IV SA/Wr 811/15

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku K. K. o zmianę pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi K. K. na działalność Zastępcy Komendanta [....] Policji w [...] postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem o zmianę pełnomocnika z urzędu. Skarżąca pismem z dnia 22 marca 2016 r. wniosła o zmianę pełnomocnika ustanowionego z urzędu, z uwagi na treść pisma otrzymanego od pełnomocnika z urzędu A. W. – K. Z akt sprawy wynika zaś, że pełnomocnik z urzędu pismem z dnia 4 marca 2016 r. sporządziła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Natomiast odrębnym pismem z dnia 4 marca 2016 r. pełnomocnik z urzędu poinformowała Sąd, że z przyczyn formalnych nie ma podstaw do wniesienia skargi od postanowienia Sądu z dnia 18 stycznia 2016 r. odrzucającego skargę i do pisma tego dołączyła wspomnianą opinię. Pismem Sądu z dnia 14 marca 2016 r. przesłano skarżącej odpis wspomnianej opinii, która została doręczona dorosłemu domownikowi w dniu 18 marca 2016 r. Przepis art. 249a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W myśl art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy, które wykonuje referendarz sądowy należy wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy; Prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania (art. 243 § 1 ustawy). Z treści art. 245 § 1 p.p.s.a. wynika, m. in., że prawo pomocy obejmuje m . in. ustanowienie adwokata. Wniosek strony skarżącej z dnia 22 marca 2016 r. o zmianę pełnomocnika z urzędu jest zbędny, gdyż z akt sprawy wynika, że prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 5 lutego 2016 r. skarżącej zostało już przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym m. in. ustanowienie adwokata. Postanowienie to zostało doręczone dorosłemu domownikowi (matce) w dniu 10 lutego 2016 r. Pomoc prawna w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu została przyznana na etapie postępowania między instancyjnego, tzn. po wydaniu przez Sąd w dniu 18 stycznia 2016 r. postanowienia odrzucającego skargę. Z kolei Okręgowa Rada Adwokacka we Wrocławiu dnia 11 lutego 2016 r. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adw. A. W. - K. Wyznaczona z urzędu adwokat podjęła czynności związane z udzieleniem pomocy prawnej, ponieważ wraz z pismem z dnia 1 marca 2016 r. złożyła pełnomocnictwo substytucyjne udzielone aplikantowi adwokackiemu w niniejszej sprawie, w tym do zbadania akt sprawy i wykonania niezbędnych fotokopii. Pełnomocnik substytucyjny zapoznał się z aktami sprawy w dniu 1 marca 2016 r. Istotne jest, że wyznaczona z urzędu adwokat pismem z dnia 4 marca 2016 r. sporządziła opinię o braku podstaw do wniesienia i sporządzenia skargi kasacyjnej (k-41). Powyższe oznacza, iż skarżącej zostało już przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu, zaś wyznaczony adwokat udzielił pomocy prawnej stronie skarżącej. Potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej mieści się w zakresie czynności pełnomocnika ustanowionego z urzędu (post. NSA z dnia 16 lutego 2010 r., sygn. akt II GZ 26/10, LEX nr 663543), a także treść nowo obowiązującego przepisu art. 177 § 4 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 (czyli również pełnomocnik ustanowiony z urzędu po wydaniu orzeczenia, od którego przysługuje skarga kasacyjna, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie) nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia. Odpis powyższej opinii został doręczony dorosłemu domownikowi w dniu 18 marca 2016 r. wraz z pismem Sądu z dnia 14 marca 2016 r. zawierającym pouczenie, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii. W myśl zaś art 177 § 5 p.p.s.a. nie stosuje się zdania trzeciego powołanego wyżej przepisu § 4, dotyczącego biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jeżeli sąd stwierdzi, że opinia nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności. W takim przypadku sąd zawiadamia o tym właściwą okręgową radę adwokacką, radę okręgowej izby radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych, która wyznacza innego pełnomocnika. Z powyższych regulacji, tj. art 177 § 5 w związku z art. 177 § 4 p.p.s.a. wynika zatem, że właściwa rada adwokacka wyznaczy innego pełnomocnika z urzędu w sytuacji, gdy otrzyma zawiadomienie sądu, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie została sporządzona przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu z zachowaniem zasad należytej staranności. Wyznaczenie innego pełnomocnika z urzędu należy zatem do wyłącznej kompetencji okręgowej rady adwokackiej i następuje wskutek zawiadomienia przez Sąd tej Rady, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie została sporządzona przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu z zachowaniem zasad należytej staranności. W rozpoznawanej zaś sprawie Sąd nie stwierdził, że złożona opinia została sporządzona bez zachowana zasad należytej staranności. Podobne stanowisko zostało wyrażone w orzecznictwie Sądu Najwyższego, tj np. w postanowieniach z dnia 10 lutego 2012 r. sygn. akt II CZ 156/11 i z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt V CZ 11/12, w których stwierdzono, że w obecnym stanie prawnym brak jest ustawowych przesłanek do skutecznego żądania ustanowienia kolejnego pełnomocnika z urzędu, po wypowiedzeniu przez stronę pełnomocnictwa pierwszemu adwokatowi (radcy prawnemu) z urzędu. Jedynie w dwóch przypadkach ustawodawca przewidział wyznaczenie innego adwokata lub radcy prawnego dla strony korzystającej z pomocy pełnomocnika z urzędu. Ma to miejsce wówczas, gdy sąd zwalnia z ważnych przyczyn adwokata (radcę prawnego), na jego wniosek, od obowiązku zastępowania strony w procesie (art. 118 § 3 k.p.c.) oraz w przypadku, gdy pełnomocnik sporządził, bez zachowania zasad należytej staranności, opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej lub skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 118 § 5 w związku z art. 118 § 6 k.p.c.). Dodać w tym miejscy należy, że powołany w orzecznictwie Sądu Najwyższego art. 118 § 6 kpc ma brzmienie: jeżeli opinia, o której mowa w § 5 (w tym opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej- uwaga referendarza), nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności, sąd zawiadamia o tym właściwy organ samorządu zawodowego, do którego należy adwokat lub radca prawny. W takim przypadku właściwa okręgowa rada adwokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych wyznaczy innego adwokata lub radcę prawnego. Przepis art. 1173 § 2 stosuje się odpowiednio. Zauważyć również należy, iż w przypadku wątpliwości dotyczących pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu strona zainteresowana winna zwrócić się o ich rozstrzygnięcie do okręgowej rady adwokackiej. (art. 28 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, Dz. U. tj. z 2002r. nr 123, poz. 1058 ze zm.). Powyższe względy pozwalają na przyjęcie, że rozpoznanie wniosku o zmianę pełnomocnika z urzędu należało uznać za zbędne i podlegające umorzeniu na podstawie art. 249a p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 249a, art. 245 § 3 i art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.