IV SA/Wr 804/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Sędziowie sędzia WSA Ewa Kamieniecka, sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia 17 października 2017 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) dalej: k.p.a. oraz art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 ze zm.) dalej: ustawa i § 1 pkt 1 lit. a oraz pkt 2 lit. d rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058), którą po rozpatrzeniu odwołania M. G. (dalej: skarżąca, odwołująca się) od wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy B. decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia 7 września 2017 r. nr [...] w sprawie przyznania skarżącej zasiłku stałego poprzez zmianę wysokości zasiłku stałego od 1 września 2017 r. z 428,22 złotych miesięcznie na 543,14 złotych miesięcznie utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia orzeczenia Kolegium Odwoławcze wskazało, że w zaskarżonej decyzji organ I instancji podał, że wnioskodawczyni od 1 sierpnia 2017 r. został przyznany dodatek mieszkaniowy w wysokości 90,86 złotych. Ponadto organ wyjaśnił, że kwota zasiłku stałego jest różnicą między kryterium dochodowym osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe (634,00 zł) a dochodem tej osoby (tutaj 90,86 złotych). W ocenie tego organu skarżącej przysługuje prawo do zasiłku stałego w wysokości 543,14 złotych. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca, w którym zarzuciła, że niesłusznie do jej dochodu zaliczono dodatek mieszkaniowy. Uwzględnienie kwoty dodatku mieszkaniowego przy ustalaniu prawa do zasiłku stałego odwołująca uznała za niesprawiedliwe i niezgodne z celami pomocy społecznej. Wyjaśniła nadto, że utrzymuje się tylko z świadczeń pomocy społecznej, a przez to nie wystarcza jej na zaspokojenie niezbędnych, w tym na leki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, orzekając o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji podało co następuje. Na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy, zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy zasiłek stały ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 604 zł i niższa niż 30 zł miesięcznie. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł. Z ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie wynika, że odwołująca się prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Ma [...] lat życia, a tym samym jest osobą niezdolną do pracy z powodu wieku (art. 6 pkt 7 ustawy). Utrzymuje się jedynie z zasiłków z pomocy społecznej i dodatku mieszkaniowego. Decyzją z 13 lipca 2012 r., nr [...], został jej przyznany zasiłek stały, którego wysokość co jakiś czas jest zmieniana z powodu zmiany wysokości dodatku mieszkaniowego. Decyzją Burmistrza Miasta i Gminy B. z 18 lipca 2017 r., nr [...], skarżącej od 1 sierpnia 2017 r. do 31 stycznia 2018 r. został przyznany dodatek mieszkaniowy w wysokości 90,86 złotych miesięcznie. W związku z tą nową wysokością dodatku mieszkaniowego odwołująca się podaniem z 1 września 2017 r. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o przyznanie pomocy na opłatę pokoju. Za dochód w myśl art. 8 ust. 3 ustawy, uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Na podstawie art. 8 ust. 4 ustawy do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego 2) zasiłku celowego 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty 4) wartości świadczenia w naturze 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych 5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego 7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej 8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka. Kolegium Odwoławcze wskazało, że odwołująca się w lipcu 2017 r. miała dochód w wysokości 634,00 złotych, na który składały się zasiłek stały w wysokości 428,22 złotych i 205,78 złotych. Wraz z wydaniem decyzji 18 lipca 2017 r. o przyznaniu dodatku mieszkaniowego na nowy półroczny okres sytuacja dochodowa odwołującej zmieniła się. Jej dochód z tytułu dodatku mieszkaniowego zmalał od 1 sierpnia 2017 r. do kwoty 90,86 złotych. Stąd od września 2017 r., czyli miesiąca złożenia wniosku o pomoc, należało zweryfikować wysokość zasiłku stałego przysługującego odwołującej, co też organ pierwszej instancji uczynił wydając zaskarżoną decyzję. Kwota możliwego do otrzymania zasiłku stałego to 604,00 złotych. Ponieważ zasiłek stały stanowi wysokość różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, to w przypadku odwołującej wysokość zasiłku stałego należało ustalić - tak jak to uczynił organ pierwszej instancji - w wysokości 543,14 złotych (634,00 zł - 90,86 zł = 543,14 zł). W tym stanie rzeczy Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zasiłek stały został zatem przyznany zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami określonymi w ustawie o pomocy społecznej. Nie ma więc podstaw do uwzględnienia odwołania, w szczególności twierdzenia, że kwoty dodatku mieszkaniowego nie są wliczane do dochodu osoby ubiegającej się o pomoc. Dodatek mieszkaniowy nie jest dochodem nie podlegającym wliczeniu do dochodu z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, ponieważ dochód z tego tytułu nie został wymieniony w art. 8 ust. 4 ustawy. Brak jest zatem podstaw do nieuwzględniania wysokości tego świadczenia przy ustalaniu dochodu odwołującej dla potrzeb rozstrzygnięcia wniosku o zmianę wysokości zasiłku stałego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 8 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 431/17. Jeśli dojdzie do zmiany sytuacji dochodowej, to odwołująca może wystąpić o zmianę decyzji o tym zasiłku. Jednak skarżąca musi mieć świadomość, że pomoc społeczna, co wynika z art. 2 ust. 1 ustawy, jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując, własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a więc taka przyznana pomocnie może zaspokoić wszystkich niezbędnych potrzeb. Organ odwoławczy podkreślił, że innymi decyzjami z tego 7 września 2017 r. odwołująca została wsparta zasiłkiem celowym w kwocie 100,00 złotych na dofinansowanie potrzeb mieszkaniowych, co z pewnością złagodziło niższy dochód w lipcu 2017 r. z tytułu dodatku mieszkaniowego, a nadto otrzymała po 100,00 złotych miesięcznie we wrześniu i październiku 2017 r. na zakup artykułów żywnościowych. Na powyższą decyzję M. G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając, że błędnie została ustalona wysokość zasiłku stałego, ponieważ do jej dochodu doliczono kwotę 90,86 zł dodatku mieszkaniowego. Zdaniem skarżącej powinna otrzymywać 604 zł tego zasiłku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przywołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W kontrolowanej sprawie skarżąca zarzuca organom rozstrzygającym naruszenie prawa polegające na wliczeniu do dochodu przyznanego dodatku mieszkaniowego w kwocie 90,86 zł. miesięcznie. Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.) dalej ustawa. Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, bądź pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Kryteria dochodowe, o których wyżej mowa, określone zostały w art. 8 ust. 1 ustawy. Z dniem 1 października 2015 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, ustalające zweryfikowane kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zgodnie z § 1 pkt 1a tego aktu, kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej ustalone zostało w wysokości 634, natomiast maksymalna kwota zasiłku stałego określona została w wysokości 604 zł (§ 1 pkt 2d). Zgodnie z art. 37 ust. 2 ustawy, zasiłek stały ustala się w wysokości: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej – różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 604 zł miesięcznie (obowiązująca od dnia 1 października 2015 r.); 2) w przypadku osoby w rodzinie – różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie (art. 37 ust. 3). Zgodnie ze wskazanym powyżej art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł, kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej pomniejszoną o: miesięczne obciążenia podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W myśl art. 8 ust. 4 ustawy do dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej o charakterze socjalnym albo motywacyjnym przyznanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych, świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693 i 1220); dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego, świadczenia wychowawczego o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. poz. 195), świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2017, poz. 1459). Katalog wyłączeń zawarty w tym przepisie ma charakter zamknięty. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika więc, że dodatek mieszkaniowy jako niewymieniony w art. 8 ust. 4 podlega wliczeniu do dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy brak było podstaw prawnych do nieuwzględnienia otrzymanego przez skarżącą dodatku mieszkaniowego przy ustaleniu jej dochodu. Tym samym organ prawidłowo ustalił wysokość zasiłku stałego w kwocie 543,14 zł miesięcznie. Powyższe pozwala stwierdzić, że zarzuty skargi przedstawiają się jako bezzasadne, co obligowało Sąd do oddalenia skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. J.N.23.02.2018