IV SA/Wr 80/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.), sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 września 2015 r. sprawy ze skargi Z. R. na Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] sierpnia 2013 r., [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Przedmiotem skargi Z. R. (dalej skarżący, strona, wnioskodawca ) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. (dalej SKO, Kolegium, organ odwoławczy, ) z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] wydane na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 127 §3 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. , poz .267 ze zm.), utrzymujące w mocy postanowienie SKO z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w sprawie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją SKO z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta W., Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. (dalej MOPS organ I instancji ) z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w sprawie odmowy udzielenia pomocy w postaci zasiłku celowego na przyznanie i odprowadzenie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składki emerytalno-rentowej, na opłacenie czynszu za lokal mieszkalny w kwocie 450 ,85 zł, na opłacenie gazu, na leczenie dentystyczne i protetyczne. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia przedstawiając dotychczasowy przebieg postepowania wskazano, że wnioskiem z dnia 2 kwietnia 2013r. skarżący zwrócił się do organu I instancji z prośbą o udzielenie pomocy na przyznanie i odprowadzenie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych składki emerytalno-rentowej, opłacenie czynszu za lokal mieszkalny w kwocie 450,85 zł, opłacenie gazu, leczenie dentystyczne i protetyczne. Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], organ I instancji odmówił wnioskodawcy przyznania zasiłku celowego. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Minister Administracji i Cyfryzacji wyznaczył Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. do załatwienia sprawy dotyczącej tej decyzji. SKO w L. decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] maja 2013r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego . Na powyższą decyzję Kolegium, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, która została odrzucona prawomocnym postanowieniem z dnia 23 maja 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 792/13. Wnioskiem z dnia 28 lipca 2014 r. skarżący zwrócił się o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Kolegium z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...]. W piśmie z dnia 22 września 2014 r., odpowiadając na wezwanie Kolegium o wskazanie podstawy wznowienia i terminu powzięcia informacji o wystąpieniu powyższej przesłanki, skarżący wyjaśnił, że domaga się wznowienia postępowania "w głównej mierze w oparciu o art. 145 § 2 k.p.a.". Stwierdził, że wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla jego życia i zdrowia. Podniósł, że oczywistość istnienia zagrożenia dla jego życia i zdrowia wynika z faktu, iż ostatni dochód jaki otrzymał to stypendium z PUP z listopada 2013 r. w kwocie 988 zł brutto. Wyjaśnił, że datą okoliczności będącej podstawą do wznowienia postępowania jest data wniesienia podania do organu administracji o wznowienie postępowania, która jest oczywista, gdyż uzależniona jest od subiektywnej oceny zagrożenia przez samą stronę postępowania. Okoliczność ta, w ocenie skarżącego, nie podlega swobodnej ocenie organu administracyjnego. Skarżący stwierdził również, że druga okoliczność, warunkująca wznowienie postępowania w sprawie, jest także oczywista, doszło bowiem do naruszenia prawa, które miało wpływ na wydane rozstrzygnięcie. Według skarżącego, naruszenie prawa jest oczywiste, ponieważ orzeczenia zapadły wbrew ustawie zasadniczej, ustawie o pomocy społecznej i ustawie Kodeks postępowania administracyjnego, po trzech miesiącach od wydania decyzji MOPS z dnia [...] maja 2013 r. Podkreślił, iż jest oczywiste, że tak długi okres jaki upłynął od tej daty do dnia dzisiejszego, w porównaniu z dochodem jaki otrzymał, stanowi zagrożenie jego życia i zdrowia oraz warunków bytowych godnych człowieka, więc jest zmuszony głodować. Kolegium postanowieniem z dnia [...] października 2014r., nr [...] odmówiło wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w sprawie odmowy udzielenia pomocy w postaci zasiłku celowego na cele wskazane w opisanym już wniosku z dnia 2 kwietnia. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium, powołując się na przepisy art. 145 § 1 i § 2 kpa, stwierdziło brak podstaw do wznowienia postępowania, zgodnie z wnioskiem strony. Kolegium podkreśliło, że we wniosku o wznowienie postępowania oraz piśmie z dnia 22 września 2014 r., skarżący nie zawarł żadnych okoliczności, które świadczyłyby o tym, że w sprawie zakończonej decyzją Kolegium z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] wystąpiła któraś z ustawowych podstaw wznowienia postępowania. Natomiast samo powołanie się na przepisy regulujące przesłanki wznowienia postępowania i przytoczenie ich treści nie świadczy o ich wystąpieniu. Skarżący, wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że odmowa wznowienia postępowania jest bezzasadna, gdyż wbrew twierdzeniom Kolegium podał okoliczności i podstawę wznowienia postępowania, tj. art. 145 § 2 kpa. Podkreślił, że postępowanie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla jego życia i zdrowia, co związane jest z przestępstwem, które mogło mieć wpływ na treść orzeczeń, jakie wydano w sprawie. Podniósł, że okoliczności popełnienia przestępstwa nie powinny budzić wątpliwości, bowiem doszło do wymuszeń ze strony organu, mających na celu podpisanie niekorzystnego dla niego kontraktu socjalnego. Fakt, iż doszło do przestępstwa potwierdza postanowienie WSA z dnia 23 maja 2014 r. odrzucające skargę na decyzję z dnia 30 sierpnia 2014 r. Wiąże się to z faktem, że skargę do WSA, zgodnie z art. 54 p.p.s.a. wnosi się za pośrednictwem Kolegium. Wniesienie skargi do organu administracji nie narusza terminu, o jakim mowa w ustawie i odrzucenie skargi było oczywistym przestępstwem, co stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w swoim postanowieniu. Dodatkowo wskazał, że zgodnie z art. 66 § 3 kpa oraz art. 65 § 2 kpa, wnosząc podanie w dniu 14 października 2013 r. za pośrednictwem MOPS nie naruszył terminu, gdyż podanie było prawidłowo zaadresowane do Kolegium i zgodnie z cytowanym przepisem prawa podanie takie uważa się za wniesione z zachowaniem terminu, gdyż przeniesienie rozpatrzenia sprawy do SKO w L. nastąpiło bez winy strony. Skarżący wskazał również, że podał datę okoliczności będącej podstawą do wznowienia, którą jest 28 lipca 2014 r. W wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego, Kolegium zaskarżonym postanowieniem z dnia z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] utrzymało w mocy postanowienie poprzedzające. W uzasadnieniu swojego stanowiska, po dokonaniu analizy przepisów art. 145 §1 ,i §2 ,art. 147, art. 148 § 1,art. 149 § 3 oraz art. 150 kpa - SKO wskazało na charakter instytucji wznowienia postępowania i jej cel w postaci stworzenia prawnej możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne prowadzące do wydania tej decyzji było dotknięte kwalifikowaną wadą prawną. Kolegium podkreśliło, że konstrukcja prawna trybu wznowienia postępowania oparta jest na dwóch przesłankach: po pierwsze - sprawa indywidualna, w której wznawia się postępowanie, zakończona została ostatecznym orzeczeniem organu administracji publicznej, a po drugie - zaistniała jedna ze wskazanych w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 okoliczności, które określa się mianem podstaw wznowienia postępowania. Nie jest to zatem kolejna instancja zwykłego postępowania, ale postępowanie umożliwiające kontrolę prawidłowości wydanej decyzji ostatecznej, przy czym ograniczone przesłankami enumeratywnie wymienionymi w art. 145 § 1 do art. 145b§ 1, których rozszerzająca wykładnia jest niedopuszczalna, jako że wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną jest odstępstwem od wyrażonej w art. 16 kpa zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, na co Kolegium wskazywało w postanowieniu z dnia [...] października 2014 r. Wskazano dalej na dwuetapowy charakter tego postępowania. Podkreślono, że wstępnej fazie postępowania regulującej stwierdzenie dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną organ bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie opiera się na którejś z ustawowych przesłanek z art. 145 § 1 do art. 145b § 1 kpa, czy wobec twierdzeń w nim zawartych został on złożony przez podmiot uznający się za stronę postępowania i czy został zachowany termin z art. 148 kpa. Tylko, gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie postępowania wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną, termin do jego złożenia nie został zachowany, wreszcie gdy w sposób oczywisty można z twierdzeń stron wyprowadzić wniosek o braku związku między podstawą wznowienia a treścią decyzji, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa). W przeciwnym wypadku musi wznowić postępowanie (art. 149 § 1 kpa) i przeprowadzić je zarówno, co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia, jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy (art. 149 § 2 kpa). Odwołując się do tych rozważań Kolegium, podzieliło ustalenia przedstawione w postanowieniu z dnia [...] października 2014 r. Wskazało, że zarówno we wniosku o wznowienie postępowania z dnia 28 lipca 2014 r. jak i w piśmie z dnia 22 września 2014 r. skarżący nie podał żadnych okoliczności, które świadczyłyby o tym, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Kolegium z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] wystąpiła któraś z ustawowych przesłanek wznowienia postępowania. W konsekwencji za trafne przyjęto rozumowanie, zgodnie, z którym skoro strona nie podała okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania, to oczywistym jest, że nie można mówić o zachowaniu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Zatem zaskarżone postanowienie odmawiające wznowienia postępowania wydane zostało zgodnie z art. 149 § 3 kpa. Tym bardziej, że to na stronie występującej z wnioskiem o wznowienie postępowania spoczywa obowiązek wskazania okoliczności stanowiących jego podstawę. Zauważono również, że okoliczności podniesione przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, także nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 2 kpa i art. 145 § 2 kpa, bowiem subiektywne przekonanie skarżącego, że decyzja odmawiająca mu prawa do wnioskowanego zasiłku okresowego, czy odrzucenie skargi przez WSA, nastąpiło z naruszeniem prawa, czy wręcz w wyniku przestępstwa, nie daje podstaw do wznowienia postępowania w związku z przesłanką wydania decyzji w wyniku przestępstwa. Skarżący nie przedstawił okoliczności ani dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Ponadto, w ocenie SKO, występuje brak związku pomiędzy okolicznościami wskazanymi przez skarżącego w odwołaniu, w jego ocenie stanowiącymi podstawę wznowienia postępowania, a treścią decyzji będącej przedmiotem wniosku o wznowienie postępowania. Strona w ustawowym terminie złożyła skargę do tut. Sądu na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie lub zmianę ze względu na słuszny interes strony. Ponadto wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o zawieszenie postępowania z urzędu, bowiem pismem z dnia 19 listopada i 4 grudnia 2014 r., przed wniesieniem skargi do Sądu zwróciła się do Kolegium, w trybie art. 154 § 1 kpa, o zmianę doręczonego postanowienia. Skarżący w uzasadnieniu skargi odwołał się do "uzasadnienia jak w załączonej kopii podania z 11 grudnia 2014 r." Z powyższego pisma wynika, że stanowi ono skargę strony na inne postanowienie SKO, z dnia [...] listopada 2014 r. Skarżący wnosił w niej podobnie jak uczynił to w niniejszej skardze, nadto – o uwzględnienie zawitego terminu do złożenia skargi. W jego opinii w sprawach tych dopuszczono się przestępstwa, a zwłaszcza próby wymuszenia ze strony pracownika socjalnego MOPS podpisania kontraktu socjalnego, którym Prezydent W. nie gwarantował środków na jego realizację. Przestępstwo wynika również z tego, że organy administracyjne podjęły szereg orzeczeń, które naruszają prawo. Zdaniem strony także Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu dopuścił się przestępstwa odrzucając skargi w szeregu spraw. W opinii skarżącego doszło do ukartowanej zbrodni sądowoadministracyjnej w celu zabójstwa skarżącego poprzez "zagłodzenie z bezdomności". W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. W uzupełnieniu odpowiedzi na skargę organ w piśmie z dnia 16 kwietnia 2015 r. ustosunkowując się do wniosku o zawieszenie postępowania w trybie art. 56 p.p.s.a., wskazał, że skarga w tej sprawie została złożona przed wszczęciem postępowania administracyjnego w celu zmiany na podstawie art. 154 k.p.a. zaskarżonego postanowienia. W dniu 9 stycznia 2015 r. do Kolegium wpłynęło pismo MOPS z dnia 5 stycznia 2015 r., nr [...] przy którym został przekazany wniosek skarżącego z dnia 30 grudnia 2014 r. o zmianę na podstawie art. 154 § 1 kpa ostatecznych postanowień Kolegium z dnia [...] listopada 2014 r. w tym zaskarżonego postanowienia. Do załatwienia tego wniosku zostało wyznaczone SKO w J. postanowieniem Ministra Administracji i Cyfryzacji. Z kolei pismem z dnia 24 kwietnia 2015 r. SKO w J. poinformowało, że odmówiło zmiany postanowień SKO w L. z dnia [...] listopada 2014 r. w trybie art. 154 §1 k.p.a., a skarżący nie złożył od tych postanowień stosownego środka. W dniu 6 maja 2015 r. tut. Sąd po rozpatrzeniu na posiedzeniu niejawnym zawartego w skardze wniosku strony o zwieszenie postępowania w niniejszej sprawie postanowił odmówić zawieszenia postępowania. Odpis powyższego postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu 16 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji/postanowienia, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji/postanowienia. Działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz.1647), w związku z art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. z 2012r.,poz.270 ze zm.) dalej p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako że uchylenie postanowienia, względnie stwierdzenie jego nieważności, przez Sąd następuje tylko w razie istnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy /art. 145 § 1 p.p.s.a./. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie daje podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienie bowiem nie narusza ono prawa co oznacza, że skarga nie może być uwzględniona. Zasadnie Kolegium stwierdziło, że w sprawie zakończonej ostateczną decyzją (postanowieniem) - wznawia się postępowanie jeżeli w sprawie zaszła jedna z okoliczności wymienionych przez ustawodawcę w pkt 1 – 8 art. 145 kpa. Tymczasem w niniejszej sprawie, zakończonej zaskarżonym postanowieniem żadna z tych okoliczności nie została ustalona. Wprawdzie o wznowienie postępowania w powyższej sprawie skarżący zwrócił się do SKO pismem z dnia 28 lipca 2014 r., ale wobec jego braków Kolegium zwróciło się o wskazanie okoliczności faktycznych uzasadniających wznowienie postępowania w tej sprawie i daty, w jakiej dowiedział się o tych okolicznościach. Na to wezwanie skarżący odpowiedział pismem z dnia 22 września 2014 r., stwierdzając, że wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla jego życia i zdrowia, a drugą okolicznością warunkującą wznowienie postępowania w sprawie jest natomiast w ocenie skarżącego to, że doszło w niej do naruszenia prawa, a naruszenie to miało wpływ na wydane rozstrzygnięcia. Analizując treść tych wniosków, Kolegium trafnie odmówiło wznowienia postępowania administracyjnego nie dopatrując się w nich ustawowych podstaw wznowienia postępowania administracyjnego. Okoliczności bowiem jakie przedstawił skarżący nie wskazują, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe (pkt 1 art. 145 § 1 kpa), decyzja została wydana w wyniku przestępstwa (pkt 2), decyzja została wydana przez pracownika lub organ podlegającego (y) wyłączeniu (pkt 3), strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (pkt 4), wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (pkt 5), decyzja została wydana bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu (pkt 6), zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2) (pkt 7), decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie Sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione (pkt 8). Podkreślić należy, że zgodnie z przepisem art. 149 § 3 kpa - odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia. Wprawdzie z przepisu tego nie wynika, jakie okoliczności uzasadniać będą odmowę wznowienia postępowania, jednakże skoro wznowieniu postępowania będzie służyć wystąpienie jednej z przesłanek zamieszczonych w art. 145 § 1 kpa, to brak którejkolwiek z nich będzie równoznaczny z odmową wznowienia postępowania administracyjnego przyjmującego postać postanowienia. W sprawie niniejszej rozważyć zatem przede wszystkim należało, czy okoliczności przywołane we wniosku skarżącego mogły uzasadniać wznowienie postępowania. Trafnie przy tym wnioskuje Kolegium, że skoro brak w nich którejś z ustawowych przesłanek wznowienia postępowania to bezprzedmiotowe się staje rozważanie czy termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania został zachowany, a tym bardziej czy istnieje związek między podstawą wznowienia a treścią decyzji. Dodać należy, że akcentowany szczególnie przez skarżącego związek między decyzją odmawiającą mu stosownego świadczenia a "przestępstwami popełnionymi przez organy administracyjne czy Sąd administracyjny", również nie może się ostać gdyż z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 art. 145 kpa postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnieniem przestępstwa orzeczeniem Sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 kpa). Oczywistości tych w sprawie brak, natomiast niebezpieczeństwa, o jakim mówi ustawodawca w tym przepisie, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem istniejącym w przekonaniu skarżącego. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.