IV SA/Wr 813/17
WyrokWSA we Wrocławiu2018-02-02
Skład orzekający: Ewa Kamieniecka, Gabriel Węgrzyn, Wanda Wiatkowska – Ilków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Narodowe Forum Muzyki prawidłowo odmówiło udostępnienia informacji publicznej, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy i ochronę danych osobowych, w sytuacji gdy wnioskodawca domagał się ujawnienia nazw podwykonawców i osób wykonujących czynności serwisowe w budynku NFM?Ratio decidendi
Narodowe Forum Muzyki nie dokonało wystarczającej analizy, czy żądane informacje faktycznie stanowią tajemnicę przedsiębiorcy. Uzasadnienia decyzji były zbyt ogólnikowe i ograniczyły się do powtórzenia argumentacji spółki, nie wykazując obiektywnie wartości gospodarczej informacji ani podjętych działań w celu zachowania poufności. Ponadto, organ dokonał wybiórczej ochrony danych osobowych, co również stanowiło naruszenie prawa.Stan faktyczny
Przedsiębiorstwo Budowlane złożyło wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej przeglądów okresowych i czynności serwisowych w Narodowym Forum Muzyki (NFM), w tym wykazu firm podwykonawczych i osób wykonujących te czynności oraz dokumentów potwierdzających ich uprawnienia. NFM, powołując się na tajemnicę przedsiębiorstwa firmy serwisującej oraz ochronę danych osobowych, odmówiło udostępnienia części informacji. Po utrzymaniu decyzji w mocy przez organ wyższego stopnia, wnioskodawca zaskarżył decyzję do sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Narodowego Forum Muzyki oraz poprzedzającą ją decyzję. Zasądził od Narodowego Forum Muzyki na rzecz strony skarżącej kwotę 697 złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków Protokolant starszy inspektor sądowy Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 lutego 2018 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Budowlanego P. S.A. z/s we Wrocławiu (poprzednio Przedsiębiorstwo Budowlane I. S.A z/s we Wrocławiu) na decyzję Narodowego Forum Muzyki im. [...] we W. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję; II. zasądza od Narodowego Forum Muzyki im. [...] we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.
W dniu 25 sierpnia 2017 r. wpłynął do Narodowego Forum Muzyki im. [...] we W. wniosek Przedsiębiorstwa Budowlanego [...] z siedzibą we W. (obecnie: Przedsiębiorstwo Budowlane [...] z siedzibą we W.) o udostępnienie informacji publicznej i udzielenie następujących informacji:
1. czy wszystkie przeglądy okresowe oraz czynności serwisowe w NFM przeprowadzane są zgodnie z Instrukcją Konserwacji i Eksploatacji NFM oraz zgodnie z prawem, w szczególności czy czynności w ramach przeglądów wykonywane są przez osoby do tego uprawnione ?
2. w jaki sposób NFM weryfikuje posiadanie przez firmy i osoby wykonujące czynności serwisowe w ramach przeglądów okresowych niezbędnych uprawnień i kwalifikacji zgodnie z Instrukcją Konserwacji i Eksploatacji NFM oraz prawem ?
3. w przypadku twierdzącej odpowiedzi na pytanie zawarte w pkt 1, udostępnienie i przedłożenie wnioskodawcy dokumentów potwierdzających w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości posiadanie przez firmy i osoby przeprowadzające kontrole i przeglądy okresowe w ramach realizacji zamówień na świadczenie usług konserwacyjnych i serwisowych w budynku NFM w latach 2015 – 2017 niezbędnych uprawnień i kwalifikacji, zgodnie z Instrukcją Konserwacji i Eksploatacji NFM oraz prawem, a w szczególności o udostępnienie i przedłożenie:
a. wykazu firm z dalszymi podwykonawcami i osób przeprowadzających kontrole obiektu NFM w zakresie czynności serwisowych i innych wraz z przedstawieniem stosownych uprawnień osób dokonujących tych przeglądów,
b. kserokopii umów serwisowych zawartych przez NFM w latach 2015 – 2017 wraz z załącznikami do tych umów,
c. kserokopii Książki Obiektu NFM z wpisami dotyczącymi przeprowadzonych w latach 2015 – 2017 przeglądów w zakresie czynności serwisowych i innych zgodnie z Instrukcją Konserwacji i Eksploatacji lub prawem,
d. kserokopii protokołów z przeglądów serwisowych NFM z lat 2015 – 2017 w zakresie czynności serwisowych i innych zgodnie z Instrukcją Konserwacji i Eksploatacji lub prawem,
e. kserokopii dokumentacji z eksploatacji urządzeń.
Wnioskodawca wskazał, że umowy zawierane przez NFM dotyczące konserwacji obiektu oraz przeprowadzania przeglądów okresowych i czynności serwisowych, zawierane są w trybie zamówień publicznych, zatem wszelkie informacje i dokumenty dotyczące ich realizacji stanowią informację publiczną podlegającą udostępnieniu.
W odpowiedzi na pismo NFM z dnia 5 września 2017 r. [...] Spółka z o.o. wskazała, że informacje dotyczące firm i osób dokonujących konserwacji i przeglądów urządzeń stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, o której mowa w art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
W piśmie z dnia 22 września 2017 r. NFM udzieliło wnioskodawcy twierdzącej odpowiedzi na pierwsze pytanie oraz wyjaśniło odnośnie drugiego pytania, że żąda przedstawienia certyfikatów przez firmy i osoby wykonujące przeglądy okresowe i kontrole obiektu, poświadczające odbycie odpowiednich i wymaganych szkoleń i kursów. Jednocześnie NFM odnośnie punktu 3 wniosku poinformowało o przekazaniu dokumentacji potwierdzającej posiadanie przez firmy i osoby przeprowadzające kontrole obiektu i przeglądy okresowe niezbędnych uprawnień i kwalifikacji, zastrzegając przy tym, że informację publiczną przekazano zanonimizowaną w zakresie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa [...] Spółka z o. o. (poprzednio [...] Spółka z o. o.) oraz danych stanowiących dane osobowe osób fizycznych.
Decyzją z dnia 22 września 2017 r. nr [...] Narodowe Forum Muzyki na podstawie m. in. art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm.) odmówiło [...] Spółce z o. o. udostępnienia informacji publicznej w części dotyczącej informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa [...] Spółki z o. o. (poprzednio [...] z o. o.), tj. nazw podwykonawców oraz osób prawnych i fizycznych dokonujących konserwacji i przeglądów w ramach realizacji umowy z dnia 16 maja 2016 r. nr [...] zawartej pomiędzy NFM a [...]Spółka z o. o., umowy z dnia 20 kwietnia 2017 r. nr [...] oraz umowy z dnia 20 kwietnia 2017 r. nr [...] zawartych pomiędzy NFM a [...] Spółka z o. o. (poprzednio [...] Spółka z o. o.) oraz informacji stanowiących dane osobowe.
W uzasadnieniu decyzji NFM wyjaśniło, że Spółka [...] w pismach skierowanych do NFM z dnia 24 czerwca 2016 r., 9 czerwca 2017 r. oraz 5 września 2017 r. wskazała, że zanonimizowane przez NFM informacje traktuje jako objęte tajemnicą przedsiębiorstwa i nie wyraża zgody na ich upublicznienie. Informacje te posiadają bowiem dla Spółki znaczną wartość gospodarczą (lista podwykonawców i podmiotów współpracujących, jak i pracowników) oraz nie zostały ujawnione do wiadomości publicznej, a Spółka podjęła w stosunku do nich niezbędne działania w celu zachowania poufności. Podmioty, które dokonywały konserwacji i przeglądów są częścią grupy wyselekcjonowanych podwykonawców, która tworzona była przez cały okres działalności Spółki [...]. Są to podmioty o ugruntowanej renomie i pozycji na rynku, gwarantujące rzetelne realizowanie powierzonych im zadań. Również pracownicy tych podmiotów, podpisujący się na raportach, są pracownikami o wysokich i uznanych kwalifikacjach, dzięki którym świadczone przez podwykonawców usługi są na najwyższym poziomie. Podanie tych danych zewnętrznym, konkurencyjnym podmiotom ułatwia dotarcie do tych osób i możliwość ich "podkupienia" przez konkurencję Spółki. Takie działania mogą utrudnić lub też uniemożliwić prawidłowe świadczenie przez Spółkę usług na ustalonym, wysokim poziomie. Udostępnienie tych informacji powoduje przekazanie konkurencji wewnętrznej struktury Spółki ze wskazaniem, w jakim zakresie Spółka korzysta z zewnętrznych zasobów, a w jakim zakresie sama realizuje poszczególne zadania. Listę podwykonawców Spółki i ich pracowników mają wyłącznie osoby, które mają z nimi styczność i współpracują z tymi podwykonawcami. Lista tych podmiotów zapisana jest na dysku komputerowym i zabezpieczona jest hasłem.
NFM wyjaśniło też, że wnioskodawca nie zajął stanowiska w kwestii ewentualnego wyrażenia zgody na spełnienie warunków ujawnienia informacji zastrzeżonych przez Spółkę [...].
Ponadto NFM wyjaśniło, że odmówiło udostępnienia informacji stanowiących dane osobowe (imię i nazwisko, data i miejsce urodzenia, numer PESEL, numer telefonu, adres zamieszkania – informacje te zostały zanonimizowane w treści przekazanych dokumentów).
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca wniósł o uchylenie powyższej decyzji i udostępnienie żądanej informacji publicznej, wskazując że ograniczeniem dostępu do informacji publicznej nie są objęte ani umowy cywilnoprawne ani dane osobowe, w sytuacji gdy dotyczą podmiotów otrzymujących zapłatę ze środków publicznych. Wnioskowane dane są niezbędne dla celów ustalenia prawidłowości spełnienia przez NFM jego obowiązków w postaci zapewnienia autoryzowanych i posiadających odpowiednie doświadczenie i uprawnienia podmiotów. Przedłożenie protokołu z przeglądu serwisowego oraz dokumentów potwierdzających posiadane uprawnienia przez daną osobę, w których jednak zaczernione zostały imię i nazwisko osoby wykonującej przegląd oraz jej podpis, jest co najmniej nielogiczne. Żądanie wnioskodawcy dotyczy nie wszystkich danych osobowych, ale wyłącznie podania nazw podmiotów, imion i nazwisk osób dokonujących czynności serwisowych i konserwacyjnych oraz dokumentów potwierdzających uprawnienia tych osób i podmiotów. Wnioskodawca nie wnosi również o ujawnienie wewnętrznej formy organizacji Spółki. Chodzi jedynie o wskazanie, kto w imieniu spółek, którym udzielono zamówienia, wykonuje czynności. Ponadto dane, takie jak imię i nazwisko osoby wykonującej czynności serwisowe oraz jej podpis, zostały zanonimizowane wyłącznie w dokumentach dotyczących niektórych podmiotów. Niezrozumiałe dla wnioskodawcy jest, dlaczego w przypadku protokołów z kontroli i przeglądów wykonywanych przez część firm pozostają niezanonimizowane, natomiast w przypadku wybranych wykonawców, NFM odmawia ujawnienia całości żądanej informacji, powołując się na ochronę danych osobowych.
W odpowiedzi na pismo NFM z dnia 18 października 2017 r. Spółka [...] w piśmie z dnia 19 października 2017 r. podtrzymała swoje stanowisko zaprezentowane w piśmie z dnia 5 września 2017 r.
Decyzją nr [...] z dnia 26 października 2017 r. Narodowe Forum Muzyki utrzymało w mocy decyzję nr [...] z dnia 22 września 2017 r., wskazując że zanonimizowane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa Spółki, o której mowa w art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. NFM ponownie powołało się na pisma Spółki z dnia 24 czerwca 2016 r., 9 czerwca 2017 r. i 5 września 2017 r. i przytoczoną w tych pismach argumentację Spółki. NFM wskazało również, że ponownie zwróciło się do Spółki z zapytaniem, a Spółka w całości podtrzymała swoje stanowisko wyrażone we wcześniejszych pismach. NFM wyjaśniło także, że nie wymagało na etapie przeprowadzania postępowania przetargowego podania nazw podwykonawców. Ponadto, jeżeli w treści informacji publicznej zawarte są dane osobowe, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu. Dane osobowe takie jak imię i nazwisko oraz dane potwierdzające uprawnienia osób, które dokonywały czynności serwisowych i konserwacyjnych składają się na wartość przedsiębiorcy, chronioną zastrzeżoną tajemnicą przedsiębiorstwa. Nie ulega wątpliwości, że podanie imion i nazwisk osób, które będą realizować zamówienie, ich kwalifikacji (wykształcenie, uprawnienia) i doświadczenia oraz statusu względem przedsiębiorcy (pracownik lub osoba, którą przedsiębiorca dysponuje na innej podstawie) ułatwia dotarcie do tych osób, a w konsekwencji procedurę "podkupywania". Natomiast dokumenty dotyczące Spółki [...] nie zostały zastrzeżone i nie stanowiły tajemnicy przedsiębiorstwa firmy [...].
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Spółka [...] wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji i zobowiązanie NFM do udostępnienia żądanej informacji w całości, tj. z ujawnieniem nazw firm podwykonawców, a także bez utajniania części treści udostępnionych dokumentów zawierających imiona i nazwiska osób przeprowadzających kontrole i przeglądy. Decyzji zarzucono naruszenie art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej przez jego błędne zastosowanie i odmowę udostępnienia informacji publicznej w części uznanej za tajemnicę przedsiębiorstwa oraz w zakresie informacji stanowiących dane osobowe. Przekazano bowiem skarżącemu żądane kserokopie dokumentów, jednak w formie częściowo zanonimizowanej, przez zaczernienie niektórych danych (imion i nazwisk, nazw firm) oraz podpisów na dokumentach, dotyczących umów zawartych ze Spółką [...].
Według skarżącego dokumenty dotyczące postępowań przetargowych i szeroko pojętej realizacji zamówień zawierają informację publiczną i podlegają udostępnieniu. Przystępując do do realizacji zamówienia publicznego osoby publiczne oraz przedsiębiorcy powinni brać pod uwagę zasadę jawności, którą objęte jest całe zamówienie (nie tylko postępowanie o jego udzielenie), a w konsekwencji – możliwość oraz obowiązek podmiotu publicznego do powszechnego udostępnienia pewnych danych, takich jak imię i nazwisko czy firma przedsiębiorcy oraz posiadane uprawnienia i kwalifikacje. Skarżący nie żądał podania wszystkich danych o osobach. Żądanie dotyczyło wyłącznie wskazania nazw podmiotów, imion i nazwisk osób dokonujących czynności serwisowych i konserwacyjnych oraz dokumentów potwierdzających uprawnienia tych osób i podmiotów. Dane te są niezbędne dla oceny prawidłowości spełnienia przez NFM jego obowiązków w postaci zapewnienia autoryzowanych i posiadających odpowiednie doświadczenie i uprawnienia podmiotów, a w konsekwencji dla ustalenia, czy środki przeznaczone na cele konserwacji i utrzymania obiektu NFM wydatkowane są w sposób prawidłowy.
Ponadto ochrona danych osobowych dotyczy tylko niektórych osób fizycznych. Niezanonimizowano danych z Książki Obiektu, przeglądów budowlanych, przeglądów gaśnic, dotyczących spółki [...], a także dokumentów pozostałych firm podwykonawczych.
Skarżący nie wnioskował o ujawnienie wewnętrznej formy organizacji Spółki [...] ani żadnej innej spółki, realizującej zamówienia w zakresie usług konserwacyjnych w obiekcie NFM, a jedynie o wskazanie, kto w imieniu spółek, którym udzielane jest zamówienie, wykonuje te czynności. Poza tym dane przedsiębiorców ujawnione są w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz Centralnej Ewidencji Działalności i Informacji Gospodarczej, zatem przesłanka niepodania informacji nie zostaje tu spełniona. Zastrzeganie pewnych informacji jako tajemnicy przedsiębiorstwa winno każdorazowo podlegać indywidualnemu sprawdzeniu i analizie w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy, a czego w niniejszej sprawie zaniechano.
W odpowiedzi na skargę NFM wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta, o czym stanowi § 2 powołanego wyżej artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpatrywanej sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ograniczenie prawa strony skarżącej do uzyskania informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy i prywatność osób fizycznych.
Podstawę materialnoprawną obu decyzji organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1764), dalej u.d.i.p. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Jednakże dostęp do informacji publicznej może podlegać ograniczeniom. Wynika to z art. 61 ust. 3 Konstytucji RP, zgodnie z którym ograniczenie prawa do uzyskiwania informacji wskazanych w art. 61 ust. 1 i 2 może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku prawnego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Również zgodnie z art. 5 ust. 2 zdanie pierwsze u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy.
Strona skarżąca wnioskowała do NFM o udostępnienie wymienionych we wniosku dokumentów, dotyczących przeprowadzanych przez podmioty gospodarcze w obiekcie NFM kontroli, przeglądów okresowych i czynności serwisowych wraz z wykazem firm podwykonawczych i osób, dokonujących powyższych czynności oraz przedstawienia stosownych uprawnień tych osób. Jednocześnie jeden z wykonawców tych usług, Spółka [...] zastrzegła, że informacje dotyczące jej podwykonawców i osób dokonujących konserwacji i przeglądów urządzeń stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. W sprawie wystąpił więc konflikt pomiędzy prawem skarżącej spółki do uzyskania żądanej informacji publicznej a prawem Spółki [...] do zachowania tajemnicy przedsiębiorstwa.
Należy zauważyć, że Narodowe Forum Muzyki jako samorządowa instytucja kultury, w swojej działalności rozporządza finansowymi środkami publicznymi. Stosownie do art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j.: Dz. u. z 2017 r. poz. 2077) gospodarka środkami publicznymi jest jawna. Jawność publicznej gospodarki finansowej stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do informacji publicznej. Z tego względu podmioty gospodarcze, zawierające umowy o świadczenie usług z podmiotami dysponującymi środkami publicznymi winny liczyć się z możliwością udostępnienia dotyczących ich informacji na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, również tych dotyczących ich podwykonawców oraz osób wykonujących usługi. Należy bowiem zauważyć, że w przypadku zawarcia przez podmiot gospodarczy umowy o świadczenie usług z podmiotem rozporządzającym środkami publicznymi, że środków publicznych pokrywana jest cała wartość usług wykonywanych przez ten podmiot gospodarczy, w tym również wartość usług wykonywanych przez podwykonawców tego podmiotu gospodarczego.
Jak już wyżej wskazano, w przypadku przedsiębiorcy ograniczenie prawa do informacji publicznej może nastąpić z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie zawiera definicji pojęcia "tajemnica przedsiębiorcy". W doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że przy wykładni pojęcia "tajemnica przedsiębiorcy" należy posiłkowo odwoływać się do "tajemnicy przedsiębiorstwa", zdefiniowanej w art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r., poz. 1503). Przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Tym samym ustawodawca pozostawił uznaniu przedsiębiorcy ocenę, czy z uwagi na charakter informacji podejmie on działania w celu zachowania ich w poufności. Warunkiem respektowania "tajemnicy przedsiębiorstwa" jest uprzednie złożenie w odniesieniu do konkretnych informacji zastrzeżenia, że nie mogą one być ogólnie udostępnione. Jednakże złożone zastrzeżenie może stać się skuteczne dopiero w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do ujawnienia informacji, po przeprowadzeniu stosownego badania, pozytywnie przesądzi, że zastrzeżone informacje mają charakter tajemnicy przedsiębiorstwa. Gospodarujący informacją publiczną i przyjmujący zastrzeżenia przedsiębiorcy powinien dokonać oceny zasadności wyłączenia jawności żądanej informacji, bowiem ograniczenie dostępności informacji publicznej ze względu na tajemnicę ustawowo chronioną ma charakter wyjątku od zasady jawności informacji publicznej.
Na "tajemnicę przedsiębiorcy" składają się dwa elementy: materialny – posiadanie przez informację określonej wartości dla przedsiębiorcy oraz formalny – wola utajnienia danych informacji. Tajemnicę przedsiębiorcy stanowią więc informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich poufności. Nie tracą natomiast swojego charakteru przez to, że wie o nich pewne ograniczone grono osób zobowiązanych do dyskrecji, np. pracownicy przedsiębiorstwa (wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 192/13, wyrok NSA z dnia 5 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 511/13).
Możliwość ograniczenia prawa do informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy wchodzi w grę, gdy spełnione są następujące przesłanki: 1) brak wcześniejszego upublicznienia określonych informacji dotyczących przedsiębiorcy, 2) uprawdopodobnienie, że informacje te mają ze względu na swój charakter lub sposób zastosowania wartość gospodarczą, co w konsekwencji ich ujawnienia mogłoby zarazić takiego przedsiębiorcę na szkodę, 3) podjęcie przez przedsiębiorcę niezbędnych działań w celu zachowania poufności takich informacji (M. Jabłoński, Udostępnienie informacji publicznej w formie wglądu do dokumentów, Presscom spółka z o. o., Wrocław).
Uzasadnienie decyzji odmawiającej udostępnienia informacji z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy powinno zawierać argumentację, wskazującą na okoliczności spełnienia zarówno przesłanek formalnych, jak i materialnych odmowy. Organ musi szczegółowo określić, z czego wywodzi daną przesłankę odmowy i w czym znajduje ona uzasadnienie. Ewentualne przesłanki nieudzielenia informacji publicznej muszą być wyjaśnione w sposób wyczerpujący i precyzyjny. Utajnienie bowiem określonej informacji publicznej tylko zgodnie z wolą przedsiębiorcy czyniłoby fikcyjnym konstytucyjnie chronione prawo obywatela do uzyskania informacji publicznej, gdyż dla pozbawienia dostępu do szerokiego katalogu informacji publicznych wystarczająca byłaby formalna deklaracja przedsiębiorcy, iż określone informacje stanowią tajemnicę (wyrok NA z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1939/15). Tajemnica ma charakter obiektywny, nie można wobec tego istnienia takiej tajemnicy przyjmować w oparciu jedynie o oświadczenia osób reprezentujących przedsiębiorcę, które to osoby z istoty rzeczy nie będą zainteresowane ujawnieniem jakichkolwiek faktów ze sfery prowadzonej działalności gospodarczej.
W rozpatrywanej sprawie, w uzasadnieniach decyzji Forum ograniczyło się do stwierdzenia, że żądane przez wnioskodawcę i zanonimizowane przez Forum informacje publiczne objęte są tajemnicą przedsiębiorcy oraz do dosłownego zacytowania argumentów przedstawionych przez Spółkę Impel w piśmie z dnia 5 września 2017 r. Przy czym Forum nie dokonało własnej analizy, co do faktycznego występowania przesłanek z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i oceny argumentów przedstawionych przez Spółkę w piśmie z dnia 5 września 2017 r. Uzasadnienia obu decyzji wydanych przez Forum nie zawierają pełnego i wyczerpującego uzasadnienia zajętego stanowiska, nie wyjaśniają, jakie to przesłanki przemawiają za uznaniem zanonimizowanych informacji za tajemnicę przedsiębiorstwa.
Forum nie wyjaśniło więc w sposób wystarczający kwestii wystąpienia negatywnych przesłanek, uzasadniających odmowę udzielenia informacji publicznej. Przede wszystkim nie wykazano w sposób przekonujący, że żądane informacje co do nazw firm podwykonawców i osób wykonujących przeglądy okresowe i czynności serwisowe przedstawiają rzeczywiście dla przedsiębiorcy wartość gospodarczą. Powtórzono jedynie za Spółką stwierdzenia, że podwykonawcy są podmiotami starannie wyselekcjonowanymi, o ugruntowanej renomie i pozycji na rynku, a pracownicy tych podmiotów są pracownikami o wysokich i uznanych kwalifikacjach i gwarantują rzetelne wykonywanie zadań i świadczenie usług na najwyższym poziomie. Tego rodzaju ogólne stwierdzenia i taka pobieżna charakterystyka umiejętności podwykonawców i ich pracowników, mogąca odnosić się do znacznej grupy podmiotów gospodarczych i ich pracowników, nie wyjaśniają jednak, z jakich względów nazwy firm podwykonawców i nazwiska ich pracowników winny być objęte tajemnicą przedsiębiorcy. Nie wyjaśniono także, na czym Spółka opiera swoje twierdzenia o możliwości "podkupienia" podwykonawców i ich pracowników, czy faktycznie zachodziła możliwość utraty podwykonawców i czy mogą oni świadczyć swoje usługi dla wielu podmiotów, a nie tylko dla Spółki. Nie rozważono też argumentu Spółki, czy istotnie ujawnienie zakresu usług świadczonych w obiekcie Forum przez podwykonawców pozwoli na poznanie struktury organizacyjnej Spółki.
Nie wyjaśniono też, czy żądane we wniosku informacje stanowią informacje, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Spółka w piśmie z dnia 5 września 2017 r. wskazała, że listę podwykonawców i ich pracowników znają jedynie niektórzy pracownicy Spółki i lista zapisana jest na dysku komputerowym i zabezpieczona hasłem. Te argumenty Spółki zostały powtórzone przez Forum w wydanych decyzjach. Należy jednak zauważyć, że "podjęcie niezbędnych działań w celu zachowania poufności" polega nie tylko na ochronie fizycznej informacji, ale niezbędne jest również skorzystanie z instrumentów prawnych. Nie jest wiadome w sprawie, czy spółka posiada ustalone wewnętrzne procedury, mające na celu zabezpieczenie zachowania poufności informacji przez pracowników, na przykład czy zamieszczane są stosowne klauzule w umowach zawieranych z pracownikami.
Należy też zauważyć, jak słusznie podnosi strona skarżąca, organ przy udzieleniu informacji publicznej dokonał wybiórczej ochrony danych osobowych pracowników. Utajniono bowiem jedynie nazwiska pracowników podwykonawców Spółki [...], natomiast udostępnione zostały dane innych osób dokonujących przeglądów i czynności serwisowych w budynku Forum. Z akt sprawy nie wynika, aby jakiekolwiek osoby fizyczne zastrzegały ochronę swoich danych osobowych.
Powyższe uchybienia wskazują, że organ dopuścił się naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ winien uwzględnić wyżej przedstawione rozważania i wskazania Sądu. W szczególności organ będzie zobowiązany dokonać samodzielnej oceny wystąpienia przesłanek ograniczających udzielenie informacji publicznej.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (wpis – 200 zł, koszty zastępstwa procesowego – 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło