IV SA/Wr 814/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Jolanta Sikorska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 sierpnia 2005 r. przy udziale --- sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w części dotyczącej odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego; II. dalej idącą skargę oddala; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji w części, w jakiej skargę uwzględniono. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § l pkt l kpa oraz art. 8 ust. l, art. 39 ust. 1 i ust. 2 i art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 594.), po rozpatrzeniu odwołania M. Z. od decyzji Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. z dnia [...]r. Nr [...]w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W sprawie ustalono, iż wnioskiem z dnia [...]r. M. Z. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. o przyznanie zasiłku celowego na zakup opału . Podała, że nie osiąga żadnych dochodów i utrzymuje się wyłącznie z renty męża. Wyżej wymienioną decyzją z dnia [...]r. organ pierwszej instancji odmówił wnioskującej przyznania zasiłku celowego na zakup żywności i dofinansowanie do ogrzewania oraz specjalnego zasiłku celowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż niezbędną przesłanką do udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego jest dochód na osobę w rodzinie nie przekraczający 316 zł, który w przypadku M. Z. został przekroczony i wynosi [...]zł. Fakt ten przesądził o odmowie przyznania zasiłku celowego. Sprawa wnioskującej rozpatrywana była także w trybie art. 41 ustawy, dopuszczającego możliwość udzielenia świadczeń pieniężnych w postaci specjalnego zasiłku celowego, przy przekroczeniu wspomnianego kryterium dochodowego. Rozważając możliwość przyznania wnioskodawczyni specjalnego zasiłku celowego organ wskazał, iż z przedłożonej dokumentacji wynika, że w rozpatrywanej sprawie zachodzą szczególne okoliczności w postaci niepełnosprawności M. Z.. Jednakże, powołując się na art. 3 ust. 4 cytowanej ustawy, zwrócił uwagę, że przyznanie specjalnego zasiłku celowego uzależnione jest także od możliwości finansowych organu pomocy. Podał, żę w przypadku Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. "rośnie ilość osób potrzebujących pomocy, natomiast środki na zaspokojenie potrzeb są niewystarczające, co powoduje, że świadczenia te są przyznawane najbardziej potrzebującym wielokrotnie w symbolicznym wymiarze". W odwołaniu skarżąca podniosła, że utrzymuje się wyłącznie z renty męża, która wynosi [...] zł. Ponadto oboje z mężem są osobami niepełnosprawnymi, M. Z. w stopniu umiarkowanym, jej mąż jest zaś całkowicie niezdolny do pracy. Fakt ten sprawia, iż zmuszeni są wydawać znaczne kwoty na leki. Mieszkanie, w którym mieszkają jest zawilgocone a nie stać ich na zakup opału. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, powołując się na argumenty zawarte w uzasadnieniu tej decyzji, podkreśliło przy tym, iż ogólnie znana jest sytuacja finansowa organów pomocy społecznej, których środki finansowe uzależnione są od dotacji przekazywanych przez Skarb Państwa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. Z. powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazało, iż dochód na osobę w rodzinie M. Z. wynosi [...]zł i tym samym przekracza ustawowe kryterium dochodowe, tj. kwotę 316zł. Z tych względów wnioskująca nie jest w opinii organu uprawniona do otrzymania zasiłku celowego. Ponadto, jak podkreślono, przypadek ten był rozpatrywany również stosownie do art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej w trybie art. 41 powołanej ustawy. Jak stwierdzono w uzasadnieniu obu wydanych w sprawie decyzji mimo, że ze względu na niepełnosprawność strony występują szczególne okoliczności określone w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, to jednak ze względu na ograniczone środki Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. i rosnącą ilość osób potrzebujących - pomoc w postaci specjalnego zasiłku celowego nie została wnioskującej udzielona. Wskazano również, iż przy rozpatrywaniu odwołania brano pod uwagę trudną sytuację M. Z.. W dniu [...]r wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosek Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym. Sąd pismem z dnia [...]r zawiadomił o powyższym skarżącą, pouczając ją jednocześnie o treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) M.Z. nie złożyła w ustawowym terminie oświadczenia z żądaniem przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1§2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne ( art. 3 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.), Kryterium legalności przewidziane w art. 1 §2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy ( art145§ 1 pkt 1 lit.a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit.b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit.c). Skarga zasługuje na uwzględnienie w części. Rozpatrując stan faktyczny i prawny sprawy Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji w części dotyczącej odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 594). Pomoc społeczna może mieć m. in. stosownie do przepisu art. 41 pkt 1) powołanej ustawy formę specjalnego zasiłku celowego. Według powyższego przepisu prawa w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe określone w art. 8 ustawy może być przyznany bezzwrotny specjalny zasiłek celowy, w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny. Decyzja o przyznaniu zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego jest wydawana w ramach tzw. uznania administracyjnego, tym samym organ nie jest obowiązany do przyznania takiego świadczenia , ale może je przyznać. Organ dokonuje z jednej strony oceny sytuacji materialnej i potrzeb skarżącego, z drugiej zaś możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Bezspornym w sprawie jest fakt, iż skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym bez uprawnień do świadczeń pieniężnych, a jej jedynym źródłem utrzymania jest renta męża (również osoby niepełnosprawnej ale w stopniu całkowitym) w kwocie [...]zł netto miesięcznie. Rodzina otrzymuje również dodatek mieszkaniowy w wys. [...]zł miesięcznie. Łączny dochód miesięczny rodziny wnioskodawczyni wynosi [...]zł, co na osobę daje [...]zł. W konsekwencji dochód ten przekracza ustawowe kryterium dochodowe, które w dacie orzekania przez organ drugiej instancji wynosiło 316 zł. Organy decyzyjne rozpatrujące sprawę rozważyły sytuację życiową skarżącej, oceniając ją w kategoriach "przypadku szczególnie uzasadnionego" i uznały jej przypadek za taki właśnie ze względu na niepełnosprawność wnioskującej. Nie przyznały jej jednak specjalnego zasiłku celowego, powołując się na ograniczone środki i rosnącą ilość osób potrzebujących pomocy. Nie znalazło to jednak potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Zważyć należy, że okoliczność dotycząca ograniczonych możliwości płatniczych organu pomocy społecznej powinna jednoznacznie wynikać z ustaleń poczynionych w wydawanej przez niego decyzji. Samo bowiem stwierdzenie braku takich środków jest niewystarczające, gdyż organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w takim stopniu , który pozwala na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, czyli takie, które jest zgodne z rzeczywistością (art. 7 i art. 77 KPA). Odnosi się to zarówno do ustalenia przesłanek, których spełnienie warunkuje przyznanie świadczenia, jak i postępowania dotyczącego okoliczności, decydujących o odmowie przyznania pomocy. W tym przypadku ustalenia organów I i II instancji, że Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w W. nie posiada odpowiednich środków na udzielenie pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego, nie znalazło odzwierciedlenia w materiale dowodowym sprawy i jest jedynie ogólnikowym stwierdzeniem bez jakiegokolwiek poparcia dowodowego. Należy podkreślić, że przepisy postępowania administracyjnego wyraźnie wskazują formę, jakiej powinien odpowiadać akt administracyjny. W tym bowiem zakresie obowiązuje art. 107 KPA, który nakłada na wszystkie organy administracji publicznej obowiązek zachowania określonych wymagań. Niezachowanie obowiązku uzasadnienia faktycznego i prawnego wydanej decyzji uniemożliwia sądową kontrolę zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze należy uznać, iż wymienione braki w wyjaśnieniu sprawy wskazują , że jej rozstrzygnięcie w części dotyczącej przyznania specjalnego zasiłku celowego nastąpiło z naruszeniem art.7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 KPA, a uchybienie tym przepisom pozostaje w związku z treścią zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszej instancji, co powoduje ich uchylenie w tej części na podstawie art. 145 § 1 lit. c) wyżej powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W pozostałym zakresie skarga podlegała oddaleniu. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału, nie można bowiem zaskarżonej decyzji zarzucić istotnego naruszenia prawa w części dotyczącej odmowy przyznania zasiłku celowego. Stosownie bowiem do treści art. 8 ust 1 pkt 2 w związku z art. 39 ust 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy przysługuje osobom, które spełniają kryterium dochodowe określone w powołanych przepisach, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 39 wspomnianej ustawy. Muszą więc wystąpić łącznie dwie przesłanki aby strona mogła ubiegać się o przyznanie świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego. W toku prowadzonego postępowania ustalono, iż skarżąca nie spełnia pierwszej z powołanych przesłanek, tj. dochód na członka jej rodziny przekracza "kryterium dochodowe na osobę w rodzinie". Fakt ten, ustalony w toku prawidłowo przeprowadzonego w tym zakresie postępowania pozwolił w opinii sądu jednoznacznie wykluczyć skarżącą z kręgu osób objętych zakresem uprawnienia do ubiegania się o zasiłek celowy. Reasumując należy stwierdzić, że organy administracji w tym zakresie prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, właściwie zinterpretowały obowiązujące przepisy a odmawiając przyznania zasiłku celowego nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W tej sytuacji skarga w tej części nie mogła zostać uwzględniona w związku z czym jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 wyżej powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji w części w jakiej decyzję tę uchylono albowiem decyzja , jako decyzja odmawiająca stronie przyznania prawa do zasiłku celowego, nie ma cech wykonalności.