IV SA/Wr 81/24
WyrokWSA we Wrocławiu2025-04-03
Skład orzekający: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego jest zasadna, gdy strona uniemożliwia przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania?Ratio decidendi
Odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego jest zasadna, gdy strona uniemożliwia przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, mimo skutecznego zawiadomienia o terminie i braku usprawiedliwionych przyczyn nieobecności lub odmowy wpuszczenia pracowników socjalnych. Brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, stanowiącego podstawę do oceny sytuacji bytowej, uzasadnia odmowę przyznania świadczenia na podstawie art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej.Stan faktyczny
Strona złożyła wnioski o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na pokrycie kosztów leków, opłat miesięcznych, żywności, biletów MPK i środków higienicznych. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku, ponieważ strona uniemożliwiła przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, mimo wyznaczenia terminu i próby kontaktu przez pracowników socjalnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Strona wniosła skargę do sądu administracyjnego, kwestionując odmowę przyznania świadczenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Protokolant: Starszy referent Przemysław Pawłowski, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 23 października 2023 r. nr SKO 4511.57.2023 w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego oddala skargę w całości.
Przedmiotem skargi M. M. (dalej jako strona lub skarżąca) jest decyzja Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej jako organ odwoławczy lub Kolegium) z dnia 23 października 2023 r. nr SKO 4511.57.2023, utrzymująca w mocy decyzję, działającego z upoważnienia Prezydenta Wrocławia, Specjalisty Pracy Socjalnej Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr 2 Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu (dalej jako organ I instancji) z dnia 15 września 2023 r. nr MOPS/ZTPS2/ZC/010748/2023 w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego.
Z akt sprawy wynika, że strona pismami z dnia 18 listopada 2022 r. i 6 grudnia 2022 r. (złożonymi w dniu 16 grudnia 2022 r.) wystąpiła o udzielenie jej pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na leki, opłaty miesięczne na dom (w tym energię, gaz, wodę, wywóz nieczystości stałych- szamba), żywność dietetyczną, bilety MPK, środki higieniczne i środki czystości.
Wzmiankowaną na wstępie decyzją z dnia 15 września 2023 r. organ I instancji odmówił stronie przyznania prawa do specjalnego zasiłku celowego z powodu uniemożliwienia przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania i dokonania ustaleń faktycznych dotyczących aktualnej sytuacji bytowej rodziny strony.
Uzasadniając podjętą decyzję organ I instancji wskazał, że w dniu 5 lipca 2023 r. wystosował do strony zawiadomienie o wyznaczeniu terminu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w dniu 4 sierpnia 2023 r., w godz. od 11.00 do 14.00, jednocześnie informując stronę, że gdyby wyznaczony termin nie był dla niej dogodny może skontaktować się ze wskazanym pracownikiem socjalnym w celu ustalenia innego terminu wywiadu. W zawiadomieniu pouczono też stronę, że niezastosowanie się do zawiadomienia może stanowić, zgodnie z art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej podstawę do odmowy przyznania pomocy. Wskazane pismo strona odebrała w placówce pocztowej po powtórnym awizowaniu w dniu 26 lipca 2023 r. Organ wskazał, że w dniach 27 czerwca 2023 r., 4 lipca 2023 r. (zawiadomienie podjęte przez stronę po terminie przeprowadzenia wywiadu) i 4 sierpnia 2023 r. pracownicy socjalni udali się do miejsca zamieszkania rodziny zgodnie z wyznaczonym terminem wywiadu w celu jego przeprowadzenia. Brama wejściowa na teren posesji była zamknięta, brak dzwonka uniemożliwił kontakt ze stroną. Mimo pukania w bramę, strona nie wyszła do pracowników socjalnych (okna w domu były pootwierane, a przed domem wystawione worki ze śmieciami), nie skontaktowała się również telefonicznie z pracownikiem socjalnym. Poza tym organ I instancji wskazał, że strona nie udostępniła pracownikom organu numeru telefonu, twierdząc, że takowego nie posiada i dzwoni z telefonu innej osoby. Cały płot wraz z bramą wjazdową oklejony był informacją "obiekt monitorowany", a teren boczny został dodatkowo zamaskowany workami jutowymi i oklejony taśmą ostrzegawczą białoczerwoną. Również w innych sprawach z wniosku strony podczas wizyt w środowisku u strony w dniach 29 czerwca 2023 r., 3 lipca 2023 r. i 12 lipca 2023 r. pracownicy nie zostali wpuszczeni ani na posesję ani do domu.
Jak wskazano, strona kieruje do organu wnioski i pisma, w których twierdzi, że złożyła szczegółowe oświadczenia pisemne i ustne w przeprowadzonych wywiadach. Jednak mimo składanych wniosków od czerwca 2021 r. nie kontaktowała się w żaden sposób z pracownikiem socjalnym (była to rozmowa telefoniczna). Wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania strony po raz ostatni przeprowadzony był 11 lutego 2020 r. Od marca 2020 r. do czerwca 2021 r. informacje od strony uzyskiwane były w rozmowie telefonicznej w oparciu o art. 15o ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. jedn. Dz. U z 2021 r., poz. 2095 ze zm., dalej jako ustawa covidowa). Od lipca 2021 r. wszystkie próby nawiązania kontaktu ze stroną nie przyniosły rezultatu, pomimo że pisemnie została ona pouczona o skutkach braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
W dalszej części uzasadnienia organ I instancji podkreślił, przywołując treść art. 107 ust. 1, ust. 4 i ust. 4a ustawy o pomocy społecznej, statuujący obowiązek współdziałania przez osoby (rodziny) korzystające z pomocy społecznej z pracownikiem organu i skutki prawne uchybienia tej powinności, że rozpoznając nowy wniosek nie może opierać się wyłącznie na poprzednich wywiadach środowiskowych, bez rozeznania, czy nie nastąpiły zmiany w sytuacji życiowej strony i jej rodziny.
Na podstawie dotychczas zgromadzonych danych organ I instancji ustalił, że strona (47 lat) i jej siostra bliźniaczka są zarejestrowane w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku. Matka wnioskodawczyni otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie 1.878,82 zł wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym. Świadczenie emerytalne obciążone jest potrąceniem komorniczym w wysokości 445,71 zł. Z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ nie ma możliwości ustalenia, czy wnioskodawczyni wraz z siostrą uzyskują jakikolwiek dochód. Kwota, którą dysponuje rodzina przekracza ustawowe kryterium dochodowe, które wynosi 1.800,00 zł (3 x 600,00 zł).
Na koniec organ I instancji wskazał, że pismem z dnia 8 sierpnia 2023 r., podjętym przez stronę w dniu 25 sierpnia 2023 r., poinformował o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów i materiałów oraz przedłożenia nowych dodatkowych dowodów w terminie 3 dni od dnia jego otrzymania, a także o tym, że strona powinna umożliwić pracownikowi socjalnemu przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Jednak do dnia wydania decyzji nie wpłynęło od strony żadne pismo w odpowiedzi na to zawiadomienie.
Kolegium, po rozpatrzeniu odwołania strony, zaskarżoną decyzją z dnia 23 października 2023 r. utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W swoim uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności przywołał regulacje art. 2, art. 3 i art. 8 oraz art. 39 i art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm., dalej jako u.p.s.) traktujące o instytucji i zadaniach pomocy społecznej, w tym również dotyczące przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego. Dalej - powołując przepisy art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 1 i ust. 4a u.p.s. – Kolegium dowodziło, że decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia z pomocy społecznej wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz że brak zgody na jego przeprowadzenie skutkuje odmową przyznania świadczenia.
Kolegium przeprowadziło również szerszy wywód wskazujący na to, że wydanie decyzji w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego może nastąpić po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, a w przypadku osób ubiegających się ponownie o to świadczenie po przeprowadzeniu jego aktualizacji, przy czym wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. Zdaniem organu odwoławczego wprowadzenie w myśl art. 15o ustawy covidowej możliwości "zdalnego" przeprowadzenia rodzinnego wywiadu nie wyeliminowało możliwości przeprowadzania rodzinnych wywiadów środowiskowych w formie tradycyjnej. Zwrócono uwagę, iż "zdalna" forma wywiadu, w szczególności w odniesieniu do osób lub rodzin, które zostały poddane kwarantannie w związku z podejrzeniem zakażenia lub choroby zakaźnej, ma charakter fakultatywny i jest wyjątkiem od zasady, zatem przepis ten nie powinien być nadużywany. Tym samym z faktu uprzedniego korzystania z niego przez organ nie wynika również potrzeba kontynuowania tej formy weryfikacji sytuacji życiowej wnioskodawcy, zwłaszcza w stosunku do osób nieobjętych kwarantanną lub izolacją.
Kolegium stwierdziło, odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy i twierdzeń formułowanych przez stronę, że organ I instancji zasadnie podjął starania nakierowane na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony. Zauważyło, że powyższe uzasadniał ponad 3 - letni brak bezpośredniego kontaktu ze stroną w miejscu jej zamieszkania. Podniosło, że to wyłącznie postawa strony uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu (jego aktualizacji). Dostrzegło, że pracownicy socjalni nie zostali wpuszczeni na teren posesji w miejscu zamieszkania strony w dacie wyznaczonego wywiadu środowiskowego. Zawiadomienie o terminie przeprowadzenia wywiadu strona odebrała w dniu 26 lipca 2023 r. (po dwukrotnym awizowaniu przesyłki pocztowej), a więc przed upływem wyznaczonego terminu, tj. przed dniem 4 sierpnia 2023 r. Strona nie podjęła żadnej próby nawiązania kontaktu z pracownikiem socjalnym celem ustalenia nowego terminu przeprowadzenia wywiadu. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że strona swoim postępowaniem uniemożliwia przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego celem ustalenia w sposób obiektywny i niebudzący wątpliwości jej sytuacji rodzinnej. W przekonaniu Kolegium okoliczność ta sama w sobie uzasadnia odmowę udzielenia stronie wnioskowanej pomocy.
W skardze do tut. Sądu strona uznała decyzję Kolegium za krzywdzącą dla niej, zaś w jej uzasadnieniu przywołała okoliczności odnoszące się do zasadności udzielenia jej wnioskowanej pomocy.
Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Ustanowiony, w ramach przyznanego prawa pomocy, adwokat z urzędu podtrzymał wnioski i zarzuty zawarte w skardze w pełnym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę wskazane kryteria kontroli należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W okolicznościach niniejszej sprawy przedmiotem sporu pozostaje ocena, czy zasadnie odmówiono stronie przyznania specjalnego zasiłku celowego z uwagi na uniemożliwienie przez nią przeprowadzenia w wyznaczonym przez organ I instancji terminie rodzinnego wywiadu środowiskowego w jej miejscu zamieszkania.
Na wstępie rozważań zasadne jest zauważenie, że zgodnie z art. 8 u.p.s. zasadą jest, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom, których dochód nie przekracza ustawowo określonego kryterium, wynoszącego dla osób samotnie gospodarujących i osób w rodzinie odpowiednio po 776 zł i 600 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 – pkt 15 u.p.s., tj. m. in. niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby. Przyznaniu celowej pomocy finansowej służy zasiłek celowy, który w myśl art. 39 u.p.s. może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (ust. 1), w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2 ). Stosownie do art. 41 pkt 1 u.p.s. w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.
Stosownie zaś do art. 106 ust. 4 u.p.s., decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. W myśl z kolei art. 107 ust. 1 i ust. 4 u.p.s., rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się u osób i rodzin korzystających lub ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej w celu ustalenia ich sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz u osób, o których mowa w art. 103. W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu; w przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych - nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej - nie rzadziej niż co 12 miesięcy. Według natomiast art. 107 ust. 4a u.p.s., niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
Zgodnie z regulacjami § 3 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2021 r., poz. 893) wywiad przeprowadza się z osobą lub rodziną w miejscu zamieszkania lub pobytu, w dniach roboczych, w godzinach pracy podmiotu uprawnionego, albo w innym terminie uzgodnionym z osobą lub rodziną, za zgodą kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej. Wywiad przeprowadza się w terminie 14 dni roboczych od dnia powzięcia wiadomości o konieczności jego przeprowadzenia.
Zdaniem Sądu orzekającego trafnie Kolegium podniosło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony było wymagane. Uzasadniał to ponad 3 - letni brak jakiegokolwiek kontaktu pracowników socjalnych ze stroną, bowiem od lipca 2021 r. strona ograniczyła się jedynie do składania kolejnych wniosków o udzielenie pomocy. Ponadto z bezspornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że ostatni wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania strony przeprowadzony był ponad 3 lata temu, tj. 11 lutego 2020 r. Natomiast sytuacja rodzinna strony, w okresie od marca 2020 r. do czerwca 2021 r., była ustalana w trybie określonym w art. 15o ustawy covidowej. Stosownie do tego przepisu, z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, ilekroć zgodnie z ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wymagane jest przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji, w szczególności z osoba lub rodziną, które zostały poddane kwarantannie w związku z podejrzeniem zakażenia lub choroby zakaźnej, ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej zamiast przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może nastąpić na podstawie rozmowy telefonicznej z pracownikiem socjalnym oraz dokumentów i oświadczenia, uzyskanych od osoby lub rodziny ubiegającej się o pomoc.
Wobec powyższego, ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej na podstawie rozmowy telefonicznej z pracownikiem socjalnym oraz dokumentów i oświadczenia osoby zwracającej się o pomoc możliwe jest jedynie w sytuacji zagrożenia zakażeniem COVID-19, w szczególności jeżeli osoba zwracająca się o pomoc poddana została kwarantannie. Z uwagi na znaczenie wywiadu środowiskowego dla prowadzonego postępowania, odstąpienie od przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania osoby zwracającej się o pomoc i jej bezpośredniego udziału w tej czynności musi być traktowane jako wyjątek od reguły. Jest to szczególny rodzaj dowodu, którego celem jest ustalenie zgodnej z rzeczywistością sytuacji osobistej i finansowej osoby ubiegającej się o pomoc. Stąd też bez wyraźnego wskazania i uzasadnionych powodów odstąpienie od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania nie jest właściwe.
Natomiast w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły żądne przyczyny związane z przeciwdziałaniem COVID-19, uzasadniające przeprowadzenie wywiadu w formie rozmowy telefonicznej. Zasadności przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony nie wykluczała bieżąca sytuacja zdrowotna strony, gdyż zarówno ona, jak też członkinie jej rodziny, nie były poddane kwarantannie lub izolacji. Jednocześnie strona nie wykazała istnienia innego typu przeszkód, które uniemożliwiałyby przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania. We wniosku o przyznanie pomocy, odwołaniu i skardze do WSA skarżąca jedynie ogólnie wskazała, że wywiad winien być przeprowadzony wyłącznie telefonicznie i w formie oświadczeń "w związku z istniejącą pandemią COVID-19, sytuacją zdrowotną, jak również wysokim zagrożeniem i obciążeniem mojej osoby, jak też członków mojej rodziny oraz przekraczaniem kompetencji i stosowaniem mobbingu przez pracownika MOPS". Należy zauważyć, że "sytuacja zdrowotna, wysokie zagrożenie i obciążenie" nie zostały poparte przez stronę jakimikolwiek dowodami. Ponadto, w czasie kiedy strona zwróciła się o udzielenie pomocy (18 listopada i 6 grudnia 2022 r.), a wywiad w miejscu zamieszkania wyznaczono na dzień 4 sierpnia 2023 r., nie obowiązywał już stan epidemii COVID-19, który został zniesiony z dniem 16 maja 2022 r. W roku 2023, zwłaszcza w miesiącach letnich liczba zakażeń koronawirusem znacznie spadła, a od wiosny 2021 r. istniała powszechna możliwość bezpłatnego zaszczepienia się (co najmniej trzema dawkami) w celu zminimalizowania ryzyka zakażeniem. Zatem bezpodstawne było oczekiwanie skarżącej, że wystarczająca będzie rozmowa telefoniczna z pracownikiem socjalnym i złożenie przez stronę oświadczeń.
Z treści zaskarżonej decyzji wynika, że podstawą odmowy wnioskowanego przez skarżącą świadczenia był brak możliwości przeprowadzenia - z przyczyn leżących wyłącznie po stronie skarżącej - rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania. Sąd w rozpatrywanej sprawie podziela stanowisko organów wyrażone w wydanych decyzjach, ponieważ skarżąca swoim postępowaniem uniemożliwiła organowi pomocy przeprowadzenia obowiązkowego wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania.
Z akt administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, że w dniu 5 lipca 2023 r. organ I instancji wystosował do strony zawiadomienie o wyznaczeniu terminu rodzinnego wywiadu środowiskowego na dzień 4 sierpnia 2023 r. w godz. od 11.00 do 14.00. Jednocześnie poinformował stronę, że gdyby wyznaczony termin nie był dla niej dogodny, może ona skontaktować się z pracownikiem socjalnym w celu ustalenia innego terminu jego przeprowadzenia, jednocześnie podając imię i nazwisko pracownika socjalnego oraz numer telefonu kontaktowego. Poinformowano również stronę o konsekwencjach, wynikających z art. 107 ust. 4a u.p.s. Powołane zawiadomienie, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach administracyjnych dotyczącego przesyłki o numerze nadawczym [...], strona odebrała w placówce pocztowej w dniu 26 lipca 2023 r., tj. 8 dni przed datą wyznaczonego wywiadu środowiskowego. Datę odbioru przesyłki w dniu 26 lipca 2023 r. potwierdza również znajdujące się w aktach sprawy tzw. śledzenie przesyłek – Tracking. Powyższe dowodzi, że strona była skutecznie poinformowana o terminie wywiadu i że w dniu 4 sierpnia 2023 r. w godz. od 11.00 do 14.00 powinna była przebywać w miejscu zamieszkania i oczekiwać na wizytę pracowników socjalnych.
Jak wynika z adnotacji urzędowej organu I instancji z dnia 8 sierpnia 2023 r. w dniu 4 sierpnia 2023 r. w ustalonych godzinach pracownicy socjalni udali się do miejsca zamieszkania rodziny zgodnie z wyznaczonym terminem wywiadu w celu jego przeprowadzenia. Brama wejściowa na teren posesji była zamknięta, brak dzwonka przy furtce uniemożliwił kontakt ze stroną. Mimo stukania w furtkę, strona nie wyszła do pracowników socjalnych (okna były pootwierane, worki ze śmieciami wystawione przed dom), nie skontaktowała się również telefonicznie z pracownikiem socjalnym. Cały płot wraz z bramą wjazdową oklejony był informacją "obiekt monitorowany" oraz taśmą ostrzegawczą białoczerwoną. Ponadto teren boczny został dodatkowo zamaskowany workami jutowymi. Poza tym organ I instancji wskazał, że strona nie udostępniła pracownikom organu numeru telefonu, twierdząc, że takowego nie posiada i dzwoni do organu z telefonu innej osoby. Również w trakcie wizyt w dniach 27 czerwca 2023 r., 29 czerwca 2023 r., 3 lipca 2023 r., 4 lipca 2023 r. i 12 lipca 2023 r., w związku z innymi wnioskami strony o pomoc, pracownicy socjalni nie zostali wpuszczeni ani na posesję ani do domu.
Następnie w dniu 8 sierpnia 2023 r. zostało wystosowane do strony zawiadomienie, sporządzone na podstawie art. 10 § 1 oraz art. 79a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej w skrócie k.p.a.), o zakończeniu postępowania administracyjnego oraz o możliwości wypowiedzenia się w terminie 7 dni od dnia otrzymania zawiadomienia odnośnie zgromadzonych przez organ I instancji dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a także poinformowano stronę, że "W szczególności zaś powinna Pani umożliwić pracownikowi socjalnemu przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania". Ponownie poinformowano stronę o konsekwencjach, wynikających z art. 107 ust. 4a u.p.s. Powołane zawiadomienie, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach administracyjnych dotyczącego przesyłki o numerze nadawczym [...] strona odebrała w placówce pocztowej w dniu 25 sierpnia 2023 r. Z adnotacji urzędowej organu z dnia 5 września 2023 r. wynika, że strona w piśmie z dnia 28 sierpnia 2023 r. odniosła się do tego zawiadomienia i poinformowała, że nie wyraża zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu jej zamieszkania. Wniosła natomiast o telefoniczne przeprowadzenie wywiadu i złożenie pisemnych oświadczeń.
Wobec powyższego, nie sposób również nie dostrzec, że strona uniemożliwiła pracownikom socjalnym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w dniu 4 sierpnia 2023 r. i nie usprawiedliwiła przyczyn swojej nieobecności w miejscu zamieszkania w tym dniu (czy też przyczyn niewpuszczenia pracowników socjalnych do swojego domu). Strona nie podjęła jakiejkolwiek próby nawiązania kontaktu z pracownikami socjalnymi w celu ustalenia dogodnego terminu przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, jak również w piśmie z dnia 28 sierpnia 2023 r. odmówiła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że strona unika bezpośredniego kontaktu z pracownikami socjalnymi oraz oczekuje przyznania pomocy jedynie na podstawie złożonego wniosku i telefonicznej rozmowy z pracownikiem socjalnym, co jak wyżej wykazano nie jest przewidziane w przepisach prawa.
Konkludując wskazać należy, że organ I instancji miał uzasadnione podstawy do przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony i prawidłowo przeprowadził postępowanie w tym zakresie, ponieważ strona skutecznie została zawiadomiona o wyznaczonym terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a następnie prawidłowo poinformowana o możliwości umówienia innego dogodnego terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Organ prawidłowo zastosował regulacje procesowe i materialne, zwłaszcza art. 7 w zw. z art. 39, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 4a u.p.s., a także art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co w konsekwencji nie doprowadziło do naruszenia przepisów prawa. Zasadna była zatem odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 107 ust. 4a u.p.s.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło