IV SA/Wr 800/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska (spr.) Protokolant st. asystent sędziego Anna Rudzińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 marca 2014 r. sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Orzeczeniem z dnia [...], nr [...] wydanym z powołaniem się na przepisy art. 6b ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 3, art. 4 ust. 3 i art. 6b ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2011 r., Nr 127, poz. 721) oraz § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328 ze zm.) Powiatowy Zespół Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. zaliczył A. C. do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Powyższe orzeczenie doręczono stronie w dniu 16 września 2013r. Pismem z dnia 11 września 2013 r. (data wpływu do organu) A.C. wniósł o "przywrócenie terminu do złożenia odwołania od orzeczenia [...] oraz uchylenie punktu 9 i zmianę treści na "Spełnia wymogi określone w Prawie o ruchu drogowym". Końcowo odwołujący sformułował wniosek o "całościowe rozpatrzenie sprawy, bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Powiatowy Zespół ds Orzekania o Niepełnosprawności". Odwołujący wywodził , że w okresie od 18 sierpnia 2013 r. do 8 września 2013 r. przebywał na specjalistycznym leczeniu sanatoryjnym, nie mógł w tym czasie wystąpić z odwołaniem od wydanego orzeczenia, gdyż skupił się na przygotowaniach do leczenia i podróży. Na poparcie swoich twierdzeń jako dowód dołączył kserokopię przepisu leczniczego nr 2885. Kolejnym pismem z dnia 1 października 2013 r. A. C. ponowił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od postanowienia z dnia [...] otrzymanego w dniu 16 sierpnia 2013 r. Ponownie podał, że w dniach 18 sierpnia 2013 r. do 8 września 2013 r. przebywał na specjalistycznym leczeniu sanatoryjnym i nie mógł w terminie wystąpić z odwołaniem, gdyż skupił się na przygotowaniach do leczenia i podróży. Leczenie specjalistyczne odbywało się w sanatorium w miejscowości U., wobec tego w dniu 17 września 2013 r. o godz. 8.00 musiał wyjechać na leczenie, zaś decyzję otrzymał w dniu 16 sierpnia 2013 r. Dalej podał, że w dniu 9 września 2013r. o godz. 21.30 wrócił do J., zaś 11 września 2013 r. wystąpił z odwołaniem od decyzji. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] wydanym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (j.t. Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721) oraz art. 134 k.p.a. i § 19 ust. 3 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328, ze zm.) Wojewódzki Zespół Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia wydanego przez organ I instancji. W motywach postanowienia organ przywołał brzmienie § 16 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności, według którego osoba zainteresowana może wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia, odwołanie do wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, za pośrednictwem powiatowego zespołu, który wydał orzeczenie. Organ odwoławczy wskazał, że orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności odebrane zostało przez stronę w dniu 16 sierpnia 2013 r. Natomiast odwołanie złożono w dniu 11 września 2013 r., a zatem z przekroczeniem ustawowego terminu do wniesienia odwołania, który upłynął w dniu 30 sierpnia 2013 r. Nadto organ odwoławczy stwierdził, że wydane orzeczenie zawierało prawidłowe pouczenie o przysługujących od niego środków odwoławczych, w tym o terminie dla dokonania tej czynności. Strona nie dochowała terminu, mimo prawidłowego pouczenia o warunkach wniesienia odwołania. Według organu II instancji A. C. w piśmie złożonym w Powiatowym Zespole w J. z dnia 1 października 2013 r. wnioskował o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jednak zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. z wniesieniem prośby o przywrócenie terminu należy dopełnić czynności dla której ten termin określono. W tym przypadku czynnością było odwołanie, które prośby i uprawdopodobnienia braku winy nie zawierało. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której A. C. podniósł zarzut naruszenia przepisów art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 k.p.a. W uzasadnieniu skarżący ponowił argumentację zawartą w odwołaniu. Według skarżącego w sprawie nie wyjaśniono, że jego odwołanie złożone w dniu 11 września 2013 r. jest wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jego zdaniem organ błędnie wskazał, że skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem dopiero w dniu 1 października 2013 r. i tym samym skarżący nie wypełnił dyspozycji przepisu art. 58 § 2 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy przytoczył argumentację wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, akcentując upływ 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W związku ze sformułowanymi w skardze wnioskami wyjaśnić na wstępie należy, że kognicja Sądu ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego, o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. A zatem przepisy określające zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnych nie pozwalają na bezpośrednie kształtowanie przez sąd administracyjny praw i obowiązków stron. Wobec tego uchylenie decyzji administracyjnej (postanowienia), względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz.1270 ze zm. ) dalej p.p.s.a. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego aktu administracyjnego ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale ocenia go w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych oraz może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Dokonując zatem pod takim kątem kontroli zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że jest ono obarczone wadami wynikającymi z istotnego naruszenia przepisów i zasad postepowania administracyjnego. A mianowicie wbrew fundamentalnej zasadzie wynikającej z art.7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej) organ II instancji niedostatecznie wnikliwie przeanalizował wszystkie okoliczności sprawy. Organ powinien w toku postępowania wszechstronnie zbadać wszystkie faktyczne i prawne okoliczności sprawy i dołożyć wszelkich starań, na których oparte będzie rozstrzygnięcie. W tym kontekście wskazać należy, że dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego w rozumieniu art.7 k.p.a. obejmuje również ustalenie przez organ rzeczywistego żądania strony Powyższym obowiązkom uchybił organ II instancji, który w zakwestionowanym postanowieniu pominął istotne dla sprawy okoliczności. Z analizy materiału aktowego badanej sprawy wynika, że skarżący osobiście złożonym pismem z dnia 11 września 2013 r. "wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia z dnia 5 sierpnia 2013r., a otrzymanego w dniu 16 sierpnia 2013 r." Wniosek w tym zakresie został przez stronę uzasadniony określonymi okolicznościami i dołączono doń dokumenty wskazujące na to, że z przyczyn od siebie niezależnych nie mógł wnieść odwołania (leczenie sanatoryjne). Z treści omawianego pisma skarżącego z dnia 11 września 2013 r. wynika ponadto, że podniesiono w nim również argumenty dotyczące materialnej treści orzeczenia organu I instancji, kwestionując w określonej części prawidłowość tego orzeczenia. W każdym bądź razie zawarte w konkluzji wspomnianego wyżej pisma wnioski są jednoznaczne i nie nasuwają żadnych wątpliwości co do tego, że analizowane pismo stanowi odwołanie od pierwszo-instancyjnego orzeczenia o stopniu niepełno-sprawności z dnia 5 sierpnia 2013r. z jednoczesnym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołanie od tegoż orzeczenia. W związku z tym nie ma racji organ II instancji kiedy wywodzi, że wniosek o przywrócenie terminu skarżący złożył dopiero w piśmie z dnia 1 października 2013 r. Takiej argumentacji organu przeczą ujawnione okoliczności sprawy, mające odzwierciedlenie w materiale aktowym sprawy. Pismo strony z dnia 1 października 2013 r., na które powołuje się organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, stanowiło jedynie ponowienie i uzupełnienie wniosku z dnia 11 września 2013 r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od postanowienia pierwszo- instancyjnego, co wprost wynika z jego treści. We wspomnianym wyżej piśmie skarżący ponownie sformułował wyraźny wniosek o przywrócenie terminu, a który to wniosek organ odwoławczy zupełnie pominął. Wypada w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W myśl art. 59 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Stosownie zaś do art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W analizowanym przypadku strona wniosła spóźnione odwołanie od orzeczenia organu I instancji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminowi przed rozpatrzeniem wniosku o jego przywrócenie jest działaniem przedwczesnym. Sekwencja zdarzeń w realiach niniejszej sprawy powinna być zgoła odmienna. Wskazać w tym miejscu należy, że przesłankę wydanego w trybie art.134 k.p.a. postanowienia stwierdzającego uchybienie do wniesienia odwołania stanowi ustalenie nie tylko faktu złożenia odwołania po upływie 14 dni od daty doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi decyzji administracyjnej, ale również ustalenie faktu braku prośby o przywrócenie uchybionego terminu bądź wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia tego terminu. Oznacza to, że w razie wniesienia odwołania z uchybieniem terminu oraz prośby o jego przywrócenie, postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy może wydać dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu wniesionej prośby o przywrócenie terminu. Ewentualne postanowienie o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania wyłącza bowiem dopuszczalność wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, a zatem wydanie takiego postanowienia przed rozpatrzeniem prośby strony byłoby niezgodne z prawem (zob. wyrok NSA z 14 stycznia 1999 r., sygn. akt SA/SZ 306/98, Lex nr 36136). We wskazany nurt orzeczniczy wpisuje się również doktryna, akcentując, że wniesienie odwołania po terminie może spowodować dwojakiego rodzaju skutki procesowe. Jeżeli wnoszący odwołanie nie zwrócił się równocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 2 k.p.a.), organ odwoławczy jest wówczas obowiązany wydać postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Jeżeli zaś w aktach organu drugiej instancji znajduje się odwołanie wniesione po terminie (nadesłane wraz z aktami sprawy przez organ pierwszej instancji) oraz odwołanie dołączone do wniosku o przywrócenie terminu (art. 58 § 2 k.p.a.), wówczas organ drugiej instancji musi najpierw wydać postanowienie w sprawie przywrócenia terminu (przy czym na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu służy zażalenie - art. 59 § 1 k.p.a.) i dopiero gdy zapadnie ostateczne postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, organ może postanowić o uznaniu odwołania za wniesione z naruszeniem obowiązującego terminu (zob. A. Wróbel. Komentarz do art. 134 k.p.a., Wydawnictwo Lex, 2012 r., teza 11; B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do art. 134 k.p.a. Wyd. C.H. Beck. Legalis, pkt III teza 2; G. Łaszczyca, A. Matan, Komentarz do art. 134 k.p.a., wyd. Lex, 2010 r., teza 9). Prezentowane wyżej stanowisko doktryny znajduje akceptację w orzecznictwie sądowo-administracyjnym. Jak bowiem wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 506/11, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Administracyjnych, wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu, o którym mowa w art. 134 k.p.a. odnosi się do sytuacji, gdy strona składa odwołanie po terminie, ale nie domaga się przywrócenia terminu do dokonania tej czynności. Wówczas badanie terminowości odwołania następuje przy zastosowaniu trybu określonego w art. 134 k.p.a. Jeżeli natomiast strona, tak jak uczynił to skarżący, wnosi odwołanie po terminie i składa prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to badanie okoliczności związanych z terminowością odwołania, a także związanych z uchybieniem terminu i zasadnością jego przywrócenia następuje wyłącznie w ramach trybu określonego w art. 58 i 59 § 2 k.p.a. Wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania czyni wówczas zbędnym celowość i konieczność wydawania postanowienia w oparciu o art. 134 k.p.a. Odmowa przywrócenia terminu załatwia nie tylko sprawę wniosku o przywrócenie terminu, ale jednocześnie potwierdza, że wniesienie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu, czyli rozstrzyga również o tym co jest przedmiotem postanowienia wydanego na podstawie art. 134 k.p.a. Reasumując powyższe stwierdzić należy, że przyjęty przez organ w realiach analizowanej sprawy sposób procedowania, polegający na wydaniu postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania bez uprzedniego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania istotnie narusza prawo. W zaistniałej sytuacji procesowej powinnością organu w pierwszej kolejności było załatwienie wniosku o przywrócenie terminu. Rodzaj i charakter dalszych czynności winien zaś być uzależniony od treści rozstrzygnięcia w przedmiocie ostatnio wskazanego wniosku. W postępowaniu prowadzonym po uchyleniu zaskarżonego postanowienia, organ odwoławczy winien rozpoznać wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W ramach tego postępowania należy ustalić spełnienie wymogów formalnych, warunkujących dopuszczalność wniosku o przywrócenie terminu. Przedmiotem swej uwagi w tym zakresie organ winien uczynić w szczególności podstawową dla kwestii dopuszczalności wspomnianego wniosku kwestię uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Niezbędne będzie tu udokumentowanie ustaleń związanych z datą doręczenia orzeczenia organu pierwszej instancji, albowiem w aktach sprawy brak dowodu doręczenia stronie tego orzeczenia, aczkolwiek ta okoliczność jak wynika z akt sprawy , zdaje się być niesporna między stronami . Dalszy tok postępowania winien zaś być uzależniony od treści ustaleń i oceny we wskazanych wyżej kwestiach. Konkludując powyższe uznać należy ,że zarzuty skargi przedstawiają się jako uzasadnione , albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania w zakresie wyżej opisanym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do wyeliminowania go z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) powołanej na wstępie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.