IV SA/Wr 79/15

|Sygn. akt IV SA/Wr 79/15 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 9 lipca 2015 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.), , Sędziowie, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, , , Protokolant, starszy referent Katarzyna Leśniowska, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 lipca 2015 r., sprawy ze skargi Z. R., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., z dnia [...] nr [...], w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją SKO, w L. z dnia [...], [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...], nr [...], w sprawie odmowy przyznania zasiłku okresowego, , , oddala skargę., , , Przedmiotem skargi Z. R. (skarżący) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. (SKO) z dnia [...] nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie SKO z dnia [...], nr [...] w sprawie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją SKO z dnia [...], nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. (MOPS) z dnia [...] nr (-) w sprawie odmowy przyznania zasiłku okresowego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdzono: Decyzją z dnia [...] nr [...], MOPS odmówił skarżącemu przyznania zasiłku okresowego. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Minister Administracji i Cyfryzacji wyznaczył SKO do załatwienia sprawy dotyczącej tej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy tę decyzję. Na powyższą decyzję strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, która została odrzucona postanowieniem z dnia 23 maja 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 791/13, posiadającym walor ostateczności. Wnioskiem z dnia 28 lipca 2014 r. skarżący zwrócił się o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Kolegium z dnia [...] nr [...]. W piśmie z dnia 22 września 2014 r., odpowiadając na wezwanie Kolegium o wskazanie podstawy wznowienia i terminu powzięcia informacji o wystąpieniu powyższej przesłanki, skarżący wyjaśnił, że domaga się wznowienia postępowania "w głównej mierze w oparciu o art. 145 § 2 k.p.a.". Stwierdził, że wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla jego życia i zdrowia. Podniósł, że oczywistość istnienia zagrożenia dla jego życia i zdrowia wynika z faktu, iż ostatni dochód jaki otrzymał to stypendium z PUP z listopada 2013 r. w kwocie 988 zł brutto. Wyjaśnił, że datą okoliczności będącej podstawą do wznowienia postępowania jest data wniesienia podania do organu administracji o wznowienie postępowania, która jest oczywista, gdyż uzależniona jest od subiektywnej oceny zagrożenia przez samą stronę postępowania. Okoliczność ta, w ocenie skarżącego, nie podlega swobodnej ocenie organu administracyjnego. Skarżący stwierdził również, że druga okoliczność, warunkująca wznowienie postępowania w sprawie, jest także oczywista, doszło bowiem do naruszenia prawa, które miało wpływ na wydane rozstrzygnięcie. Według skarżącego, naruszenie prawa jest oczywiste, ponieważ orzeczenia zapadły wbrew ustawie zasadniczej, ustawie o pomocy społecznej i ustawie Kodeks postępowania administracyjnego, po trzech miesiącach od wydania decyzji MOPS z dnia [...]. Podkreślił, iż jest oczywiste, że tak długi okres jaki upłynął od tej daty do dnia dzisiejszego, w porównaniu z dochodem jaki otrzymał, stanowi zagrożenie jego życia i zdrowia oraz warunków bytowych godnych człowieka, więc jest zmuszony głodować. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., postanowieniem nr [...] z dnia [...] odmówiło wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję MOPS z dnia [...] w sprawie odmowy udzielenia pomocy w postaci zasiłku okresowego. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium, powołując się na przepisy art. 145 § 1 i § 2 kpa, stwierdziło brak podstaw do wznowienia postępowania, zgodnie z wnioskiem strony. Kolegium podkreśliło, że we wniosku o wznowienie postępowania oraz piśmie z dnia 22 września 2014 r., skarżący nie zawarł żadnych okoliczności, które świadczyłyby o tym, że w sprawie zakończonej decyzją Kolegium z dnia [...] nr [...] wystąpiła któraś z ustawowych podstaw wznowienia postępowania. Natomiast samo powołanie się na przepisy regulujące przesłanki wznowienia postępowania i przytoczenie ich treści nie świadczy o ich wystąpieniu. Skarżący, niezadowolony z powyższego rozstrzygnięcia, w dniu 21 października 2014 r. wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że odmowa wznowienia postępowania jest bezzasadna, gdyż wbrew twierdzeniom Kolegium podał okoliczności i podstawę wznowienia postępowania, tj. art. 145 § 2 kpa. Podkreślił, że postępowanie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla jego życia i zdrowia, co związane jest z przestępstwem, które mogło mieć wpływ na treść orzeczeń, jakie wydano w sprawie. Podniósł, że okoliczności popełnienia przestępstwa nie powinny budzić wątpliwości, bowiem doszło do wymuszeń ze strony organu, mających na celu podpisanie niekorzystnego dla niego kontraktu socjalnego. Fakt, iż doszło do przestępstwa potwierdza postanowienie WSA z dnia 23 maja 2014 r. odrzucające skargę na decyzję z dnia [...]. Wiąże się to z faktem, że skargę do WSA, zgodnie z art. 54 p.p.s.a. wnosi się za pośrednictwem Kolegium. Wniesienie skargi do organu administracji nie narusza terminu, o jakim mowa w ustawie i odrzucenie skargi było oczywistym przestępstwem, co stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w swoim postanowieniu. Dodatkowo wskazał, że zgodnie z art. 66 § 3 kpa oraz art. 65 § 2 kpa, wnosząc podanie w dniu 14 października 2013 r. za pośrednictwem MOPS nie naruszył terminu, gdyż podanie było prawidłowo zaadresowane do Kolegium i zgodnie z cytowanym przepisem prawa podanie takie uważa się za wniesione z zachowaniem terminu, gdyż przeniesienie rozpatrzenia sprawy do SKO w L. nastąpiło bez winy strony. Skarżący wskazał również, że podał datę okoliczności będącej podstawą do wznowienia, którą jest 28 lipca 2014 r. Po rozpatrzeniu wniosku strony i analizie akt sprawy SKO stwierdziło, co następuje. Zgodnie z art. 145 § 1 kpa, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; 2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa; 3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27; 4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu; 5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję; 6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; 7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2); 8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 powołanego przepisu). Wznowienie postępowania, zgodnie z art. 147 kpa, następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony. Zgodnie z art. 148 § 1 kpa podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Odmowa wznowienia postępowania, zgodnie z art. 149 § 3 kpa, następuje w drodze postanowienia. Organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji (art. 150 kpa). Jak wynika z przywołanych przepisów prawa wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną w sytuacji gdy postępowanie administracyjne prowadzące do wydania tej decyzji było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną. Wada, którą dotknięte jest postępowanie, jest kwalifikowana poprzez wyraźne wyartykułowanie jej w przepisach prawa procesowego. Konstrukcja prawna nadzwyczajnego trybu wznowienia postępowania oparta jest na dwóch przesłankach: po pierwsze - sprawa indywidualna, w której wznawia się postępowanie, zakończona została ostatecznym orzeczeniem organu administracji publicznej, a po drugie - zaistniała jedna ze wskazanych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 okoliczności, które określa się mianem podstaw wznowienia postępowania. Nie jest to zatem kolejna instancja zwykłego postępowania, ale postępowanie umożliwiające kontrolę prawidłowości wydanej decyzji ostatecznej, przy czym ograniczone przesłankami enumeratywnie wymienionymi w art. 145 § 1 do art. 145b § 1, których rozszerzająca wykładnia jest niedopuszczalna, jako że wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną jest odstępstwem od wyrażonej w art. 16 kpa zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, na co Kolegium wskazywało w postanowieniu z dnia [...]. Postępowanie w sprawie wznowienia jest postępowaniem dwuetapowym. We wstępnej fazie postępowania regulującej stwierdzenie dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną organ bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie opiera się na którejś z ustawowych przesłanek z art. 145 § 1 do art. 145b § 1 kpa, czy w świetle twierdzeń w nim zawartych został on złożony przez podmiot uznający się za stronę postępowania i czy został zachowany termin z art. 148 kpa Tylko, gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie postępowania wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną, termin do jego złożenia nie został zachowany, wreszcie gdy w sposób oczywisty można z twierdzeń stron wyprowadzić wniosek o braku związku między podstawą wznowienia a treścią decyzji, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa). W przeciwnym wypadku musi wznowić postępowanie (art. 149 § 1 kpa) i przeprowadzić je zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia, jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy (art. 149 § 2 kpa) - (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2012 r., sygn. akt II OSK 821/11). W kontekście powyższych rozważań, skład orzekający Kolegium podziela ustalenia przedstawione w postanowieniu z dnia [...], że zarówno we wniosku o wznowienie postępowania z dnia 28 lipca 2014 r. jak i w piśmie z dnia 22 września 2014 r. skarżący nie podał żadnych okoliczności, które świadczyłyby o tym, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Kolegium z dnia [...] nr [...] wystąpiła któraś z ustawowych przesłanek wznowienia postępowania. Ponadto, trafnie przyjęto, że skoro strona nie podała okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania, to oczywistym jest, że nie można mówić o zachowaniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Zatem zaskarżone postanowienie odmawiające wznowienia postępowania wydane zostało zgodnie z art. 149 § 3 kpa. Należy podkreślić, że to na stronie występującej z wnioskiem o wznowienie postępowania spoczywa obowiązek wskazania okoliczności stanowiących jego podstawę. Podkreślenia również wymaga, że okoliczności podniesione przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w ocenie składu orzekającego Kolegium, nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 2 kpa i art. 145 § 2 kpa, na co wskazuje skarżący, gdyż nie wyczerpują przesłanek określonych w powołanych przepisach. Powyższe okoliczności nie wyczerpują również przesłanek określonych w pozostałych przepisach stanowiących podstawę wznowienia postępowania. Wskazać należy, iż subiektywne przekonanie skarżącego, że decyzja odmawiająca mu prawa do wnioskowanego zasiłku okresowego, czy odrzucenie skargi przez WSA, nastąpiło z naruszeniem prawa, czy wręcz w wyniku przestępstwa, nie daje podstaw do wznowienia postępowania w związku z przesłanką wydania decyzji w wyniku przestępstwa. Skarżący nie przedstawił okoliczności ani dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Ponadto, w ocenie składu orzekającego Kolegium, występuje brak związku pomiędzy okolicznościami wskazanymi przez skarżącego w odwołaniu, w jego ocenie stanowiącymi podstawę wznowienia postępowania, a treścią decyzji będącej przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania. W tym stanie faktycznym i prawnym brak jest podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonego postanowienia Kolegium z dnia [...]. Istotna w sprawie pozostaje okoliczność, na którą Kolegium wskazało już w tym postanowieniu, że drogą uzyskania pomocy w związku z trudną sytuacją dochodową jest zwrócenie się z wnioskiem o jej udzielenie do właściwego organu pomocy społecznej i czynny udział w postępowaniu wyjaśniającym, mającym na celu ustalenie przesłanek do udzielenia pomocy. W skardze na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie lub zmianę ze względu na słuszny interes strony, o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o zawieszenie postępowania z urzędu bowiem pismem z dnia 19 listopada i 4 grudnia 2014 r., przed wniesieniem skargi do Sądu zwrócił się do Kolegium, w trybie art. 154 § 1 kpa, o zmianę doręczonego postanowienia, co w świetle prawa zobowiązuje sąd do zawieszenia postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazał: "uzasadnienie jak w załączonej kopii podania z 11 grudnia 2014 r." Podanie to stanowi skargę skarżącego na inne postanowienie SKO, z dnia [...]. Skarżący wnosił w niej podobnie jak uczynił to w niniejszej skardze, nadto – o uwzględnienie zawitego terminu do złożenia skargi. W sprawach tych dopuszczono się przestępstwa, a zwłaszcza próby wymuszenia ze strony pracownika socjalnego MOPS podpisania kontraktu socjalnego, którym Prezydent W. nie gwarantował środków na jego realizację. Przestępstwo wynika również z tego, że organy administracyjne podjęły szereg orzeczeń, które naruszają prawo. Podobnie i Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. dopuścił się przestępstwa odrzucając skargi w szeregu spraw. Doszło do ukartowanej zbrodni sądowoadministracyjnej w celu zabójstwa skarżącego poprzez "zagłodzenie z bezdomności". W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z powodów podobnych do przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zaskarżone bowiem postanowienie nie narusza prawa, a przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest jedynie legalność zaskarżonych decyzji, czy postanowień organu administracyjnego (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.; art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., ppsa). Zasadnie Kolegium stwierdziło, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli w sprawie zaszła jedna z okoliczności wymienionych przez ustawodawcę w pkt 1 – 8 art. 145 kpa. Tymczasem w sprawie zakończonej zaskarżonym postanowieniem żadna z tych okoliczności nie została ustalona. Wprawdzie o wznowienie postępowania w powyższej sprawie skarżący zwrócił się do SKO pismem z dnia 28 lipca 2014 r. ale wobec jego braków Kolegium zwróciło się o wskazanie okoliczności faktycznych uzasadniających wznowienie postępowania w tej sprawie i daty, w jakiej dowiedział się o tych okolicznościach. Na to wezwanie skarżący odpowiedział pismem z dnia 22 września 2014 r. wskazując, że "wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia mojego". Drugą okolicznością warunkującą wznowienie postępowania w sprawie jest to, że doszło w niej do naruszenia prawa, a naruszenie to miało wpływ na wydane rozstrzygnięcia. Orzeczenia bowiem zapadły wbrew ustawie zasadniczej, o pomocy społecznej oraz kpa. Analizując treść tych wniosków Kolegium trafnie odmówiło wznowienia postępowania administracyjnego nie dopatrując się w nich ustawowych podstaw wznowienia postępowania administracyjnego. Okoliczności bowiem jakie przedstawił skarżący nie wskazują, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe (pkt 1 art. 145 § 1 kpa), decyzja została wydana w wyniku przestępstwa (pkt 2), decyzja została wydana przez pracownika lub organ podlegającego (y) wyłączeniu (pkt 3), strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (pkt 4), wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (pkt 5), decyzja została wydana bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu (pkt 6), zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2) (pkt 7), decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie Sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione (pkt 8). Z przepisu art. 149 § 3 kpa wynika, że odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia. Wprawdzie z przepisu tego nie wynika jakie okoliczności uzasadniać będą odmowę wznowienia postępowania jednakże skoro wznowieniu postępowania będzie służyć wystąpienie jednej z przesłanek zamieszczonych w art. 145 § 1 kpa to brak którejkolwiek z nich będzie równoznaczny z odmową wznowienia postępowania administracyjnego przyjmującego postać postanowienia. W sprawie niniejszej rozważyć należało jedynie czy okoliczności przywołane we wniosku skarżącego mogły uzasadniać wznowienie postępowania. Trafnie przy tym wnioskuje Kolegium, że skoro brak w nich którejś z ustawowych przesłanek wznowienia postępowania to bezprzedmiotowe się staje rozważanie czy termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania został zachowany, a tym bardziej czy istnieje związek między podstawą wznowienia a treścią decyzji. Dodać trzeba, że akcentowany szczególnie przez skarżącego związek między decyzją odmawiającą mu stosownego świadczenia a przestępstwami popełnionymi przez organy administracyjne czy Sąd administracyjny, również nie może się ostać gdyż z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 art. 145 kpa postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnieniem przestępstwa orzeczeniem Sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 kpa). Oczywistości tych w sprawie brak natomiast niebezpieczeństwa, o jakim mówi ustawodawca w tym przepisie, nie może utożsamiać z niebezpieczeństwem istniejącym w przekonaniu skarżącego. Odnośnie natomiast wniosku skargi o zawieszenie postępowania z urzędu w trybie art. 56 i art. 124 ppsa gdyż podaniem z dnia z dnia 19 listopada i 4 grudnia 2014 r. przed wniesieniem skargi do WSA, zwrócono się do Kolegium w trybie art. 154 § 1 kpa o zmianę doręczonego postanowienia, Sąd ustalił, że podania te dotyczą postanowień Kolegium z dnia [...], a nie tych objętych skargą. W dniu 9 stycznia 2015 r. do Kolegium wpłynęło pismo MOPS z dnia 5 stycznia 2015 r., nr [...] przy którym został przekazany wniosek skarżącego z dnia 30 grudnia 2014 r. o zmianę na podstawie art. 154 § 1 kpa ostatecznych postanowień Kolegium z dnia [...] nr [...], [...] i [...] (pismo SKO w L. do WSA we Wrocławiu z dnia 16 kwietnia 2015 r. – k.23 akt sądowych). Do załatwienia tego wniosku zostało wyznaczone SKO w J. postanowieniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...], nr [...] (k. 39 akt sądowych). Pismem z dnia 16 kwietnia 2015 r. SKO w J. poinformowało, że odmówiło zmiany postanowień SKO w L. z dnia [...] (k. 44 akt sądowych), a skarżący nie złożył od tych postanowień stosownego środka). Przychylanie się do wniosku zawartego w skardze z dnia 30 grudnia 2014 r. o zawieszenie postępowania sądowego wszczętego tą skargą stało się zatem bezprzedmiotowe. Brak też było podstawy, skoro Sąd miałby działać z urzędu, do wydania stosownego postanowienia. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ppsa.