IV SA/Wr 822/21

WyrokWSA we Wrocławiu2021-12-23

Skład orzekający: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca)

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 K.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, mimo zarzutów strony o wyczerpującym ustaleniu stanu faktycznego przez organ pierwszej instancji?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 K.p.a. Istniały bowiem naruszenia przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ pierwszej instancji nie zebrał wystarczających dowodów dotyczących stanu zdrowia matki wnioskodawcy oraz konieczności sprawowania przez niego opieki, co uniemożliwiało rozstrzygnięcie sprawy co do istoty.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła sprzeciwu S. S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Legnicy, która uchyliła decyzję Wójta Gminy J. odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wnioskodawca ubiegał się o świadczenie z tytułu opieki nad matką. SKO wielokrotnie uchylało decyzje organu pierwszej instancji z powodu niewyjaśnienia okoliczności związanych ze sprawowaną opieką i stanem zdrowia matki. Wnioskodawca zarzucił SKO naruszenie art. 138 § 2 K.p.a., twierdząc, że organ pierwszej instancji wyczerpująco ustalił stan faktyczny.
Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciw.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV w dniu 23 grudnia 2021 r. sprawy ze sprzeciwu S. S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 12 października 2021 r. nr SKO/RŚ-423/350/2021 w przedmiocie uchylenia decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala sprzeciw. Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn. Przedmiotem sprzeciwu S. S. (dalej: wnioskodawca, skarżący, strona) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy (dalej: SKO, Kolegium) z 12 października 2021 r. Decyzją tą SKO uchyliło decyzję Wójta Gminy J. (dalej: Wójt Gminy) z 17 sierpnia 2021 r. w przedmiocie odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. - dalej: K.p.a.). Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 16 grudnia 2019 r. skarżący zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Decyzją z 20 stycznia 2020 r. Wójt Gminy odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia. Po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym SKO - decyzją z 2 kwietnia 2020 r. - uchyliło decyzję Wójta Gminy i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia (art 138 § 2 K.p.a.). Przesądziło, że nie jest uzasadniona odmowa przyznania świadczenia z uwagi na niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczenia rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm. - dalej: u.ś.r.), w związku z powstaniem niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki później niż w wieku określonym w tym przepisie. Jednocześnie oceniło, iż nie zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające odnośnie zakresu sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad matką. Dostrzegło, że wniosek został nieprawidłowo podpisany przez pełnomocnika (ponadto pełnomocnik dopisał do wniosku treści nieprzewidziane w formularzu wniosku). Następnie Wójt Gminy wydał w sprawie kolejne trzy decyzje odmowne (19 czerwca i 28 października 2020 r. oraz 15 marca 2021 r.), które SKO uchyliło na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. po rozpatrzeniu odwołań strony (decyzje SKO z 24 sierpnia 2020 r., 4 stycznia 2021 r. i 12 maja 2021 r.). Powodem uchylenia decyzji było niewyjaśnienie okoliczności związanych z opieką sprawowaną przez stronę nad niepełnosprawną matką. Od decyzji z 12 maja 2021 r. strona złożyła sprzeciw do tut. Sądu, który został oddalony wyrokiem z 28 września 2021 r. (IV SA/Wr 438/21). W wydanej w sprawie piątej decyzji z 17 sierpnia 2021 r. Wójt Gminy po raz kolejny odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Działając w oparciu o art. 138 § 2 K.p.a. - kolejną decyzją kasacyjną (z 12 października 2021 r.) - SKO uchyliło decyzję Wójta Gminy w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Dostrzegło, że - pomimo jednoznacznych wskazań co do okoliczności, jakie winny zostać udokumentowane i wyjaśnione w postępowaniu pierwszoinstancyjnym - Wójt Gminy nie zebrał wymaganej dokumentacji mającej potwierdzić argumenty wnioskodawcy dotyczące stanu zdrowia wymagającej opieki matki i konieczności sprawowania przez niego opieki, która uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Stwierdziło, że nie wyjaśnił powodów nieudokumentowania przez skarżącego dokumentacją medyczną występujących u matki schorzeń (zaników pamięci, anemii mikrocytarnej z niedoboru żelaza dużego stopnia, prawostronnego zapalenia płuc, przewlekłej choroby nerek w stadium 4wg KDIGO - zaostrzenie, przewlekłej niewydolności serca I, złożonej wady zastawki aortalnej z przewagą ciężkiego zwężenia, nadciśnienia tętniczego, napadowych migotań przedsionków, uchyłków jelita, choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy, schorzeń kręgosłupa). Zważyło, że podając szczegółowe informacje o stanie zdrowia matki skarżący nie poparł swoich twierdzeń żadnymi dowodami, a pracownik socjalny nie żądał dowodów na ich poparcie, mimo iż Kolegium wskazywało w decyzjach kasacyjnych, że nie jest wystarczające oparcie się wyłącznie na twierdzeniach skarżącego i że wymagane jest zebranie dowodów na ich potwierdzenie. SKO uznało, że w związku z niedokumentowaniem przez skarżącego stanu zdrowia matki i występujących u niej chorób możliwe są dwie sytuacje: 1) u jego matki faktycznie ww. chorób nie stwierdzono (podobnie jak spadków hemoglobiny, na potwierdzenie których skarżący nie posiada żadnych dokumentów medycznych, a przy tym oczywiste jest, że ich występowanie mogło zostać stwierdzone wyłącznie w wyniku badań medycznych); 2) skarżący posiada dokumenty medyczne, w oparciu o które podaje stwierdzone u matki choroby, jednakże ich nie przedkłada. Przyjęło, że z uwagi na powyższe trzeba wyjaśnić, czy skarżący posiada dokumentację medyczną, a jeśli tak, to z jakiego powodu jej nie przedkłada. Natomiast jeżeli dokumentacji medycznej nie posiada, to na jakiej podstawie wymienia schorzenia matki. SKO zaakcentowano, że to do strony należy udowodnienie okoliczności, na które się ona powołuje. Kolegium odnotowało, że z dokumentacji sprawy wynika, iż podczas wywiadu po raz kolejny pracownik socjalny odebrał wyjaśnienia wyłącznie od skarżącego i nie przesłuchał jego matki. Dostrzegło, że skarżący powołał się na znaczne pogorszenie się stanu zdrowia matki (problemy z poruszaniem się), czego nie potwierdzili - przesłuchani w charakterze świadka - jego siostra i brat. Argumentowało, że organ I instancji nie wyjaśnił powyższych rozbieżności i że dokonując oceny odnośnie opieki sprawowanej przez skarżącego nad matką ponownie oparł się jedynie na jego wyjaśnieniach, pomijając całkowicie informacje podane przez jego rodzeństwo, czym naruszył art. 80 K.p.a. Stwierdziło, że wobec powyższego wymagane jest ponowne przesłuchanie rodzeństwa skarżącego, m.in. w celu potwierdzenia jego wyjaśnień dotyczących znacznego pogorszenia się stanu zdrowia jego matki. Za niezbędne SKO uznało także wyjaśnienie kwestii aktywności skarżącego w zakresie prac związanych z rolnictwem, tj. możliwości prowadzenia prac w ogrodzie i chowu zwierząt w kontekście konieczności ciągłego sprawowania opieki nad matką. Dowodziło, że z dokumentacji sprawy nie wynika, aby organ I instancji przeprowadził oględziny skierowane na ustalenie, na jakim areale gospodaruje skarżący ([...] m², czy [...] m²). Stwierdziło, że celem ustalenia powierzchni posiadanych przez skarżącego gruntów uprawnych konieczne jest przedłożenie przez niego decyzji w przedmiocie podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2021 r. i ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2021 r., bądź decyzji w sprawie podatku rolnego za 2021 r. Dodało, że z akt sprawy nie wynika także, aby organ I instancji podjął próbę przesłuchania sąsiadów skarżącego, podczas gdy w poprzedniej decyzji kasacyjnej Kolegium wskazało na zasadność przeprowadzenia tego dowodu w celu zebrania informacji odnośnie rolniczej działalności skarżącego i spostrzeżeń dotyczących pomocy wymaganej przez matkę. W ocenie SKO wymienione sprzeczności i braki w materiale dowodowym świadczą o wydaniu przez organ I instancji decyzji z naruszeniem art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W sprzeciwie od powyższej decyzji kasacyjnej skarżący - reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - zarzucił decyzji naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 138 § 2 w zw. z art. 136 § 1 K.p.a., przez bezpodstawne uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi mimo braku przesłanek do zastosowania powołanego przepisu. Dowodził, że decyzja organu I instancji nie była obarczona uchybieniami w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na wydanie przez organ II instancji decyzji reformatoryjnej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. lub ewentualnie wydanie takiej decyzji po uzupełnieniu materiału dowodowego sprawy zgodnie z art. 136 § 1 K.p.a. Tak stawiając zarzuty wniósł o uchylenie skarżonej sprzeciwem decyzji w całości, wymierzenie organowi grzywny i zasądzenie kosztów. Argumentował, że w toku pięciokrotnie uzupełnianego postępowania dowodowego organ I instancji wyczerpująco ustalił stan faktyczny sprawy. Stwierdził, że organ ten nie wyrażał wątpliwości odnośnie faktu sprawowania przez skarżącego opieki nad matką, jak i konieczności takiej opieki. Wyraził pogląd, że zebrany w sprawie materiał dowody pozwalał organowi II instancji na wydanie decyzji co do istoty sprawy. Uznał, że w tych okolicznościach wydanie przez SKO decyzji kasatoryjnej narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania. Dodał, że podnoszone w uzasadnieniu skarżonej sprzeciwem decyzji ewentualne wątpliwości organ II instancji mógł wyeliminować przeprowadzając uzupełniające postępowanie dowodowe w trybie art. 136 K.p.a. W odpowiedzi na sprzeciw SKO wniosło o jego oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. Po dokonaniu kontroli zaskarżonej sprzeciwem decyzji, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w sprzeciwie zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdził, że w sprawie nie wystąpiły podstawy do kwestionowania - wyrażonego w tej decyzji - stanowiska SKO. Na wstępie należy zauważyć, że podstawę prawną decyzji, od której wniesiono sprzeciw, stanowił art. 138 § 2 K.p.a., zgodnie z którym: "Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy". Stosownie do art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.): "Od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej sprzeciwem od decyzji". Zakres kognicji Sądu rozpoznającego sprzeciw jest ograniczony, gdyż zgodnie z art. 64e p.p.s.a.: "Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego". Przepis art. 151a § 1 p.p.s.a. stanowi, że "Sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji, uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Sąd może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6". "W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw" (§ 2). Sąd uznał, że w sprawie wystąpiły przesłanki do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a Zdaniem Sądu, zasadna jest argumentacja Kolegium, że okoliczności tej sprawy uzasadniały wydanie decyzji kasacyjnej. Jak jednoznacznie stanowi art. 138 § 2 K.p.a., aby organ odwoławczy mógł wydać decyzję kasacyjną konieczne jest wykazanie, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania oraz że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zwrot "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy", będący podstawą zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., jest równoznaczny z brakiem przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Treść art. 138 § 2 K.p.a. musi być nadto odczytywana i interpretowana łącznie z art. 136 K.p.a., określającym granice postępowania dowodowego przed organem odwoławczym. Granice te zostały zakreślone przez umożliwienie organowi odwoławczemu przeprowadzenia - na żądanie strony lub z urzędu - dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, bądź zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego z przekroczeniem granic wynikających z art. 136 K.p.a. skutkuje naruszeniem zasady dwuinstancyjności, ustanowionej w art. 15 K.p.a. Organ odwoławczy nie może bowiem zastępować organu I instancji w prowadzeniu postępowania zmierzającego do wyjaśnienia kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż prowadziłoby to do naruszenia prawa strony do dokonania ich oceny i rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie przez organy dwóch instancji. Treść przesłanek określonych w art. 138 § 2 K.p.a. powinna być tym samym interpretowana łącznie z przepisem art. 136 K.p.a., ustanawiającym granice postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym. Sąd stwierdził, że - wbrew zarzutom skargi - prawidłowe jest stanowisko Kolegium, że w okolicznościach sprawy zaktualizowały się - określone w art. 138 § 2 K.p.a. - przesłanki uchylenia zaskarżonej odwołaniem decyzji i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, albowiem organ ten nie wyjaśnił istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, umożliwiających rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Potwierdzają to - powołane skrótowo w części historycznej uzasadnienia wyroku Sądu (str. 2-3) - wywody Kolegium szeroko zaprezentowane w skarżonej sprzeciwem decyzji (str. 9-15). Na tle poczynionych uwag o charakterze ogólnym wymaga odnotowania, że zasadność złożonego przez skarżącego wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organy orzekające w sprawie oceniały przez pryzmat przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W realiach rozstrzyganej sprawy za okoliczność bezsporną należało uznać to, że skarżący należy do kręgu podmiotów obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym w stosunku do osoby objętej opieką. Jak wynika z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. sama ta konstatacja nie jest jednak wystarczająca do przyznania wnioskowanego prawa albowiem z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. in fine wynika, że drugą niezbędną przesłanką do przyznania wnioskowanego prawa jest ustalenie, że z powodu sprawowanej opieki osoba występująca z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jak trafnie akcentuje się w orzecznictwie sądowym, świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam fakt sprawowania opieki. Opieka ta musi być na tyle czasochłonna i absorbująca, że opiekun osoby niepełnosprawnej nie jest w stanie z tego powodu podjąć lub kontynuować aktywności zawodowej. Odnosząc się do okoliczności faktycznych wynikających z akt sprawy nie trudno nie zauważyć, że oceniana decyzja jest już piątą wydaną w sprawie decyzją kasacyjną podjętą na podstawie art. 138 § K.p.a. Sąd dostrzega irytację i zniecierpliwienie strony oczekującej na ostateczne rozpoznanie jej wniosku, niemniej, sam tylko wzgląd na ilość wydanych dotychczas decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. przez organ II instancji nie może stanowić argumentu dla zasadności wywiedzionej w sprawie skargi. Sąd podziela wyrażone przez organ II instancji w zaskarżonej sprzeciwem decyzji stanowisko, że w sprawie wciąż pozostają niewyjaśnione sprzeczności co do tych elementów stanu faktycznego, które uznać należy za istotne z punktu widzenia oceny zasadności złożonego przez stronę wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Trafnie w tym kontekście zwraca uwagę organ odwoławczy na wciąż występującą w materiale dowodowym rozbieżność w zakresie stanu zdrowia i stopnia sprawności matki skarżącego jako osoby wymagającej opieki, rozważanej w kontekście jej zdolności do samodzielnego funkcjonowania oraz konieczności sprawowania przez skarżącego nad nią opieki, która uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Opis sprawności ruchowej i zdolności do samodzielnego zaspokajania podstawowych potrzeb przez matkę skarżącego różni się w przekazach skarżącego, jego matki i rodzeństwa. Trafne jest stanowisko SKO w zakresie potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego mającego potwierdzić argumenty wnioskodawcy dotyczące stanu zdrowia wymagającej opieki matki i konieczności sprawowania przez niego opieki, która uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Sąd dostrzega także konieczność wyjaśnienia powodów nieudokumentowania przez skarżącego dokumentacją medyczną występujących u matki schorzeń (zaników pamięci, anemii mikrocytarnej z niedoboru żelaza dużego stopnia, prawostronnego zapalenia płuc, przewlekłej choroby nerek w stadium 4wg KDIGO - zaostrzenie, przewlekłej niewydolności serca I, złożonej wady zastawki aortalnej z przewagą ciężkiego zwężenia, nadciśnienia tętniczego, napadowych migotań przedsionków, uchyłków jelita, choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy, schorzeń kręgosłupa). Słusznie zauważa SKO, że podając szczegółowe informacje o stanie zdrowia matki skarżący nie poparł swoich twierdzeń żadnymi dowodami, a pracownik socjalny nie żądał dowodów na ich poparcie, mimo iż organ odwoławczy wskazywał w decyzjach kasacyjnych, że nie jest wystarczające oparcie się wyłącznie na twierdzeniach skarżącego i że wymagane jest zebranie dowodów na ich potwierdzenie. Tym samym w sprawie trzeba wyjaśnić, czy skarżący posiada dokumentację medyczną, a jeśli tak, to z jakiego powodu jej nie przedkłada. Natomiast jeżeli dokumentacji medycznej nie posiada, to na jakiej podstawie wymienia schorzenia matki. Sąd wskazuje na zasadność stanowiska Kolegium odnośnie konieczności przesłuchania matki skarżącego w charakterze świadka (art. 75 § 1 K.p.a.), z zachowaniem wymogów określonych w art. 79 K.p.a. i zadania jej pytań odnośnie pomocy udzielanej jej przez syna (treść pytań na str. 13-14 decyzji SKO). Słusznie twierdzi Kolegium, że z dokumentacji sprawy wynika, iż podczas wywiadu po raz kolejny pracownik socjalny odebrał wyjaśnienia wyłącznie od skarżącego a nie przesłuchał jego matki. Kolejną kwestią wymagającą wyjaśnienia jest znaczne pogorszenie się stanu zdrowia matki skarżącego (problemy z poruszaniem się), co skarżący zasygnalizował podczas wywiadu środowiskowego 21 czerwca 2021 r., a czego nie potwierdziło rodzeństwo skarżącego podczas przesłuchania 21 lipca 2021 r. Trafnie zauważyło SKO, że organ I instancji nie wyjaśnił powyższych rozbieżności i że dokonując oceny odnośnie opieki sprawowanej przez skarżącego nad matką ponownie oparł się jedynie na jego wyjaśnieniach, pomijając całkowicie informacje podane przez jego rodzeństwo, czym naruszył art. 80 K.p.a. Wobec powyższego wymagane jest ponowne przesłuchanie rodzeństwa skarżącego m.in. w celu potwierdzenia jego wyjaśnień dotyczących znacznego pogorszenia się stanu zdrowia matki i zadanie pytań w tym przedmiocie zamieszczonych na str. 12-13 decyzji SKO. Niezbędne jest także wyjaśnienie kwestii aktywności skarżącego w zakresie prac związanych z rolnictwem, tj. możliwości prowadzenia prac w ogrodzie i chowu zwierząt w kontekście konieczności ciągłego sprawowania opieki nad matką. Z dokumentacji sprawy nie wynika np., aby organ I instancji przeprowadził oględziny skierowane na ustalenie, na jakim areale faktycznie gospodaruje skarżący (30 m², czy 4876 m²), co trafnie dostrzegło SKO. Organ I instancji nie podjął również próby przesłuchania sąsiadów skarżącego (zadania im pytań, o których SKO traktuje na str. 14-15 decyzji), podczas gdy w poprzedniej decyzji kasacyjnej Kolegium wskazało na zasadność przeprowadzenia tego dowodu w celu zebrania informacji odnośnie rolniczej działalności skarżącego i spostrzeżeń dotyczących funkcjonowania matki skarżącego. Pomocne dla załatwienia sprawy jest nadto dołączenie do akt przedmiotowej sprawy całości materiału aktowego zebranego w postępowaniu zakończonym decyzją z 14 listopada 2019 r., mocą której przyznano skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy od 1 listopada 2019 r. do 31 października 2020 r. (ew. decyzją dot. aktualnego okresu zasiłkowego), którego świadczenie pielęgnacyjne ma być swego rodzaju kontynuacją, jako świadczenia o charakterze opiekuńczym, o czym Kolegium traktuje na str. 11-12 decyzji. W ocenie Sądu wymienione sprzeczności i braki w materiale dowodowym świadczą o wydaniu przez organ I instancji decyzji z naruszeniem art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Mając na uwadze akcentowane przez organ II instancji niedostatki w ustaleniach faktycznych, a także sprzeczności w zebranym już materiale dowodowym, Sąd stwierdził, że zastosowanie przez organ odwoławczy przepisu art. 138 § 2 K.p.a., skutkujące uchyleniem decyzji organu I instancji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, nie naruszało treści tego przepisu i mieściło się w ramach kompetencji merytorycznych organu II instancji. Zdaniem Sądu zastosowanie przez organ odwoławczy przepisu art. 136 K.p.a. przy niewątpliwej konstatacji, że walor dowodowy przyszłych ustaleń będzie miał istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, nie byłoby prawidłowe i mogłoby w praktycznym wymiarze prowadzić do pozbawienia strony prawa do dwukrotnego rozpoznania jej sprawy. Kierując się przedstawioną argumentacją Sąd uznał, że zaskarżona sprzeciwem decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło