IV SA/Wr 820/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Masternak - Kubiak Asesor WSA Ewa Kamieniecka Protokolant: Anna Rudzińska po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez posiadania karty opłaty drogowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję utrzymaną nią w mocy, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz K. M. Przedsiębiorstwo Wielobranżowe [...]w K. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Dyrektor Izby Celnej we W. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.), zwanej dalej ustawą i pkt 1.4.1 załącznika tej ustawy oraz §3 i §4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczenia przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w W.. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Art. 89 ust. 1 ustawy stanowi, iż organem uprawnionym do kontroli wymienionych dokumentów jest m.in. organ celny. Organ kontrolujący ma prawo nałożyć na kontrolowanego karę pieniężną wymierzaną w drodze decyzji administracyjnej (art. 93 ust. 1 ustawy), zaś podstawę podjętego rozstrzygnięcia stanowi art. 92 ust. 1. Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wskazanych w art. 92 ust. 1 pkt.1 -6 podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15 000 zł. Jednocześnie zgodnie z ust. 4 art. 92 wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust.1 ustawy, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. Stosownie zaś do postanowień pkt. 1.4.1. załącznika do ustawy wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w wysokości 3000 zł. Zgodnie z art. 42 ust.1 ustawy przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych (...). Paragraf 3 rozporządzenia zaś stanowi, iż przedsiębiorca wykonujący transport drogowy oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne uiszcza opłatę roczną, półroczną, miesięczną, siedmiodniową albo dobową. Uiszczenie opłaty następuje poprzez nabycie przez przedsiębiorcę karty opłaty drogowej, która następnie podlega wypełnieniu zgodnie z §5 rozporządzenia (...). W sprawie ustalono ponad wszelką wątpliwość, iż K. M. od roku [...] jest przedsiębiorcą, prowadzącym działalność gospodarczą m.in. w zakresie transportu drogowego, co wynika z przedłożonego zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, wystawionego przez Burmistrza Miasta K. z dnia [...]r, nr [...]. Podano, że sprawą bezsporną jest również fakt, że w dniu [...]r. funkcjonariusze celni przeprowadzili na drodze krajowej nr 8 kontrolę dokumentów zespołu pojazdów stanowiących własność K. M., o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, stwierdzając jednocześnie, że kierujący pojazdem nie posiadał w momencie kontroli karty opłaty drogowej, oraz że przewóz drogowy wykonywany był pojazdem pustym (bez ładunku). Powyższe okoliczności spełniają przesłanki określone w art. 42 ust. 1 ustawy, stanowiącym o obowiązku posiadania karty opłaty drogowej. Ponieważ ustawodawca nie uzależnił nałożenia kary od przedmiotu przewozu, ale jedynie od gabarytów pojazdu lub zespołów pojazdów powyżej 3, 5 tony, to bez znaczenia w sprawie jest fakt, że pojazd w momencie kontroli jechał pusty . Zasadniczą przesłanką mającą znaczenie w omawianej sprawie jest brak posiadania w trakcie kontroli przez kierującego pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3, 5 tony karty opłaty drogowej na przejazd po drogach krajowych. Zgodnie z art.3 ust.1 przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów: 1) przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą w niezarobkowym przewozie drogowym osób, 2) o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie rzeczy, 3) zespołów ratownictwa medycznego oraz w ramach usług transportu sanitarnego. Natomiast zgodnie z art. 4 pkt. 4 ustawy niezarobkowy przewóz drogowy ( przewóz na potrzeby własne) oznacza każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego lub międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: 1) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorę lub jego pracowników, 2) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, 3) w przypadku przejazdu załadowanego - rzeczy są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przewozu osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin. W myśl art. 42 ust.1 ustawy przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych (...). Powyższe uregulowanie oznacza, iż przedsiębiorca, jeżeli wykonuje transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą (autobusem) lub pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie ciężaru powyżej 3,5 tony - ma wynikający z art. 42 ust.1 ustawy obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Obowiązek ten nie jest zależny od przedmiotu przewozu, a tylko od parametrów pojazdu, którego do tego przewozu się używa. Dotyczy on wszystkich osób fizycznych i prawnych, posiadających pojazdy o wymienionych parametrach wykonujących transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne. W świetle powyższego do przewozu, który został wykonany w dniu [...] r. zespołem pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, mają zastosowanie przepisy ustawy, w tym dotyczące obowiązku uiszczenia opłaty drogowej (art.42 ustawy). Zatem stwierdzono, że okoliczności przywołane w odwołaniu - nie mogą mieć wpływu ani na wymiar kary ani też na odstąpienie od jej wymierzenia, bowiem wymiar kary jest obligatoryjny. Ustawodawca nie przewidział w tym zakresie żadnych wyjątków. Również ustawodawca nie przewidział możliwości zmniejszenia wymiaru kary pieniężnej, bowiem jej wysokość ustalona została w sposób sztywny. Końcowo odnosząc się do podniesionych w uzasadnieniu odwołania twierdzeń jakoby funkcjonariusze celni prowadzący postępowanie zachowywali się w sposób złośliwy i celowy Dyrektor Izby Celnej we W. stwierdził, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy okoliczności tych nie potwierdza. Ponieważ w ocenie K. M. nałożenie kary było bezzasadne, to działania funkcjonariuszy celnych odczytane zostały przez nią jako działania złośliwe i celowe. Zdaniem organu odwoławczego niniejsze postępowanie jest postępowaniem administracyjnym, prowadzącym jedynie do ustalenia czy nałożone przepisami prawa obowiązki zostały wykonane czy też nie. W związku z powyższym organ celny nie bada winy oraz stopnia przyczynienia się danego podmiotu do naruszenia przepisów ustawy. Organ celny stwierdza zatem tylko, czy obowiązki nałożone na przedsiębiorcę na podstawie obowiązujących przepisów prawa zostały przez niego wykonane czy też nie. W sprawie jest bezsporne , iż wykonywany w dniu [...]r. przewóz drogowy zespołem pojazdów, o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony wymagał posiadania karty opłaty drogowej, której w trakcie kontroli nie przedstawiono. Podkreślono, iż K. M. prowadząc od roku [...] działalność gospodarczą między innymi w zakresie transportu drogowego, powinna posiadać stosowną wiedzę w zakresie obowiązujących uregulowań prawnych. Dlatego wypożyczając, w ramach ustnej umowy - na zasadzie koleżeńskiej przysługi - pojazd samochodowy, stanowiący jej własność, powinna zadbać o wyposażenie kierowcy w niezbędne dokumenty, nie tylko w dowód rejestracyjny i kluczyki, lecz również w dowód opłaty drogowej, względnie powinna poinformować, że przejazd pojazdem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3, 5 tony wymaga wykupienia stosownej karty opłaty drogowej, nie narażając się w ten sposób, na sankcje w postaci kary pieniężnej. Uznano, że okoliczności przytoczone przez K. M. iż, przewóz drogowy wykonywany w dniu [...]r, odbywał się pustym pojazdem, oraz że przewóz ten nie miał bezpośredniego związku z wywozem towaru w dniu [...]r., nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu K. M. powtórzyła wyjaśnienia i argumentację zawartą w odwołaniu stwierdzając jednocześnie, iż zarzut naruszenia art. 87 ustawy stanowiącego o obowiązku posiadana i okazywania określonych prawem dokumentów jest bezzasadny . Jeszcze raz podkreśliła, iż w dniu [...]r., wykonywany przejazd nie był przejazdem na potrzeby własne (pomocniczym w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej firmy [...]). Dodała, że stosowne wyjaśnienia i odpowiednie dokumenty, potwierdzające, iż przejazd wykonywany w dniu [...]r. nie był przewozem na potrzeby własne dołączyła w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji. W ocenie strony skarżącej wykonywany przewóz drogowy nie wymagał uiszczenia opłaty drogowej Dalej skarżąca wniosła uwagi dotyczące problematyki wykonywania transportu drogowego, w szczególności poinformowała, iż kierowca wjeżdżając na teren kraju przez przejście graniczne w K. nie wie na jaką drogę wjeżdża, albowiem po ominięciu punktu kontroli celnej i punktu Straży Granicznej nie ma jakiegokolwiek oznakowania do jakiej kategorii należy dana droga. Poinformowała także o potrzebie wyszczególnienia odcinków dróg w celu umożliwienia wyboru alternatywnej drogi do |przejazdu w sytuacji, gdy przewoźnik nie posiada odpowiednich środków finansowych lub nie posiada wykupionej karty opłaty drogowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepisy prawa materialnego, w konkretnym przypadku przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) mogą być zasadnie konkretyzowane w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym sprawy. Tymczasem jej okoliczności faktycznych należycie nie wyjaśniono. Zwracała już na to uwagę decyzja kasacyjna organu odwoławczego z dnia [...]r. Dyrektor Izby Celnej we W. wskazał w niej jak najbardziej zasadnie nawiązując do wywodów odwołania, że wobec faktu, iż "zespół pojazdów został przez stronę wypożyczony J. R. a także, że udział w przewozie drogowym zarówno J. R., jak również firmy P. W. [...]. M. K. nie został przez organ I instancji ustalony i utrwalony w materiale dowodowym, należało uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, bowiem sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części". Uszczegółowiając to zalecił podjąć działania w celu ustalenia w sposób jednoznaczny: czy w dacie wykonywania przewozu drogowego J. R. był pracownikiem firmy P. W. [...] M. K.; czy J. R. wykonywał przewóz drogowy na zlecenie firmy P. W. [...]M. K., czy też na prywatne zlecenie K. M.; czy firma P. W. [...]wypożyczyła (wynajęła) pojazd samochodowy J. R. jako osobie prywatnej, mającej wykonać przewóz we własnym imieniu i na własny rachunek; jaki towar był przedmiotem przewozu na środku transportowym z kraju i do kraju i czyją własność stanowił. Wytycznych zawartych w tej decyzji kasacyjnej jednak nie wykonano. W toku przesłuchania skarżącej i J. R. zwracano uwagę na okoliczności zaistniałe nie w dniu kontroli dokumentów pojazdu skarżącej, ale wcześniejsze, zaistniałe [...]r. Do akt dołączono też zaświadczenie ZUS z dnia [...]r., że K. M. rozliczała składki za w/w pracowników: (...), jednakże J. R. nie został w tej liście wymieniony. Jest to niezależnie od tego stan na [...] r., a nie [...]r. kiedy doszło do wspomnianej kontroli. Przy tym skarżąca konsekwentnie twierdzi, że krytycznego dnia wypożyczyła pojazd J. R., który wykonywał nim transport we własnym zakresie i nie dotyczyło to w ogóle jej działalności gospodarczej, ani przewozu na potrzeby własne. Jeśli pojazd jest przeznaczony do przewozu rzeczy a dokonuje się przewozu na potrzeby własne musi to być przewóz rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby albo rzeczy przewożone muszą być własnością przedsiębiorcy lub muszą być przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione. Przy przewozie na potrzeby własne pojazdy samochodowe muszą być kierowane przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, a przedsiębiorca musi posiadać tytuł prawny do dysponowania pojazdami samochodowymi. Jeśli któryś z powyższych warunków nie jest spełniony, to przejazd pojazdu uznany zostanie za wykonywanie transportu drogowego, do czego niezbędna jest licencja (art. 4 pkt 3 cytowanej ustawy). Wracając do powyższego oświadczenia skarżącej: nie jest wiadome dlaczego nie dano mu wiary. Oceny materiału dowodowego, jakiej należało dokonać w dalszym postępowaniu wyjaśniającym, brak w tym względzie. Ale nie wiadomo także dlaczego organ odwoławczy odstąpił od swego pierwotnego stanowiska w sprawie i mimo braków w ustaleniach faktycznych zdecydował się orzekać merytorycznie utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzji tej jak i decyzji organu I instancji nie sposób przez to zaakceptować. Dlatego stosownie do przepisów art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji. Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji gdyż w toku rozprawy skarżąca oświadczyła, iż nałożoną karę uiściła. Orzeczenie o kosztach zostało oparte na podstawie art. 200 cytowanego Prawa.