IV SA/Wr 810/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, , Protokolant st. asystent sędziego Aleksandra Rygielska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 7 marca 2012 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uprawnień do świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., po rozpatrzeniu odwołania D.P.od decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia [...] nr [...] odmawiającej uprawnień do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 54 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.), dalej: ustawa, kwestionowaną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że wnioskiem z dnia 31 maja 2011 r. D.P. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. o objęcie jej od dnia 1 lipca 2011 r. ubezpieczeniem zdrowotnym. We wniosku strona podniosła, iż do końca czerwca 2011 r. podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z racji pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na małoletnie dziecko. Poinformowała, że od dłuższego czasu jest chora i nie będzie miała możliwości leczenia się, a jej dochód od lipca 2011 r. będzie wynosił około 300,00 zł na osobę. Organ pierwszej instancji, decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 54 ust. 3 pkt 1 - 4 ustawy, odmówił stronie uprawnień do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalił, że wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z 10 - letnią córką. Źródłem utrzymania rodziny są świadczenia rodzinne oraz świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej wskazał, że strona nie spełnia kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm.), gdyż dochód rodziny wynosi 1344,00 zł i przekracza kryterium dochodowe, które dla dwuosobowej rodziny wynosi 702,00 zł. Ponadto podkreślił, że wnioskodawczyni do dnia 30 czerwca 2011 r. podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na córkę. W odwołaniu od powyższej decyzji strona nie zgodziła się z tym, iż wysokość jej dochodu w czerwcu 2011 r. przewyższyła określone ustawą kryterium dochodowe. Zdaniem odwołującej się, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej był w posiadaniu informacji na temat tego, że od lipca 2011 r. będzie otrzymywać kwotę około 590 zł, co daje 295 zł na osobę i w ten sposób nie przekroczy kryterium dochodowego. Strona poinformowała też m.in., że od 2005 r. po raz czwarty pozbawiona jest ubezpieczenia zdrowotnego i możliwości leczenia. Opisała okoliczności, które spowodowały ten stan rzeczy. Jak dalej wskazał organ odwołaczy, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo inne, niż ubezpieczeni, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które spełniają kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych. Według art. 7 ust. 2 ustawy, do zadań zleconych gminy należy wydawanie decyzji, o których mowa w art. 54, w sprawach świadczeniobiorców innych niż ubezpieczeni spełniających kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku których nie zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 12 tej ustawy. Natomiast, stosownie do art. 54 ust. 1 ustawy, dokumentem potwierdzającym prawo do opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. Decyzję – w myśl art. 54 ust. 3 pkt 1 - 4 ustawy - wydaje się po: 1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę dokumentów potwierdzających: a)posiadanie obywatelstwa polskiego, b)zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego; 3) stwierdzeniu spełnienia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej; 4) stwierdzeniu braku okoliczności, o których mowa w art. 12 ustawy o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy, a w przypadku stanu nagłego - na wniosek świadczeniodawcy udzielającego opieki zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia (art. 54 ust. 4 ustawy). Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie takiej decyzji przysługuje przez okres 90 dni od dnia określonego w decyzji, którym jest dzień złożenia wniosku, a w przypadku udzielenia świadczeń w stanie nagłym - dzień udzielenia świadczenia - chyba że w tym okresie świadczeniobiorca zostanie objęty ubezpieczeniem zdrowotnym (art. 54 ust. 7 ustawy). W rozpatrywanej sprawie, organ pierwszej instancji odmówił potwierdzenia prawa odwołujacej się do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, na zasadach określonych w ustawie, gdyż strona nie spełniła kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Należy wskazać, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach powołanej na wstępie ustawy oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego z D.P. ustalono, że wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z 10 - letnią córką, którą zaliczono do osób niepełnosprawnych od urodzenia do dnia 30 czerwca 2011 r. Strona ma wyrok zasądzający alimenty w wysokości 2000,00 zł miesięcznie, jednak nie utrzymuje kontaktu z ojcem dziecka, który jest Hindusem i zamieszkuje w Londynie. D. P. jest osobą bierną zawodowo - zdaniem strony - z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką oraz matką. Ustalono, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w kwietniu oraz w maju i czerwcu 2011 r., na dochód dwuosobowej rodziny strony składały się świadczenia rodzinne w wysokości 844,00 zł oraz świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 500,00 zł. Zatem łączny miesięczny dochód strony wynosił 1344,00 zł i przekraczał kryterium dochodowe, które dla dwuosobowej rodziny stanowi kwota 702,00 zł, stosownie do przepisu art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej oraz § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. nr 127, poz. 1055). Ponadto stwierdzono, że wnioskodawczyni do dnia 30 czerwca 2011 r. podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na córkę. W lipcu 2011 r. strona zamierza zarejestrować się w Powiatowym Urzędzie Pracy we W., jako osoba bezrobotna, z prawem do ubezpieczenia zdrowotnego, o ile nie zostanie objęta ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu świadczenia pielęgnacyjnego na matkę, gdyż w czerwcu 2011 r. wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 lipca 2011 r., z tytułu opieki nad matką. Biorąc pod uwagę powołane powyżej regulacje prawne oraz niespełnienie jednej z przesłanek określonych w art. 54 ust. 3 ustawy (przekroczenie kryterium dochodowego) Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że wnioskowane przez stronę świadczenie nie mogło jej zostać przyznane. Źródłem dochodu strony – w kwietniu, maju i czerwcu 2011 r. - były świadczenia rodzinne w wysokości 844,00 zł (tj.: zasiłek rodzinny - 91,00 zł, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego - 80,00 zł, świadczenie pielęgnacyjne - 520,00 zł i zasiłek pielęgnacyjny - 153,00 zł) oraz świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 500,00 zł. Miesięczny, łączny dochód strony wyniósł 1344,00 zł i przekroczył kryterium dochodowe dla dwuosobowej rodziny, wynoszące 702,00 zł (351 zł x 2). Zatem, w dacie podjęcia rozstrzygnięcia przez organ pomocy społecznej, dochód strony znacznie przekroczył wskazane kryterium dochodowe, co uprawniało tenże organ do wydania negatywnej decyzji w sprawie. Strona osiągając dochód w takiej wysokości nie może nabyć prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, na podstawie powołanej ustawy. Przy czym, organ odwoławczy podkreślił, iż w chwili orzekania, D.P. podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu do dnia 30 czerwca 2011 r., z tytułu pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na córkę. Ponadto, z informacji nadesłanej przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. wynika, że strona od dnia 4 lipca 2011 r. (zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy we W. z dnia 26 lipca 2011 r.) jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku i że przysługuje jej prawo do świadczeń publicznych zakładów opieki zdrowotnej na zasadach przewidzianych dla pracowników. Podano też, że strona została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 4 lipca 2011 r., czyli nabyła prawo do świadczeń opieki zdrowotnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu D.P. zakwestionowała decyzję Kolegium podnosząc, że zostało naruszone konstytucyjnie gwarantowane jej prawo dostępu do leczenia, w ramach NFZ. Uważa, że została nierówno potraktowana, zarzucając dyskryminację w tej kwestii. Poinformowała, że od 2001 r. jest matką niepełnosprawnej od urodzenia córki i w związku z tym faktem wielokrotnie była pozbawiana świadczeń rodzinnych oraz ubezpieczenia zdrowotnego. Podała, że od około 2006 r. córka pozostaje "na ubezpieczeniu 74-letniej babci". Skarżąca poinformowała, że wiedziała, iż z dniem 30 czerwca 2011 r. "kończy się świadczenie" na jej córkę oraz ubezpieczenie. Podała, że w lipcu 2011 r. jej dochód w wysokości 1344,00 zł "zmniejszyć się miał na 591,00 zł na dwie osoby", co miało sprawić, iż kryterium dochodowe w miesiącu, w którym wnosiła o ubezpieczenie zdrowotne nie zostałoby przekroczone. Skarżąca podała, że od dnia 1 lipca 2011 r. miała z córką wyjechać do sanatorium, w związku z czym zwróciła się do GOPS o przedmiotowe świadczenie. Z powodu odmownej decyzji organu I instancji musiała zrezygnować z pobytu w sanatorium. Podała, że od maja 2011 r. cierpi na bóle nogi, dlatego nie była zdolna do podjęcia pracy oraz zarejestrowania się w Powiatowym Urzędzie Pracy, w celu uzyskania ubezpieczenia zdrowotnego (w lipcu, sierpniu i wrześniu 2011 r. była na zwolnieniu lekarskim). Skarżąca twierdzi, że od wielu lat cierpi na różne schorzenia i nie ma możliwości leczenia się z powodu "działania urzędów", a jej stan zdrowia nie pozwala na deklarowanie gotowości do pracy. Skarżąca uważa, że GOPS znany jest, z wywiadów środowiskowych, jej stan zdrowia, dlatego powinna zostać ubezpieczona na okres do rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego lub przekroczenia kryterium dochodowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie skarżąca złożyła pismo procesowe, w którym szczegółowo przedstawiła swą sytuację rodzinną i zdrowotną. Do pisma dołączyła plik kserokopii zgromadzonych w związku z wnioskowanym świadczeniem dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu zarówno zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, odpowiadają prawu. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, iż obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, przewidywały konieczność spełnienia konkretnych przesłanek, wymaganych do tego, by dopuszczalne było przyznanie prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Po myśli art. 2 ust. 1 ustawy, do korzystania z tych świadczeń na zasadach określonych w ustawie mają prawo: 1) osoby objęte powszechnym - obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, zwane dalej "ubezpieczonymi", 2) inne, niż ubezpieczeni, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które spełniają kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. nr 115, poz. 728), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych, 3) inne, niż wymienione w pkt 1 i 2, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które nie ukończyły 18 roku życia lub są w okresie ciąży, porodu i połogu - zwane dalej "świadczeniobiorcami". Poza sporem w niniejszej sprawie jest, że skarżąca do dnia 30 czerwca 2011 r., a zatem do dnia wydania decyzji przez organ I instancji podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawną córkę. Nie ulega również wątpliwości, że w dniu 31 maja 2011 r. skarżąca zwróciła się do organu pomocy społecznej o objęcie jej ubezpieczeniem zdrowotnym od dnia 1 lipca 2011 r. W związku z powyższym, przeprowadzono ze skarżącą rodzinny wywiad środowiskowy. Z dokonanych ustaleń wynika, że skarżąca nie pracuje. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małoletnią córką. Źródłem utrzymania rodziny są świadczenia rodzinne oraz świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wypłacane przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej. Ustalono, że w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w kwietniu, a także w miesiącach kolejnych - w maju oraz w czerwcu 2011 r., na dochód dwuosobowej rodziny skarżącej składały się świadczenia rodzinne w wysokości 844 zł oraz świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 500,00 zł. Zatem łączny miesięczny dochód rodziny wynosił 1344 zł. Niewątpliwie dochód ten znacznie przekracza ustalone art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w związku z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. nr 127, poz. 1055) kryterium dochodowe, które w dwuosobowej rodzinie kształtuje się na poziomie 702 zł. Mając na względzie powołane przepisy oraz stan faktyczny sprawy stwierdzić należy, że organy I i II instancji słusznie odmówiły skarżącej prawa do skorzystania ze świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego. Stosownie bowiem do przepisu art. 54 ust. 3 ustawy decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej wydaje się po: 1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę, o którym mowa w ust. 1, dokumentów potwierdzających: a) posiadanie obywatelstwa polskiego, b) zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego; 3) stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej; 4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w pkt 2. Organ zatem może odmówić potwierdzenia prawa do świadczeń tylko w ściśle określonych przypadkach. Takim przypadkiem jest m.in. sytuacja, gdy dochód wnioskodawcy przekracza obowiązujące kryterium dochodowe, gdyż warunkiem skorzystania ze świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych jest m.in. legitymowanie się niskim dochodem. Przy czym pamiętać należy, iż zgodnie z regułą wyrażoną w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej organ orzekający zobowiązany jest zbadać sytuację dochodową konkretnego wnioskodawcy z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Nie można zatem czynić zarzutu organom, że ustalając te kwestie w niniejszej sprawie nie wzięły pod uwagę deklarowanego przez skarżącą obniżenia dochodów od lipca 2011 r. Organy administracji obu instancji w sposób prawidłowy przeprowadziły więc interpretację przepisów prawa materialnego w tym zakresie. Sąd nie dostrzegł również tego rodzaju naruszeń postępowania, które obligowałyby do usunięcia wydanych decyzji z obrotu prawnego. Wyjaśnić należy, że organy orzekające zgodnie z zasadą praworządności (art. 6 k.p.a.) miały obowiązek orzec w oparciu o obowiązujące w dniu orzekania przepisy prawa i tak też uczyniły, co wyżej wyjaśniono. Nie mogły przy tym wykraczając poza przesłanki ustawowe wziąć pod uwagę choćby trudną sytuację zdrowotną skarżącej. Tym samym zaś, zarzuty skargi nie znajdują uzasadnienia. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.