi stosownej pomocy pieniężnej. Przepis ten jednak nie wiąże organu orzekającego w sprawie, na jego podstawie organ ten działa w ramach uznania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji, że dokonywana przez sąd administracyjny ich kontrola jest znacznie ograniczona. Sprowadza się ona zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Czy zatem zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, to jest, czy nie nosi cech dowolności (por. wyrok NSA sygn. akt SA/Kr 1543/95, Biul. Skarb. 1997/2/29). Bezsprzecznie, w niniejszej sprawie, organy decyzyjne nie uchybiły wskazanym zasadom, a wydane przez nie decyzje w niczym nie naruszają zarówno prawa materialnego, będącego podstawą rozstrzygnięcia wniosku, jak również przepisów procedury administracyjnej. Stwierdzić jednakże należy, że skarżąca kwestionuje decyzję administracyjną wydaną w trybie samokontroli. Przepis art. 54 § 3 p.p.s.a., powołany w zaskarżonej decyzji stanowi bowiem, iż organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Zaskarżona decyzja natomiast uchyla decyzję wcześniejszą Kierownika Urzędu, którą skarżącej przyznano taką pomoc w kwocie 3500 zł i odnosząc się pozytywnie do argumentacji skargi pomoc tę określa w kwocie 5000 zł. Nie powinno zatem budzić wątpliwości, że orzeczenie to zapadło zgodnie z regułą art. 54 § 3 p.p.s.a., w której najistotniejszą przesłanką nowego orzeczenia jest uwzględnienie skargi w całości. Jednak nie można zgodzić się z takim podejściem skarżącej do omawianej kwestii, wedle którego kwota ta jest za mała i symboliczna. Z tych względów nie można byłoby uznać, że zaskarżona decyzja narusza prawo, a zwłaszcza art. 54 § 3 p.p.s.a. i to w sposób nakazujący jej skasowanie. Na marginesie tylko można dodać, co naświetlił Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dysponuje ograniczonym budżetem przeznaczonym na pomoc pieniężną. Budżet ten na rok 2010 wynosi 9 400 000 zł, co wobec około 490 000 potencjalnych beneficjantów daje statystycznie kwotę zaledwie 20 zł na jedną osobę Nie jest zatem możliwe pozytywne rozpatrzenie wszystkich wniosków i udzielenie każdemu wnioskodawcy pomocy zgodnie z oczekiwaniami. Pomoc przyznawana przez Kierownika Urzędu jest dodatkowa w stosunku do otrzymywanych przez kombatantów i wdowy po nich świadczeń i stanowi formę doraźnego wsparcia finansowego dla kombatantów i innych osób uprawnionych znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej. Organ wziął pod uwagę fakt, iż strona znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej i objął zainteresowaną pomocą pieniężną w ponadstandardowej kwocie, tj. 5000 zł, podczas gdy średnia kwota udzielonej pomocy w 2010 roku dla wdowy prowadzącej wspólne gospodarstwo domowe wyniosła ok. 550 zł. Również odmowa przyznania pomocy finansowej w formie okresowej miała swoją podstawę, gdyż tego typu pomocą obejmuje kombatantów, których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty najniższej emerytury, ogłaszanej w Monitorze Polskim przez Prezesa ZUS, od 1 marca 2010 roku - 706,29 zł. Stąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił jako niezasługującą na uwzględnienie.