IV SA/Wr 79/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 lipca 2025 r. sprawy ze skargi B. P. i M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 18 grudnia 2024 r. nr SKO 4101/182/2024 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku na remont budynku mieszkalnego I. odrzuca skargę M. P.; II. w uwzględnieniu skargi B. P. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Jedliny-Zdroju z dnia 29 października 2024 r. nr PS.4020.12.2024/z.r. Zaskarżoną decyzją z 18 grudnia 2024 r., SKO 4101/182/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO, organ II instancji) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Jedliny-Zdroju (dalej: Burmistrz, organ I instancji) z 29 października 2024 r., nr PS.4020.12.2024/z.r. odmawiającą przyznania B. P. (dalej: strona, skarżąca) prawa do pomocy remontowo-budowlanej, tj. zasiłku na remont budynku mieszkalnego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że w związku z powodzią, która nawiedziła obszar m.in. gminy J. strona w dniu 18 września 2024 r. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku na remont budynku mieszkalnego. W toku prowadzonego postępowania strona w piśmie z 16 października 2024 r. oświadczyła, że jest użytkownikiem ww. domu "po zmarłych rodzicach męża". Wskazała nadto, że "Na część, którą zamieszkujemy posiadamy zrzeczenia spadkobierców i na tym polegamy i traktujemy przez laty jako swoją własność robiąc remonty i płacąc podatki". Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Burmistrz decyzją z 29 października 2024 r. odmówił stronie przyznania wnioskowanej pomocy. Motywując swoje stanowisko wskazał, że pomoc przyznawana jest w oparciu o art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283, ze zm.; dalej: uops) i jest zadaniem z zakresu administracji rządowej. Ponadto też organ I instancji kieruje się wytycznymi Wojewody Dolnośląskiego zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 110 ust. 2 uops. Służą temu Zasady udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 - Pomoc społeczna, rozdział 85278 - Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 roku, zatwierdzone przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: Zasady). Na ich podstawie straty w gospodarstwie domowym zostały oszacowane zgodnie z działem VI zasad przez powołaną przez Burmistrza Miasta Komisję. Oszacowania wysokości szkód w budynku mieszkalnym dokonuje osoba posiadająca uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości albo komisja do spraw szacowania strat, powołana przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w której bierze udział pracownik organu nadzoru budowlanego wykonujący zadania służbowe, określając procentowy udział zniszczenia lub uszkodzenia. W przypadku strony, jak wynika z protokołu sporządzonego w dniu 12 października 2024 r., straty oszacowano na poziomie 17,50 %. Dalej jednak Burmistrz wskazał, że według Zasad do wystąpienia z wnioskiem o pomoc remontowo- budowlaną uprawnieni są: 1. właściciel budynku mieszkalnego/ lokalu mieszkalnego; 2. osoba, której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do zniszczonego lub uszkodzonego lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego; 3. osoba, której przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego; 4. osoba, która jest najemcą lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego; 5. osoba, na rzecz której ustanowione zostało prawo dożywocia; 6. osoba, na rzecz której ustanowiono służebność mieszkania; 7. osoba, która jest dzierżawcą budynku gospodarczego; 8. właściciel budynku gospodarczego. W ocenie organu I instancji - w świetle powyższego przepisu strona nie jest osobą uprawnioną do ubiegania się o pomoc remontowo-budowlaną ponieważ nie posiada żadnego dokumentu potwierdzającego fakt własności nieruchomości. Dostarczony akt nadania z 17 listopada 1952 r. - opiewa na nazwisko jej nieżyjącego teścia. Ponadto nie zostały podjęte żadne kroki zmierzające do uregulowania sytuacji prawnej. W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia strona wniosła o przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia. Wskazała, że dom w którym mieszka należał do jej zmarłego teścia, a postępowanie spadkowe nie zostało przeprowadzone. Jak zaznaczyła jednak posiada zrzeczenie części spadkobierców spisane na jej męża (M. P.). Dalej również wyjaśniła, że jej mąż mieszka w tym domu od dnia 17 kwietnia 1947 r., a ona od 3 sierpnia 1969 r. Ponadto regularnie opłacają podatki, utrzymują dom w należytym stanie oraz wykonują remonty. W wyniku złożonego odwołania SKO decyzją z 18 grudnia 2024 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza. Wskazało, że organ I instancji prawidłowo orzekł o odmowie przyznania stronie prawa do pomocy-remontowo budowlanej, bowiem nie jest ona właścicielem nieruchomości, nie jest też osobą, o której mowa w podpunktach od 2 do 7 punktu III.4 Zasad. Podkreśliło, że w powołanej regulacji, która wiąże organy przyznające pomoc, zawarty jest zamknięty katalog podmiotów, które są uprawnione do wystąpienia z wnioskiem o pomoc remontowo-budowlą. Z kolei w aktach sprawy znajduje się wystawione przez Burmistrza zaświadczenie z 31 października 2024 r., z którego wynika, że strona wraz z mężem są posiadaczami samoistnymi nieruchomości położonej w J. przy "ul. [...]" oraz płatnikami podatku od nieruchomości oraz podatku rolnego na terenie Miasta J. za ww. nieruchomość od 2003 r. Wskazało jednak, że Zasady nie przewidują możliwości wypłaty pomocy remontowo-budowlanej posiadaczom samoistnym nieruchomości. Na decyzję SKO skargę do Sądu wniosła zarówno strona jak i jej mąż – M. P. Polemizując ze stanowiskiem organu II instancji wskazali, że choć "oficjalnie" nie są właścicielami przedmiotowej nieruchomości, to przez kilkadziesiąt lat "poczuwali się i zachowywali" jako właściciele zamieszkiwanego lokum. Dalej argumentowali, że mimo tego, iż formalnie nie są ujęci w katalogu osób uprawnionych do przyznania pomocy, to biorąc pod uwagę, że mieszkają w danym miejscu ponad 50 lat, opłacają podatki, remontują nieruchomość, a także dbają i odpowiadają za nią przez kilka dziesięcioleci, po takiej tragedii, powinni być uprawnionymi do otrzymania zasiłku na remont. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), w zakresie realizowanej kontroli, sąd nie jest związany zarzutami podniesionymi w skardze, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez sąd. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja SKO, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie odpowiadają prawu, a tym samym winny zostać uchylone. Niemniej na samym wstępie należy wskazać, że skarga nie mogła zostać merytorycznie rozpatrzona w zakresie M. P. Sąd wskazuje, że wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego oparte jest na zasadzie skargowości. Postępowanie to może być wszczęte jedynie na żądanie pochodzące od legitymowanego podmiotu. W myśl art. 50 p.p.s.a., uprawnionym do wystąpienia ze skargą jest przede wszystkim "każdy, kto ma w tym interes prawny". Tymczasem M. P. nie ma interesu prawnego w domaganiu się kontroli sądowoadministarcyjnej zaskarżonej decyzji SKO. Z akt administracyjnych wynika, że stroną postępowania prowadzonego przez organ I instancji i wydanej przez niego decyzji odmawiającej przyznania zasiłku była jedynie jego żona – B. P. Także ona była stroną postępowania prowadzonego przez SKO i wydanej przez niego decyzji administracyjnej. Zatem skoro M. P. nie posiadał statusu strony ani uczestnika postępowania administracyjnego prowadzonego przed organem I instancji oraz SKO i w konsekwencji w zaskarżonej decyzji nie została ustalona jego sytuacja prawna - to nie posiada on interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 p.p.s.a. W takim też stanie rzeczy nie posiada w niniejszym postępowaniu legitymacji skargowej, co przesądziło o odrzuceniu jego skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (pkt. 1 sentencji wyroku). Przechodząc z kolei do merytorycznego rozpoznania skargi skarżącej to wypada zaakcentować, że wspomniany wyżej brak związania zarzutami skargi nakłada na Sąd – przede wszystkim - obowiązek zrekonstruowania materialnoprawnego wzorca przyznania wnioskowanej pomocy Sąd zatem wskazuje, że na podstawie powołanego przez organy art. 40 ust. 2 uops zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, przy czym według art. 39 ust. 1-2 uops zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 1 i 2 uops, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi. Wniosek skarżącej o przyznanie jej pomocy w formie ww. zasiłku związany był z wystąpieniem na terenie jej zamieszkania powodzi i objęcia obszaru gminy J. stanem klęski żywiołowej. Gmina ta została również objęta rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 września 2024 r. w sprawie wykazu gmin, w których są stosowane szczególne rozwiązania związane z usuwaniem skutków powodzi z września 2024 r., oraz rozwiązań stosowanych na ich terenie (Dz. U. z 2024 r. poz. 1371). Zauważyć jednak należy, że ustawodawca dokonał zmian normatywnych, mających zastosowanie w sprawach dotyczących pomocy państwa udzielanej poszkodowanym wskutek powodzi z września 2024 r., modyfikujących warunki przyznania zasiłku celowego. Zmiany te wprowadzono kolejno: 1) ustawą z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1473, ze zm.; dalej: ustawa zmieniająca); 2) ustawą z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1717; dalej: ustawa z dnia 21 listopada 2024 r.). W szczególności należy podkreślić – co ma istotne znaczenie dla niniejszej sprawy – że mocą art. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. wprowadzono zmiany do ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, zaś mocą jej art. 19 wprowadzono zmiany do ustawy zmieniającej, dodając do niej art. 69b. Przy tym przepisy ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. weszły, co do zasady, w życie w dniu 26 listopada 2024 r. Czyli obowiązywały w dacie wydania zaskarżonej decyzji SKO z 18 grudnia 2024 r. Zgodnie z dodanym art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, obowiązującym od dnia 26 listopada 2024 r., zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 uops, z przeznaczeniem na remont, odbudowę budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego, jest przyznawany osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej tej osoby albo rodziny. Część zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, wypłaca się w kwocie 50 tys. zł przed wydaniem decyzji o ustaleniu prawa do tego zasiłku, na podstawie wniosku złożonego przez osobę poszkodowaną w terminie 4 dni od dnia złożenia wniosku (art. 69b ust. 3 ustawy zmieniającej). W przypadku nieustalenia prawa do zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, albo ustalenia kwoty tego zasiłku w wysokości niższej niż określona w art. 69b ust. 3 albo 4 ustawy zmieniającej, wypłacona część zasiłku podlega zwrotowi odpowiednio w kwocie wypłaconej albo w kwocie różnicy między kwotą wypłaconą a kwotą zasiłku ustaloną zgodnie z art. 69b ust. 4 i 5 ustawy zmieniającej (art. 69b ust. 6 ustawy zmieniającej). Część zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, podlegającą zwrotowi, uznaje się za świadczenie nienależnie pobrane, o którym mowa w art. 6 pkt 16 uops (art. 69b ust. 7 ustawy zmieniającej). W ustawie z dnia 21 listopada 2024 r. nie występują przepisy przejściowe, co wskazuje na konieczność stosowania art. 69b ustawy zmieniającej do osoby albo rodziny, które poniosły stratę w wyniku klęski żywiołowej, to jest powodzi we wrześniu 2024 r., z uwzględnieniem stanu faktycznego danej sprawy. W art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. unormowano, że przepisy art. 69b ustawy zmieniającej stosuje się również do wniosków o przyznanie zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, złożonych i nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Złożone do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy dokumenty i oświadczenia na potrzeby ustalenia dochodu i sytuacji majątkowej nie podlegają rozpoznaniu. Podsumowując dokonaną analizę obowiązującego stanu prawnego wypada zatem zauważyć, że w przepisach art. 69b ustawy zmieniającej prawodawca ustanowił szczególną podstawę prawną udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego dla osób, które poniosły straty wskutek powodzi we wrześniu 2024 r., w stosunku do ogólnej podstawy prawnej określonej w art. 40 ust. 2 uops. Chociaż wspomniany przepis nawiązuje do treści art. 40 ust. 2 uops, to w istocie ustanawia nową formę świadczenia w postaci "zasiłku celowego z przeznaczeniem na remont, odbudowę budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego". Co jest jednak najistotniejsze w świetle jednoznacznego brzmienia art. 69b ust. 1 ustawy nowelizującej omawiany zasiłek celowy "jest przyznawany" osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi a nie "może być przyznany" - jak stanowi art. 40 ust. 2 uops. Oznacza to, że decyzja w sprawie takiego zasiłku nie jest decyzją wydawaną przy zastosowaniu uznania administracyjnego, lecz pozostaje decyzją związaną. Przyznanie pomocy jest więc obligatoryjne, jeśli wnioskodawca spełnia ustawowe kryteria udzielenia pomocy ze środków publicznych (por. wyrok WSA w Opolu z 10 lipca 2025 r., I SA/Op 368/25). Pomoc udzielana na podstawie omówionych wyżej regulacji stanowi wykonywanie przez gminę zadania zleconego z zakresu administracji rządowej (art. 18 ust. 1 pkt 4 uops). Sposób wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego ustala wojewoda (art. 22 pkt 1 uops), zaś gmina, realizując zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, kieruje się ustaleniami przekazanymi przez wojewodę (art. 110 ust. 2 uops). Choć ustanowione w oparciu o art. 22 pkt 1 uops wytyczne wojewody nie mają charakteru aktu prawa miejscowego, a więc nie mogą stanowić podstawy prawnej podejmowanych decyzji administracyjnych w sprawie przyznania zasiłków celowych na podstawie art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej w zw. z art. 40 ust. 2 uops, to jednak wiążą gminę na podstawie art. 110 ust. 2 uops i powinny być respektowane przez gminę przy wypłacie zasiłków celowych ze środków finansowych przekazanych gminie z budżetu państwa na ten cel (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 3501/16). Dodatkowo nie można stracić z pola widzenia, że celem art. 110 ust. 2 uops jest ujednolicenie zasad postępowania, aby uniknąć sytuacji nierównego traktowania osób, które znalazły się w identycznej lub podobnej sytuacji w wyniku klęski żywiołowej (wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r., II GSK 2985/16). W uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć organy obu instancji powołały zatwierdzone 18 października 2024 r. przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Zasady udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 - Pomoc społeczna, rozdział 85278 - Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. W postanowieniach ogólnych Zasad podano, że pomoc jest udzielana między innymi w formie pomocy remontowo-budowlanej, przyznawanej na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 uops, na którą składają się: a) zasiłek na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi, zwany dalej: "zasiłkiem na odbudowę budynku mieszkalnego"; b) zasiłek na remont albo odbudowę budynku gospodarczego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi, zwany dalej: "zasiłkiem na odbudowę budynku gospodarczego", obydwa przyznawane przez kierownika ośrodka pomocy społecznej, co koresponduje z art. 110 ust. 7 uops, na mocy którego wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy. O ile Zasady nie stanowią źródła prawa powszechnie obowiązującego, to jednak tego rodzaju wytyczne odzwierciedlają założenia, na jakie przeznaczone zostało finansowanie z budżetu państwa w celu realizacji zadania zleconego z zakresu administracji rządowej. Wiąże się to jednocześnie z możliwościami finansowymi organu pomocy społecznej realizującego zadanie zlecone. Wykonując zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej i dokonując wypłaty środków finansowych przekazanych na zasiłki celowe na usuwanie skutków klęski żywiołowej, organ pomocowy powinien zatem uwzględniać przeznaczenie środków publicznych określone w wytycznych organu rządowego. Dlatego też organ pomocowy powinien dokonać oceny określonych okoliczności występujących w danej sprawie nie tylko w świetle norm prawa materialnego powszechnie obowiązujących zawartych w uops, lecz także z uwzględnieniem Zasad (por. wyrok WSA w Opolu z 10 lipca 2025 r., I SA/Op 368/25). Niemniej od razu należy wskazać, że uwzględnienie Zasad nie może niweczyć ustawowych uwarunkowań oraz celu pomocy, który jest czytelny. Zgodnie z art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej zasiłek przyznawany jest – co wskazano już wyżej - osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej tej osoby albo rodziny. Przy tym względy systemowe nakazują powiązać status beneficjenta pomocy z definicją "poszkodowanego", którą wprowadził art. 3 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi. Chodzi tutaj o osobę fizyczną, osobę prawną i jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, które na skutek powodzi doznały szkód majątkowych lub utraciły, chociażby czasowo, możliwość korzystania z posiadanej nieruchomości lub lokalu. Można zatem przyjąć że podstawową materialnoprawną przesłanką przyznania pomocy w oparciu o art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej w zw. z art. 40 ust. 2 uops jest powstanie "straty/szkody w wyniku/na skutek powodzi" oraz to że ta strata/szkoda dotyczy budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego. Dalej merytoryczne przesłanki pomocy – jako zasiłku celowego - uzupełniają także regulacje uops. Wykładni przepisów należy zatem dokonywać w świetle zasad ogólnych Działu I, Rozdziału 1 uops. Celem pomocy społecznej jest umożliwianie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 uops), a rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby tych osób powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 uops). Poza poniesieniem straty osoba ubiegająca się o przyznanie pomocy musi znajdować się w trudnej sytuacji życiowej, której sama nie może pokonać, a ponadto przyznanie zasiłku i jego wysokość są ograniczone możliwościami pomocy społecznej. Nadto należy pamiętać o ogólnej przesłance przyznania zasiłku celowego w art. 39 ust. 1 uops, tj. o przesłance "niezbędnej potrzeby bytowej". Przez to pojęcie należy rozumieć potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Jest to potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumująca się jednorazowo, której zadość czyni zaspokojenie jej w minimalnym standardzie (zob. W. Maciejko w: W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, s. 192 w: I. Sierpowska, Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Lex el. 2021). Niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 4 września 2014 r., II SA/Go 482/14 oraz wyrok WSA w Gliwicach z 18 kwietnia 2023 r., II SA/Gl 74/23). Naturalnie ustawowe przesłanki przyznania świadczenia są normatywnie uzupełnione przez wspomniane Zasady. Chodzi tutaj jednak nie tyle o aspekt limitowania świadczonej pomocy lecz – o czym też wcześniej wspomniano – o uniknięcie nierównego traktowania osób, które znalazły się w identycznej lub podobnej sytuacji w wyniku klęski żywiołowej oraz o racjonalne wydatkowanie środków publicznych. Należy bowiem mieć cały czas na uwadze obligatoryjny charakter wzmiankowanej pomocy. Przenosząc przytoczone rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy dostrzec, że odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia organ I instancji posiłkował się treścią Zasad, które – jako merytoryczną przesłankę przyznania pomocy – ustaliły określone tytuły prawne przysługujące wnioskodawcy do lokalu lub budynku. I tak, zgodnie z ppkt. 1 do 7 pkt. III.4 Zasad, do wystąpienia z wnioskiem o pomoc remontowo-budowlaną uprawnieni są: 1) właściciel budynku mieszkalnego/lokalu mieszkalnego; 2) osoba, której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do zniszczonego lub uszkodzonego lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego; 3) osoba, której przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego; 4) osoba, która jest najemcą lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego; 5) osoba, na rzecz której ustanowione zostało prawo dożywocia; 6) osoba, na rzecz której ustanowiono służebność mieszkania; 7) osoba, która jest dzierżawcą budynku gospodarczego; 8) właściciel budynku gospodarczego. Organ I instancji pomimo ustalenia straty w budynku mieszkalnym (oczarowanej na poziomie 17,50 %) odmówił wnioskowanej pomocy ponieważ – jak argumentował - Skarżąca nie wykazała kwalifikowanego tytułu do tego budynku. Taką też argumentację podtrzymało SKO w decyzji zaskarżonej do sądu administracyjnego. Tymczasem Sąd wskazuje, że organ II instancji rozpatrując odwołanie Skarżącej decyzją z 18 grudnia 2024 r. w sposób kwalifikowany naruszył przepisy prawa materialnego, albowiem w ogóle pominął opisane wyżej zmiany normatywne dotyczące przedmiotowej pomocy, które zostały wprowadzone ustawą z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw. Tym samym, nie uwzględnił obowiązujących od dnia 26 listopada 2024 r. przepisów art. 69b ustawy nowelizującej, które – co należy przypomnieć – odnosiły się również wobec wniosków złożonych i nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. Dodatkowo ani organ I instancji ani SKO nie dokonały analizy przepisów art. 39 ust. 1 art. 40 ust. 2, w związku z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 3 i 4 uops, art. 3 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi. Przy tym powyższego uchybienia nie można rozpatrywać jedynie w kontekście formalnego braku procesowego struktury decyzji w zakresie podstawy prawnej i uzasadnienia prawnego (braku przytoczenia brzmienia przepisów prawa), tj. jako naruszenia art. 107 § 1 pkt 4 i 6, § 3 Kpa, w związku z przepisami art. 69b ustawy nowelizującej. SKO koncentrując się jedynie na treści regulacji wspomnianych Zasad oraz ich wpływu na sytuację Skarżącej całkowicie pominął normatywne znaczenie przepisów rangi ustawowej a konkretnie zarówno cytowanych wyżej przepisów art. 39 ust. 1 art. 40 ust. 2, w związku z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 3 i 4 uops, art. 3 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi a także – co najistotniejsze – nowo wprowadzonego art. 69b ust. 1 ustawy nowelizującej. Tym samym, uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 6, w związku z § 3 Kpa w aspekcie braku prawidłowego wyjaśnienia podstawy prawnej zaskarżonej decyzji w kontekście ww. przepisów prawa. W tym miejscu Sąd ponownie podkreśla, że regulacje wspomnianych Zasad powinny być harmonijnie stosowane wraz z przepisami rangi ustawowej, tak aby nie niweczyły celu i istoty pomocy społecznej. Wspomniane przepisy ppkt 1 do 7 punktu III.4 Zasad mają na celu uporządkowanie kwestii legitymacji wnioskodawcy, tak aby uniknąć sytuacji nierównego traktowania uprawnionych do pomocy (np. poprzez dublowanie świadczeń). O ile zatem Skarżąca – wraz z mężem – jest jedynym wieloletnim posiadaczem budynku uszkodzonego przez powódź, co potwierdza fakt zameldowania oraz opłacania podatku od nieruchomości, a jednocześnie przysługuje jej status poszkodowanego, to odmowa przyznania świadczenia jest sprzeczna z powołanymi i omawianymi wyżej przepisami ustawowymi. W szczególności ignoruje konieczność uwzględnienia jej "niezbędnej potrzeby bytowej" do której odwołują się przepisy uops. Nie bez znaczenia jest tutaj również konstatacja, że ustalenia faktyczne co do zakresu szkody w budynku oraz ich związek z powodzią były w istocie bezsporne. Ponadto w przekazanych aktach administracyjnych brak jest informacji aby inny wnioskodawca (posiadający status przewidziany w ppkt 1 do 7 punktu III.4 Zasad) zwrócił się o przyznanie przedmiotowej pomocy. Marginalnie też Sąd wskazuje, że w myśl art. 69b ust. 1a ustawy nowelizującej, omawiany zasiłek celowy udzielany jest na wniosek osoby poszkodowanej złożony nie później niż w terminie do dnia 30 czerwca 2025 r. Dlatego – zdaniem Sądu - zarówno zaskarżona decyzja SKO, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, okazały się rozstrzygnięciami przedwczesnymi. Jeszcze raz należy podkreślić, że dokonano prawnej oceny wniosku Skarżącej w oparciu o błędną wykładnię (a właściwie pominięcie) kluczowych dla sprawy przepisów ustawowych. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 2 sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy dotyczącej przyznania prawa do pomocy, o którą wnioskuje Skarżąca rzeczą organów będzie wyeliminowanie wskazanych w niniejszym uzasadnieniu wyroku uchybień związanych z wykładnią przepisów prawa – w szczególności zostaną uwzględnione nowo obowiązujące przepisy art. 69b ustawy nowelizującej, których konieczność zastosowania w niniejszej sprawie zostanie wszechstronnie rozważona.