IV SA/Wr 819/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2006r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Ś. w przedmiocie udostępnienie informacji publicznej p o s t a n a w i a : odrzucić skargę Pismem z dnia [...]r. A. P., powołując się na art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji /Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm./ zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w Ś. o udostępnienie informacji o sprawach prowadzonych przez Asesor - J. D. w dniu [...]r. obejmujących: - sygnaturę akt sprawy, - godzinę rozpoczęcia, - godzinę zakończenia, - liczbę przesłuchiwanych osób, - w przypadku rozpoznawania wniosków o zastosowanie aresztu tymczasowego w postępowaniu przygotowawczym - także datę i godzinę wpływu akt do Sądu oraz orientacyjną liczbę stron akt postępowania przygotowawczego. W p iśmie z dnia [...]r. Prezes Sądu Rejonowego w Ś. oświadczył, iż nie znajduje podstaw do udzielenia wnioskowanych informacji. Wskazał, iż informacje dotyczące sygnatury akt sprawy, godziny rozpoczęcia i zakończenia sprawy, liczby przesłuchanych osób, a w przypadku rozpoznawania wniosków o zastosowanie tymczasowego aresztowania w postępowaniu przygotowawczym - daty i godziny wpływu akt oraz liczby stron akt sprawy, nie są informacjami publicznymi w rozumieniu art. 1, 3 i 6 Ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych, a prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych /art. 3 ust. 2 ustawy/. Charakter informacji jako publicznej wyznacza art. 6 ust. 1 ustawy - informacja o polityce wewnętrznej i zagranicznej, o podmiotach, których dotyczy art. 4 ust. 1 ustawy, w tym o: statusie lub formie, organizacji, przedmiocie działania i kompetencjach, organach i osobach sprawujących funkcje i ich kompetencjach, strukturze własnościowej i majątku, którym dysponują, zasadach funkcjonowania podmiotów, których dotyczy art. 4 ust. 1 ustawy w tym o: trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych, trybie działania państwowych osób prawnych, sposobach stanowienia aktów publicznoprawnych, sposobach przyjmowania i załatwiania spraw, stanie przyjmowania spraw i kolejności ich załatwiania, prowadzonych rejestrach i zasadach udostępniania zawartych tam danych; danych publicznych, w tym: treść i postać dokumentów urzędowych, stanowiska spraw publicznych, treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej, informacja o stanie państwa. Z powyższych unormowań wynika, że wnioskowane dane nie są objęte dyspozycją w/w przepisów, co skutkuje uznaniem braku podstaw do uwzględnienia wniosku. Pismem z dnia [...]r. A. P. wezwał Prezesa Sądu Rejonowego w Ś. do usunięcia naruszenia prawa spowodowanego nieudostępnieniem informacji, o którą wnosił we wniosku z dnia [...]r. w terminie trzech dni od dnia otrzymania wezwania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Prezes Sądu Rejonowego poinformował A. P., iż podtrzymuje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...]r. a mianowicie, iż wnioskowane informacje nie stanowią informacji publicznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący powołując się na art. 146 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o: - stwierdzenie bezskuteczności czynności Prezesa Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] roku, postanawiającej, że żądane przez skarżącego informacje w postaci sygnatury akt sprawy, godziny rozpoczęcia i zakończenia sprawy, liczby przesłuchanych osób a w przypadku rozpoznawania wniosków o zastosowanie tymczasowego aresztowania - także daty i godziny wpływu akt oraz liczby stron akt sprawy nie są informacjami publicznymi, - stwierdzenie uprawnienia do otrzymania oraz obowiązku Prezesa Sądu Rejonowego do przekazania żądanej informacji. W uzasadnieniu skargi stwierdził, iż z przedstawioną przez Prezesa Sądu Rejonowego w Ś. argumentacją nie można w żaden sposób w się zgodzić. Prezes, praktycznie poza zacytowaniem niektórych przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie podał, dlaczego informacja, o której udostępnienie wnosi, nie mieści się, jego zdaniem, w zakresie informacji publicznej. Zauważyć przy tym należy wewnętrzną sprzeczność w argumentacji Prezesa Sądu Rejonowego w Ś. - z jednej strony cytując ustawę o dostępie do informacji publicznej podaje, że jest nią każda informacja o sprawach publicznych w tym, uszczegółowiając, treść i postać dokumentów urzędowych /zawierających dane o których udostępnienie wnosił/ z drugiej zaś strony - pomijając dyspozycję artykułu 5 ustawy o objęciu nią także informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniu karnym - uznaje, że dane dotyczące działania osoby pełniącej funkcję publiczną, jaką jest asesor sądowy sprawujący wymiar sprawiedliwości, nie są informacjami publicznymi. Stanowisko to budzi tym większe zdziwienie, że dane takie są jak najbardziej jawne i stanowią wręcz codzienność pracy sądowej - choćby przez publiczne ich obwieszczanie wokandami wywieszanymi w siedzibie Sądu. Prezes Sądu Rejonowego w Ś. nie przedstawiając żadnych przekonywających powodów nieudostępnienia informacji, postępuje równocześnie wbrew art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w której jako jedno z praw obywatela zostało uznane prawo do informacji o sprawach publicznych i działalności osób pełniących funkcję publiczną, skonkretyzowane w postaci ustawy o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.). Zauważyć przy tym należy, że zgodnie z obfitym już w tej mierze orzecznictwem i piśmiennictwem praktycznie każda informacja wytworzona przez władzę publiczną, do jakiej niewątpliwie zaliczyć należy władzę sądowniczą, podlega ujawnieniu w trybie przywołanej wyżej ustawy, pomijając oczywiście informację utajnioną. Akta postępowań sądowych, zawierające informacje, o których przedstawienie wnosił, spełniają w rozumieniu tej ustawy zarówno warunki przedmiotowe, jak i podmiotowe. Stanowią bowiem informację o działalności organów publicznych /co wypełnia dyspozycję art. 61 Konstytucji RP/, jak i sąd mieści się w pojęciu organu władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy. Zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy obowiązane są do udostępnienia informacji publicznej podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2 będące w posiadaniu takich informacji. W przedmiotowej sprawie nie sposób znaleźć podstawy do ograniczenia wspomnianego prawa. W myśl art. 61 ust. 3 Konstytucji, ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określoną w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Podstawą do odmowy udzielenia informacji może być również konieczność ochrony dóbr osobistych zaliczanych do sfery prywatności - tutaj jednak taka sytuacja nie występuje ze względu na zakres żądanej informacji. Udzielenie żądanych informacji nie stanowi więc zagrożenia ani dla wolności i praw innych osób, ani dla porządku publicznego, bezpieczeństwa czy ważnego interesu gospodarczego państwa. Skarżący wskazuje, że wydana 25 listopada 1981 r. dyrektywa Komitetu Ministrów Rady Europy nr R (81) 19, /której Statut został przez Polskę ratyfikowany 26 listopada 1991 roku/, w sprawie dostępu do informacji posiadanej przez władze publiczne sformułowała osiem podstawowych zasad: na obszarze państw członkowskich każdy ma prawo do otrzymywania informacji znajdującej się w posiadaniu władzy publicznej; prawo to ma być w sposób skuteczny zagwarantowane; brak interesu prawnego nie może stanowić powodu odmowy dostępu do informacji; dostęp do informacji jest równy; ograniczenia w dostępie do informacji mogą wynikać jedynie z konieczności ochrony uzasadnionego interesu publicznego oraz interesu jednostki, w przypadku informacji bezpośrednio jej dotyczących; żądanie udzielenia informacji musi być rozpatrzone w rozsądnym terminie; odmowa udzielenia informacji musi być wyczerpująco uzasadniona i będzie mogła być skontrolowana. Artykuł 61 ust. 1 Konstytucji oraz ustawa o dostępie do informacji publicznej w możliwie najpełniejszy sposób te zasady odzwierciedla. Formy, w jakich realizowane ma być obywatelskie prawo do informacji ustrojodawca określił w ust. 2 tego przepisu wskazując, iż obejmuje ono między innymi dostęp do dokumentów urzędowych. Analiza art. 61 ust. 1 oraz ust. 2 Konstytucji wskazuje, iż zakres określonego w nim prawa do informacji zdeterminowany jest w znacznej mierze przez samą Konstytucję. Przepisy te określają bowiem jakie uprawnienia wiążą się z obowiązywaniem tego prawa oraz wskazują, na jakie podmioty nałożony jest obowiązek podjęcia takich działań, aby to prawo obywatelskie mogło być zrealizowane. Prawo do uzyskania informacji dotyczy działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego oraz innych osób i jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa oraz dostęp do dokumentów i wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z publicznych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu. Skarżący odnosząc się do przedstawionego przez Prezesa Sądu Rejonowego w Ś. wyliczenia informacji publicznych podlegających udostępnieniu zauważa, że ma ono jedynie przykładowy charakter - wskazuje kategorie, których charakter jako informacji publicznej nie budzi wątpliwości; nie stanowi ono zatem podstawy do zawężającej interpretacji pojęcia informacji publicznej. Do definicji informacji publicznej odniósł się NSA, stwierdzając, że należy za taką uznać informacje wytworzone przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym /komunalnym bądź Skarbu Państwa/, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone /por. wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., II SA 181/02; wyrok NSA z dnia 20 października 2002 r., II SA 1956/02 oraz wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., II SA 2036-2037/02 za: M. Jaśkowska, Dostąp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 28/. Wspomniana wykładnia pojęcia informacji publicznej opiera się przede wszystkim na treści art. 61 Konstytucji RP, wskazującego jako kryterium udostępniania informacji, czy dotyczy ona działalności organów władzy publicznej lub osób pełniących funkcje publiczne. Ponadto skarżący zwraca uwagę, że wśród wskazanych expressis verbis podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej brak jest sądów. Nie oznacza to jednak, że sądy pozostają poza zakresem obowiązywania ustawy - wręcz przeciwnie - jako organ władzy publicznej są zobowiązane do udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Faktem jest także, że z brzmienia przepisu art. 5 ust. 3 u.d.i.p. wynika, że pewnym ograniczeniom udostępnienia podlegają informacje o sprawach rozstrzyganych w postępowaniu karnym i cywilnym (a więc przed sądem) jednak ograniczenia te nie naruszają, co wynika wprost z art. 5 ust. 4 u.d.i.p, prawa do informacji o organizacji i pracy organów prowadzących te postępowania, w szczególności o czasie, trybie i miejscu oraz kolejności rozpatrywania spraw. Nie ulega wątpliwości, że informacje, o które skarżący wnosił, mieszczą się w całości w zakresie tak określanej informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w Ś. wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu Prezes podniósł, iż faktem jest, że prawo do informacji publicznej gwarantowane jest zarówno przez Konstytucję, jak też wynika z prawa wspólnego, czego jednak nie kwestionował w żadnym ze swoich pism, a jedynie twierdził, że informacje wnioskowane przez A. P. nie stanowią informacji publicznych. Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji obywatel ma prawo do uzyskania informacji o działalności organów władzy publicznej i osób pełniących funkcje publiczne, a prawo to obejmuje dostęp do dokumentów, wstęp na posiedzenia określonych organów i możliwość rejestracji dźwięku lub obrazu z tych posiedzeń /ust. 2/. Rzecz w tym jednak, że owa konstytucyjna norma, jakkolwiek w braku dalszych przepisów stosowana by była bezpośrednio /art. 8 ust. 2 Konstytucji/, w tym przypadku zostaje sprecyzowana przez przepis art. 61 ust. 4 Konstytucji, który stanowi, że tryb udzielania informacji o którym mowa w art. 61 ust. 1 i 2 określają ustawy. Innymi słowy Konstytucja gwarantuje obywatelom określone uprawnienie polityczne /część pt. Wolności i prawa polityczne z rozdziału II Konstytucji/, a zakres realizacji tego uprawnienia i tryb jego dochodzenia, zgodnie z ust. 4 pozostawia ustawie. Kwestia ta istotna o tyle, że zbędne wydaje się powoływanie na Konstytucję skoro i tak o konkretnych uprawnieniach obywatela/obowiązkach organu rozstrzygnie, zgodnie z zapisem Konstytucji, konkretna ustawa. Jest oczywiste, że informację publiczną stanowi każda wiadomość wytworzona przez władze publiczne i osoby pełniące funkcje publiczną /por. np. wyrok NSA z dnia 30.10.2002 r., sygn. II S.A. 1956/02, publ. LEX nr 78062/. Z powyższego wynika jednak, że charakter informacji publicznej przepisywać należy jedynie tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery ich działalności, a więc i wykonywania zadań władzy publicznej. Odnosząc te uwagi ogólne do realiów sprawy zauważyć trzeba, że o publicznym charakterze działalności sądu/sędziego decyduje istota ich działalności. W tym przypadku asesor sprawuje funkcję przewodniczącego posiedzenia w zakresie realizacji władzy sądowniczej, a te fakty są przecież skarżącemu (co wynika choćby z jego pism) znane. Akcentowanie w skardze prawa: "do informacji o sprawach publicznych i działalności osób pełniących funkcję publiczną" /strona 2 skargi/ jest więc o tyle chybione, że wnioskowane informacje trudno powiązać z działalnością publiczną sądu, a sędziego/asesora w szczególności. W dalszej kolejności Prezes zauważył, że nietrafnie skarżący powołuje się w skardze na okoliczności dot. wokand sądowych. W żadnym z jego pism tej okoliczności nie powoływał zatem odnośne stwierdzenie w skardze stanowi nadużycie, skoro powołuje się na elementy nie poruszone w przedmiocie zaskarżenia. Marginesowo dodał, że wywieszanie przed salą rozpraw wokand sądowych stanowi powinność wynikającą z określonych przepisów, nie jednak z zakresu dostępności określonych informacji. Myli zatem skarżący publiczny charakter określonej informacji /co skutkuje ewentualnie koniecznością udzielenia takiej informacji wnioskującemu/ z upublicznieniem określonych danych stricte z zakresu i dla potrzeb danego postępowania sądowego. Wokandy nie są przejawem władzy sądowniczej lecz wynikiem realizacji przepisów porządkowych. W uzupełnieniu dodano, że teza, iż nie stanowią informacji publicznej same sobą akta sprawy, wokandy, urządzenia ewidencyjne itp. znajduje odzwierciedlenie w stanowisku Ministerstwa Sprawiedliwości wyrażonym w piśmie z dnia 17.03.2005r., znak: DO.I.0133/99/04. Kontynuując Prezes podniósł, że co najmniej kontrowersyjna jest teza, iż akta postępowań sądowych są, co do zasady, dokumentami podlegającymi powszechnemu udostępnianiu, jako dokumenty zawierające informacje publiczne - piśmiennictwo i orzecznictwo nie jest w tym zakresie jednolite. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy możliwe są przecież odmienne od zasad ustawowych reguły dostępu do określonych dokumentów, właściwe w/g odrębnych przepisów. Tak też dzieje się w przypadku postępowań sądowych /art. 156 kpk i art. 9 kpc/. Reasumując. wnioskowane informacje nie stanowią same sobą informacji publicznych, ponieważ: nie są informacjami wytworzonymi w zakresie sprawowanej funkcji wymiaru sprawiedliwości przez władzę publiczną. Błędnie też, skarżący interpretuje zapisy art. 5 ust. 3-4 ustawy. Zapis ust. 3 dotyczy bowiem właśnie władz publicznych i osób pełniących takie funkcje - w zakresie ich zadań lub funkcji, natomiast ust. 4 nie znajdzie zastosowania w sprawie, skoro czas i miejsce określonych działań są skarżącemu znane /o tryb nie pytał/, a kolejności rozpoznawania spraw winna być rozumiana w świetle zapisów art. 6 ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest niedopuszczalna. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ "Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żadem środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie /§ 2 art. 52 cyt. ustawy/. Skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w Ś. o udzielenie informacji, wnioskiem z dnia [...]r. Nie budzi wątpliwości, że informacja o jaką zwrócił się skarżący stanowi informację publiczną. Została ona bowiem wytworzona przez jeden z podmiotów wymienionych w art. 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej. W świetle przepisów cytowanej ustawy, informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych /art. 1 ust. 1 cyt. ustawy/. Podmiot zobowiązany udziela informacji publicznej bądź odmawia jej udzielenia. Udzielenie informacji następuje w formie czynności materialnej natomiast odmowa w formie decyzji administracyjnej /art. 16 powołanej ustawy/. W niniejszej sprawie podmiot zobowiązany jakim jest Prezes Sądu Rejonowego w Ś. nie udzielił żądanej informacji ani nie odmówił jej udzielenia, wobec czego jest bezczynny. Stan bezczynności, w świetle przepisów kpa, znoszony jest w drodze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Jednakże wniesienie skargi powinno być poprzedzone wniesieniem zażalenia do organu II instancji jakim w rozpatrywanej sprawie jest Prezes Sądu Okręgowego. /postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2005r. sygn. akt OSK 1682/04 niepublik.; wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2005r. sygn. akt OSK 1209/04/. Skarżący wprawdzie wezwał Prezesa Sądu Rejonowego w Ś. do usunięcia naruszenia prawa jednakże wezwanie takie nie może być utożsamiane z zażaleniem na bezczynność wnoszonym do organu wyższego stopnia. W tej sytuacji skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.