IV SA/Wr 818/11

WyrokWSA we Wrocławiu2012-03-08

Skład orzekający: Jolanta Sikorska, Lidia Serwiniowska, Alojzy Wyszkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie samotnie gospodarującej z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, której dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, przysługuje specjalny zasiłek celowy na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego wyklucza prawo do zasiłku celowego na zasadach ogólnych. Przyznanie specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 u.p.s. wymaga zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku, który musi być oceniony w ramach uznania administracyjnego. W niniejszej sprawie organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i uznał, że nie zachodzą przesłanki do przyznania specjalnego zasiłku celowego, a decyzje organów były zgodne z prawem.
Stan faktyczny
Skarżąca B. H., osoba z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, samotnie prowadząca gospodarstwo domowe, złożyła wniosek o zasiłek celowy na dopłatę do energii elektrycznej i dożywianie. Organ I instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły przyznania zasiłku z powodu przekroczenia kryterium dochodowego (630 zł przy limicie 477 zł). Skarżąca podniosła, że zasiłek pielęgnacyjny został błędnie wliczony do dochodu i że znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej, uzasadniającej przyznanie specjalnego zasiłku celowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę. Przyznał pełnomocnikowi skarżącej kwotę 295,20 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant : Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 8 marca 2012 r. sprawy ze skargi B. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi A. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 295,20 ( słownie: dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym 23% podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu odwołania B. H., dalej: skarżąca, od decyzji Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Dz. z dnia [...] 2011 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania zasiłku celowego, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.), dalej: u.p.s., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podało, że w/w decyzją z dnia [...] 2011 r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącej zasiłku celowego na dopłatę do energii elektrycznej oraz dożywianie w miesiącu kwietniu 2011 r. z tego względu, że dochód skarżącej wyniósł w marcu 2011 r. kwotę 630 zł i przekroczył kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej o 153 zł. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, w którym podniosła, że legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Powyższe okoliczności oraz dochód w wysokości 630 zł i jej szczególnie trudna sytuacja uzasadniają w jej ocenie udzielenie pomocy społecznej. Rozpatrując powyższe odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że w dniu [...] 2011 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Dzi. wpłynął wniosek skarżącej o pomoc finansową na zakup żywności oraz dopłatę do energii elektrycznej. Skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka razem z matką, z którą wspólnie ponosi opłaty. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, czyli w marcu 2011 r., dochód skarżącej składał się z zasiłku stałego w wysokości 301,37 zł, dodatku mieszkaniowego w wysokości 175,63 zł i zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł, w sumie dochód skarżącej wyniósł 630 zł. Z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. wynika, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł. Zgodnie z art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s., za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o : - miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, - składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, - kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ponieważ skarżąca w marcu 2011 r. (miesiąc poprzedzający złożenie wniosku) osiągnęła dochód w wysokości 630 zł, w myśl wyżej powołanego przepisu nie przysługuje jej prawo do zasiłku celowego na zwykłych zasadach. Natomiast rozważenia zdaniem organu odwoławczego wymagało, czy skarżącej przysługuje pomoc w ramach specjalnego zasiłku celowego. W myśl art. 41 u.p.s., w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Organ odwoławczy wskazał, że w ustawie o pomocy społecznej nie określono, co należy rozumieć przez szczególnie uzasadniony przypadek stanowiący podstawę do przyznania specjalnego zasiłku celowego, w związku z czym ocena, czy zachodzą przesłanki przemawiające za przyznaniem tego świadczenia uzależniona jest od uznania administracyjnego organu. Uznania administracyjnego nie należy utożsamiać z dowolnością. Aby uniknąć zarzutu "dowolności" organ winien rozważyć wszechstronnie wszelkie okoliczności faktyczne i prawne, dokładnie wykazując, jakie argumenty przemawiały za uznaniem, że w danej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego pomoc udzielana w formie specjalnego zasiłku celowego powinna mieć charakter wyjątkowy, szczególny, odzwierciedlający wyjątkowość sytuacji, w jakiej znalazła się osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia mimo przekroczenia kryterium dochodowego, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej. Pomoc ta powinna odpowiadać szczególnej chwili, w jakiej znalazł się wnioskodawca, który nie może za pomocą własnych sił i środków poradzić sobie z napotkanymi trudnościami. Jak podał organ odwoławczy, skarżąca stale korzysta z pomocy społecznej. W kwietniu 2011 r. uczęszczała na zajęcia prowadzone w Środowiskowym Domu Samopomocy i miała tam zapewnione posiłki. W okresie od [...] do [...] 2011 r. oprócz dodatku mieszkaniowego, zasiłku pielęgnacyjnego i posiłków otrzymała pomoc w wysokości 2298,58 zł, tj. 383,09 zł miesięcznie. W powyższym okresie organ I instancji przyznał zasiłki celowe 2752 osobom, a średnia wysokość pomocy wyniosła 193 zł. Skarżąca przedstawiła rachunki za energię elektryczną na kwotę 625,66 zł, a w roku 2011 r. organ przyznał jej na ten cel zasiłki w wysokości 380 zł. Skarżąca nie zgłaszała nadzwyczajnych, szczególnych, nieprzewidzianych okoliczności uzasadniających przyznanie jej specjalnego zasiłku celowego. Ponieważ dochód skarżącej uzyskany w miesiącu poprzedzającym datę złożenia wniosku, tj. w marcu 2011 r., przekroczył kryterium dochodowe, nie przysługuje jej prawo do zasiłku celowego. Skarżąca nie znalazła się też nagle w szczególnie trudnej sytuacji, której nie mogłaby przezwyciężyć przy wykorzystaniu własnych zasobów finansowych. Z tego względu brak było w ocenie organu odwoławczego podstaw do przyznania stronie specjalnego zasiłku celowego. Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze podała, że decyzją z dnia [...] 2011 r. Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Dz. odmówił jej przyznania pomocy finansowej na zakup żywności oraz dopłatę do energii ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego o 153 zł, tj. o kwotę, którą otrzymała z tytułu należnego jej dodatku pielęgnacyjnego za miesiąc luty 2011 r. Wyjaśniła, że decyzją z dnia [...] 2011 r. przyznany jej został zasiłek pielęgnacyjny od dnia [...] 2011 r. do dnia [...] 2013 r. w wysokości 153 zł miesięcznie. W związku z tym, w marcu 2011 r. zasiłek ten został wypłacony za dwa miesiące, tj. za luty i marzec, w łącznej kwocie 306 zł. Zarzuciła, że wbrew zasadzie zawartej w art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek ten został wliczony w całości do dochodu za miesiąc marzec 2011 r. Wydaną w sprawie decyzją z dnia [...] 2011 r. Kolegium uchyliło decyzję z dnia [...] 2011 r. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji, decyzją z dnia [...] 2011 r., ponownie odmówił skarżącej przyznania zasiłku celowego na dopłatę do energii elektrycznej oraz dożywianie w miesiącu kwietniu 2011 r. ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy powyższą decyzję organu I instancji. Skarżąca stwierdziła, że wydane w sprawie decyzje są dla niej krzywdzące, gdyż jest ona osobą z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności (do dnia 28 lutego 2013 r., a nie 2012 r. jak twierdzi Dyrektor OPS) i samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Zdaniem skarżącej, są to okoliczności uzasadniające udzielenie pomocy społecznej. Jak wskazała skarżąca, jej dochód w miesiącu poprzedzającym wydanie decyzji stanowił: zasiłek stały - 301,37 zł, dodatek mieszkaniowy - 175,63 zł i dodatek pielęgnacyjny - 153 zł. W jej przekonaniu taki dochód wraz ze szczególnie trudną sytuacją, w której się znajduje, uzasadniają przyznanie zasiłku celowego specjalnego. Skarżąca podkreśliła, że stara się samodzielnie przezwyciężać trudne sytuacje życiowe, ale nie jest to możliwe przy braku zatrudnienia i orzeczonym umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Dodatkowo jej matka jest ciężko chora, po udarze, porusza się na wózku i skarżąca musi się nią opiekować. Skarżąca podała, że jest osobą niezaradną, jednakże stara się zmienić swoją sytuację bytową chociażby przez uczestniczenie w terapii zajęciowej w Środowiskowym Domu Samopomocy. Niski dochód nie pozwala jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, nie jest w stanie samodzielnie opłacić wyżywienia i podstawowych opłat "licznikowych", w tym energii elektrycznej. Ze względu na powyższe, skarżąca uważa za niezbędne przyznanie jej zasiłku celowego specjalnego. W jej przekonaniu, przyznanie takiego dofinansowania pozwoli na zaspokojenie podstawowych potrzeby życiowych, nie będzie zaś podniesieniem standardów życiowych. Nie posiada własnych dochodów, a przyznanymi pieniędzmi gospodaruje rzetelnie, nie jest nigdzie zadłużona. Przyznana pomoc będzie zmierzała do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwi jej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi poprzez uchylenie decyzji lub postanowienia następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Rozpatrując skargę Sąd nie stwierdził, aby wydane w sprawie decyzje zostały podjęte z naruszeniem prawa, o jakim mowa wyżej. Skarga zatem nie mogła zostać uwzględniona. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w Dz. z dnia [...] 2011 r. w sprawie odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego, wydana w wyniku rozpoznania wniosku skarżącej złożonego w dniu [...] 2011 r. o pomoc finansową na zakup żywności oraz dopłatę do energii elektrycznej. Powyższe decyzje zapadły w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy po uchyleniu odmownej decyzji organu I instancji z dnia [...] 2011 r. i przekazaniu temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2011 r. z uwagi na wadliwe wyliczenie dochodu skarżącej. Z przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm.), dalej u.p.s., wynika, że pomoc społeczna może mieć m.in. formę zasiłku celowego. Zgodnie z art. 39 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Wliczenie zawarte w powyższym przepisie prawa jest wyliczeniem przykładowym, co oznacza, że nie ma charakteru zamkniętego. Natomiast kryteria uprawniające do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zostały ściśle określone w przepisie art. 8 ust. 1 u.p.s. Przepis ten ogranicza dostęp do świadczeń społecznych, wprowadzając tzw. kryterium dochodowe. Zgodnie z owym przepisem prawa, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", (...) - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Z powyższego wynika, że pomoc społeczna nie została oparta na zasadzie powszechności. W myśl art. 8 ust. 3 u.p.s., za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Przepis ten w ust. 4 stanowi, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Z prawidłowych ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie przez organy ją rozpoznające wynika, że skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą i niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Mieszka razem z matką. Nigdzie nie pracuje ze względu na stan zdrowia. W miesiącu poprzedzającym datę złożenia wniosku, tj. w marcu 2011 r., jej dochód składał się z zasiłku stałego w wysokości 301,37 zł, zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł oraz dodatku mieszkaniowego w kwocie 175,63 zł. Łączny dochód skarżącej wynosił 630 zł. Dochód ten przekraczał zatem ustawowe kryterium dochodowe ustalone na kwotę 477 zł, uprawniające do udzielenia świadczenia z pomocy społecznej na zasadach ogólnych, to jest m.in. w postaci zasiłku celowego, o jakim mowa w wyżej cytowanym art. 39 ust. 1 u.p.s., prawidłowo powołanym w podstawie prawnej decyzji wydanej przez organ I instancji. Trafnie w tej sytuacji organy rozpatrujące złożony w sprawie wniosek odmówiły przyznania skarżącej pomocy społecznej w formie zasiłku celowego. Po ustaleniu, że w świetle wyżej powołanych przepisów prawa skarżącej nie może być przyznany zasiłek celowy, o jakim mowa w art. 39 ust. 1 u.p.s., a to w związku z faktem uzyskania przez nią w miesiącu poprzedzającym datę złożenia wniosku dochodu przekraczającego ustalone przepisami prawa kryterium dochodowe wynoszące dla osoby samotnie gospodarującej kwotę 477 zł, trafnie organy rozpatrzyły złożony w sprawie wniosek także przez pryzmat przesłanek określonych w art. 41 pkt 1 u.p.s., to jest rozważyły możliwość przyznania skarżącej pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. Zgodnie z w/w przepisem prawa, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Powołany przepis prawa, określając przesłanki przyznania świadczenia w postaci specjalnego zasiłku celowego, odwołuje się do pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Pojęcie to nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Należy je więc interpretować, mając na uwadze jego znaczenie językowe. Tym samym o "szczególnie uzasadnionym przypadku" można mówić, gdy osoba lub rodzina domagająca się przyznania świadczenia z pomocy społecznej znajduje się w bardzo trudnej sytuacji osobistej, rodzinnej, życiowej lub majątkowej, zwykle niezawinionej przez siebie, uzasadniającej przyznanie pomocy, pomimo przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego. Ocena, czy w danej sprawie zachodzą takie nadzwyczajne okoliczności bądź też, czy brak jest podstaw do ich stwierdzenia, powinna uwzględniać wszystkie uwarunkowania sprawy i jak w przypadku zasiłku celowego, również w pierwszej kolejności wymaga odwołania się do zasad ogólnych zawartych w ustawie o pomocy społecznej. W wyroku z dnia 09.07.2010 r. sygn. I SA/Wa 372/10 (nr 673596) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że: "Zwrot "szczególne przypadki" jest pojęciem nieostrym, rozumieć pod nim należy przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych. Zdarzenia takie wykraczają granicami przewidywalności poza wszelkie możliwości ludzkiej zapobiegliwości życiowej." Podobny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 10.08.2010 r. sygn. II SA/Bd 408/10 (lex nr 752049). Zgodnie z owym poglądem: "Przypadek powodujący przyznanie świadczenia z art. 41 u.p.s. nie może należeć do przypadków zwykłych, powszechnych, zazwyczaj występujących. Szczególnie uzasadniony przypadek to wyjątkowa sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ma charakter nadzwyczajny, charakter losowy." Dodać przy tym należy, że decyzja podejmowana na podstawie art. 41 u.p.s. jest decyzją podejmowaną przez organ administracji w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że ustawodawca pozostawił organowi rozpatrującemu wniosek o przyznanie tej formy pomocy społecznej prawo wyboru: przyznać świadczenia, bądź go odmówić, bądź przyznać je w rozmiarze mniejszym niż wnioskowane przez stronę. W decyzji kończącej postępowanie w sprawie organ ma obowiązek w sposób wyczerpujący uzasadnić dokonany wybór, zgodnie z regułami postępowania administracyjnego. Uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie omawianego przepisu prawa sprawia, że dokonywana przez sąd administracyjny kontrola owych decyzji jest znacznie ograniczona. Sprowadza się zasadniczo do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W szczególności sąd kontroluje, czy w toku postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Czy zatem zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia, bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, to jest, czy nie nosi cech dowolności (por. wyrok NSA, sygn. akt SA/Kr 1543/95, Biul. Skarb. 1997/2/29). W ocenie Sądu, rozpatrując wniosek skarżącej pod względem istnienia przesłanek z art. 41 u.p.s., organy decyzyjne nie uchybiły powyższym zasadom, a wydane przez nie decyzje w niczym nie naruszają zarówno przepisów prawa materialnego będącego podstawą rozstrzygnięcia wniosku, jak również przepisów procedury administracyjnej. Organy w sposób prawidłowy wyjaśniły stan faktyczny sprawy i trafnie oceniły sytuację życiową skarżącej i w wydanych w sprawie decyzjach wyczerpująco uzasadniły wybór rozstrzygnięcia sprawy, a rozstrzygając sprawę w niczym nie uchybiły przepisom prawa. W wydanych w sprawie decyzjach organy wykazały i przekonująco uzasadniły, że okoliczności faktyczne sprawy nie dają postawy do przyjęcia, że w sprawie występuje szczególnie uzasadniony przypadek, o jakim mowa w art. 41 u.p.s. uzasadniający przyznanie skarżącej specjalnego zasiłku celowego. We wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne w sprawie skarżąca podała, że wnosi o przyznanie pomocy finansowej na zakup żywności oraz dopłaty do energii elektrycznej. Rozpoznając sprawę, organy orzekający szczegółowo wykazały, że skarżąca stale korzysta ze środków pomocy społecznej, w tym z przeznaczeniem na zakup żywności i dopłaty energii elektrycznej. Z niekwestionowanych ustaleń faktycznych sprawy także wynika, że w kwietniu 2011 r. skarżąca uczęszczała na zajęcia prowadzone w Środowiskowym Domu Samopomocy i miała tam zapewnione posiłki. W okresie od stycznia do czerwca 2011 r. oprócz dodatku mieszkaniowego, zasiłku pielęgnacyjnego i posiłków otrzymała pomoc w wysokości 2 298,58 zł, tj. 383,09 zł miesięcznie. W powyższym okresie organ I instancji przyznał zasiłki celowe 2 752 osobom, a średnia wysokość pomocy wyniosła 193 zł. Skarżąca przedstawiła rachunki za energię elektryczną na kwotę 625,66 zł, a w roku 2011 r. organ pomocy przyznał jej na ten cel zasiłki w wysokości 380 zł. W aktach sprawy znajduje się lista zawierająca wykaz świadczeń udzielonych skarżącej ze środków pomocy społecznej za okres od [...] 2011 r. do [...] 2011 r., z której wynika, że skarżąca jest stałym beneficjentem świadczeń z pomocy społecznej. Skarżąca nie zgłaszała nadzwyczajnych, szczególnych, nieprzewidzianych okoliczności uzasadniających przyznanie jej specjalnego zasiłku celowego. Nadto, skarżąca w skardze sama przyznała, że nie posiada żadnego zadłużenia, mimo skromnych środków finansowych, jakimi dysponuje. W wyroku z dnia 30.09.2010 r. sygn. I SA/Wa 1248/10 (lex nr 750620) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że: "Z konstrukcji art. 41 u.p.s. wynika, że decyzja podejmowana przez organ administracji na podstawie tego przepisu zależy od uznania administracyjnego. Organ nie ma obowiązku automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia, a zwłaszcza w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej." W uzupełnieniu powyższej argumentacji dodać należy, że organy pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i muszą realizować swoje ustawowe cele w określonych granicach. To zaś wymaga oceny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do świadczeń. Wobec ograniczonych możliwości finansowych pomocy społecznej, świadczenia powinny być rozdzielane proporcjonalnie na wszystkich potrzebujących, a w pierwszej kolejności zaspokajane są najbardziej pilne potrzeby. Faktem powszechnie znanym jest, że środki finansowe, którymi dysponują organy pomocy społecznej, są ograniczone, w szczególności z powodu ciągle rosnącej liczby osób wymagających wsparcia ze środków, jakimi dysponują organy pomocy społecznej. W świetle powyższego trafnie, zdaniem Sądu, organy rozpoznające sprawę uznały, że brak jest w sprawie podstaw do przyznania skarżącej pomocy ze środków z pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego. Okoliczności faktyczne sprawy nie dawały podstaw do przyjęcia, że w sprawie występuje szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający przyznanie skarżącej świadczenia z art. 41 u.p.s., co organy rozpatrujące sprawę w sposób przekonujący i zgodny z przepisami prawa wykazały w uzasadnieniu wydanych w sprawie decyzji. Skoro zatem wydane decyzje w niczym nie naruszają prawa, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. Orzeczenie o przyznaniu ustanowionemu dla skarżącej z urzędu pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu uzasadnia treść art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło