IV SA/Wr 843/13

Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 20 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata, ustanowionego z urzędu, J.S. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w wysokości 150 % stawki minimalnej w sprawie ze skargi B. C. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia: I. przyznać od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. adwokatowi ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenie za sporządzenie i wniesienia skargi kasacyjnej w wysokości 180 zł wraz ze stawką podatku VAT w kwocie 41,40 zł, czyli ogółem 221,40 zł, II. odmówić przyznania wynagrodzenia w pozostałym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r. oddalił skargę na wskazaną w sentencji decyzję. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 19 lutego 2014 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym m. in. ustanowienie adwokata z urzędu. Dnia [...] Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokata J. S.. Pismem z dnia 4 kwietnia 2014 r. pełnomocnik z urzędu sporządził skargę kasacyjną od wspomnianego wyroku Sądu. Postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2014 r. sygn. akt I OSK 1237/14 umorzono postępowanie wszczęte tą skargą kasacyjną z powodu cofnięcia tego środka przez skarżącą. Pełnomocnik z urzędu w skardze kasacyjnej złożył również wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w wysokości 150 % stawki minimalnej z uwagi na nakład pracy, który wymagał analizy przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w obecnym brzmieniu oraz w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2012 r. (w zakresie art. 17 i świadczeń w nim uregulowanych, w tym związanego z tym przepisem orzecznictwa sądów administracyjnych). Ponadto zredagowanie skargi kasacyjnej wymagało analizy trzech orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w zakresie w jakim Trybunał orzekł o zgodności przepisów ustawy z Konstytucją (sygn. akt 45/08, K 28/111, K 27/13) oraz analizy uzasadnienia do projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Druk Sejmowy nr 724 z dnia 6 września 2012 r. ). Wniosek ten zawiera oświadczenie, że opłaty z tytułu udzielonej pomocy nie zostały opłacone w całości ani w części. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm. ). Przepis § 19 cytowanego wyżej rozporządzenia stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 – 5 oraz 2) niezbędne udokumentowane wydatki adwokata. Natomiast § 20 tego rozporządzenia stanowi, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Z treści § 18 ust. 1 pkt 2 lit " b " rozporządzenia wynika, że stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli sprawy nie prowadził ten sam adwokat w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Stawka minimalna określona w pkt 1 wynosi w niniejszej sprawie 240 zł (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ). Wynagrodzenie adwokata za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, który nie prowadził sprawy w I instancji, wynosi zatem 75% stawki minimalnej, czyli 180 zł (50 % x 240 zł). Stosownie do § 2 ust. 3 rozporządzenia, w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Stawka podatku od towarów i usług wynosi zaś 23% (art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i sług; Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.). Mając powyższe na uwadze, należało przyznać wynagrodzenie za udzieloną pomoc prawną obejmującą sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej - powiększone o stawkę podatku od towarów i usług- w łącznej wysokości 221,40 zł (wynagrodzenie: 180 zł + podatek VAT: 41,40 zł =221,40 zł). Nieuzasadniony jest natomiast wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie wynagrodzenia w pozostałym zakresie, przekraczającym wysokość stawki minimalnej. Z treści § 19 pkt 1 rozporządzenia wynika, że w przypadku, gdy pomoc prawna jest świadczona przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, sąd podwyższa opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych. Podstawę zasądzenia opłaty, o której mowa § 2 w ust. 1 rozporządzenia, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5, przy czym rozdział 5 określa stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zasądzając natomiast opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia (§ 2 ust. 1). Ustawodawca określając wysokość stawek minimalnych za poszczególne czynności lub za udział w poszczególnych postępowaniach dokonał precyzyjnego rozważenia i uwzględnienia wszelkich okoliczności charakterystycznych dla danego typu spraw. W przyjętych stawkach minimalnych oddana została wycena koniecznego nakładu pracy po stronie pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie ustawodawca pozostawił możliwość uwzględnienia przez sąd pewnych nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają diametralnie nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pełnomocnika procesowego (post. Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt III AKz 643/09, LEX nr 553823). Zgodzić się należy ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, że nie ma powodów do podwyższenia stawki wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, gdy jego aktywność w wypełnianiu obowiązków w toku całego postępowania nie przekracza granic zwykłej staranności (post. SA w Krakowie z dnia 13 września 2006 r., II AKz 350/06, KZS 2006/10/21). W świetle powyższego, przyjąć trzeba, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zasądzenia wynagrodzenia wyższego od stawek minimalnych, ponieważ pełnomocnik nie wskazał żadnych szczególnych okoliczności wymagających zwiększonego nakładu pracy ani też na czym miałaby polegać jej szczególna aktywność, o której mowa w orzecznictwie uzasadniająca przyznanie wynagrodzenia w podwyższonej wysokości. Aktywność pełnomocnika z urzędu przejawiła się bowiem w złożeniu pismem z dnia 14 kwietnia 2014 r. skargi kasacyjnej, która była pierwszą czynności pełnomocnika w sprawie. Za przyznaniem wynagrodzenia w wyższej kwocie nie przemawia również analiza orzecznictwa sądów administracyjnych, czy stanu prawnego jak również analiza trzech orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego i uzasadnienia projektu do ustawy. Są to bowiem typowe czynności pełnomocnika podejmowane w celu sporządzenia środka zaskarżenia. Podkreślenia wymaga, że postępowanie wszczęte skargą kasacyjną zostało umorzone z powodu jej cofnięcia przez skarżącą. Wkład pracy adwokata, o którym w § 2 ust. 1 rozporządzenia, nie uzasadnia zatem przyznania wynagrodzenia w kwotach przekraczających stawkę minimalną. Charakter sprawy również nie uzasadnia przyznania wynagrodzenia w podwyższonej wysokości. Większy nakład pracy adwokata, który nie prowadził sprawy w pierwszej instancji, uwzględniony został już przez ustawodawcę, gdyż dla takiego przypadku ustalił on wynagrodzenie w wysokości 75% stawki minimalnej określonej w § § 18 ust. 1 pkt 2 lit " b " rozporządzenia. W tej sytuacji wniosek o przyznanie wyższego wynagrodzenia nie zasługiwał na uwzględnienie. Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit "b" i § 18 ust. 1 pkt 1 lit "c" oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należało orzec jak w sentencji.