IV SA/Wr 848/05

WyrokWSA we Wrocławiu2006-07-26

Skład orzekający: Wanda Wiatkowska -Ilków, Tadeusz Kuczyński, Alojzy Wyszkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił brak polskiego obywatelstwa skarżącej w okresie deportacji, co skutkowało odmową przyznania świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ administracji publicznej nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w zakresie ustalenia polskiego obywatelstwa skarżącej w okresie deportacji. Brak jednoznacznych dowodów na brak obywatelstwa polskiego w rozumieniu przepisów ustawy z 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego, w szczególności w kontekście uznania ojcostwa, uniemożliwia odmowę przyznania świadczenia.
Stan faktyczny
Skarżąca W. J. wniosła o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej. Organ odmówił przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie spełnia warunku posiadania obywatelstwa polskiego w okresie deportacji, gdyż urodziła się jako dziecko obywatelki ZSRR, a jej rodzice zawarli związek małżeński po wojnie. Skarżąca podniosła, że spełnia przesłanki ustawy, powołując się na wyrok NSA i fakt otrzymania świadczenia z Fundacji Pojednanie. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję o odmowie.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kwoty 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Wanda Wiatkowska -Ilków Sędziowie : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Asesor WSA Alojzy Wyszkowski /sprawozdawca/ Protokolant: Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 lipca 2006 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego I. uchyla decyzję I i II instancji, II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt 2 lit. a i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz. U. Nr 87 poz. 395 ze zm.) po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...]r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego. Kierownik Urzędu powyższą decyzją z dnia 3 sierpnia 2005 r. wydaną na podstawie art. 1 ust 1 oraz art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR odmówił przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego. W uzasadnieniu podał, że W. J. doznała we wnioskowanym okresie prześladowań nie objętych przepisami ustawy. Od powyższej decyzji W. J. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy o przyznanie świadczenia wskazując, że spełnia przesłanki określone w ustawie, ponieważ prawo do świadczenia pieniężnego przysługuje również dzieciom urodzonym w czasie deportacji ich rodziców do pracy przymusowej, Na potwierdzenie tego powołała się na wyrok NSA z 19.08.2004 r. sygn. akt OSK 135/04. Ponadto podała, że otrzymała świadczenie z Fundacji Pojednanie Polsko – Niemieckie jako osoba poszkodowana przez III Rzeszę. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...]r. W uzasadnieniu podał, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że matka strony, wywieziona została z miejscowości T. pow. K. (teren byłego [...]) gdzie urodziła się i mieszkała, a więc z obszaru nie należącego do państwa polskiego w jego granicach sprzed [...]r. Również we wnioskowanym okresie matka strony posiadała obywatelstwo [...] (wpis w kwestionariuszu z dnia [...]r., pkt 4-5) Związek małżeński z ojcem, matka strony zawarła po wojnie tj. [...]r. A w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. "a" ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobą deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed [...]r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 -1945. Jednocześnie zgodnie z art. 1. ust. 1 powołanej ustawy świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie, oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego (Dz. U. Nr 7, poz. 44 ze zm.) "przez urodzenie dzieci nieślubne nabywają obywatelstwo matki". Rodzice strony zawarli związek małżeński w dniu [...]r., a zatem strona w okresie podlegania represjom określonym w ustawie, jako dziecko obywatelki ZSRR posiadała obywatelstwo radzieckie i nie spełnia tym samym warunku koniecznego dla uzyskania świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 1 ust 1 cyt. ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca powtórzył okoliczności podniesione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Ustalając stan faktyczny w sprawie organ związany jest zasadami ogólnymi przyjętymi w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego), z której wynika obowiązek szczególnie starannego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W tym celu obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego). Art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organ administracyjny obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Realizacja zasady ogólnej prawdy obiektywnej musi znaleźć odbicie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego "Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej". Skargę należy uznać za zasadną. W sprawie będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji Kierownik Urzędu przyjął, że rodzice strony zawarli związek małżeński w dniu [...]r., a W. J. w okresie podlegania represjom określonym w ustawie, jako dziecko obywatelki ZSRR posiadała obywatelstwo radzieckie i nie spełnia tym samym warunku koniecznego dla uzyskania świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 1 ust 1 cyt. ustawy. Natomiast odpis skrócony aktu urodzenia wydany na nazwisko C. imię W. z dnia [...]r. przez Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w G. M. poświadcza zgodność z odpisu z treścią aktu urodzenia Nr [...]. Wobec tego powstaje nie wyjaśniona okoliczność czy strona została uznana w chwili urodzenia przez ojca S. C. i tym samym nabyła obywatelstwo polskie w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 20 stycznia 1920 r. o obywatelstwie Państwa Polskiego. Zebrany materiał dowodowy w sprawie nie daje podstawy do stwierdzenia, że skarżąca nie posiadała obywatelstwa polskiego w okresie podlegania represjom określonym w ustawie. W tym stanie rzeczy, skoro zostały naruszone przepisy kodeksu postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, a naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy, z uwagi na istotną dla rozstrzygnięcia kwestię ustalenia podstaw do przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego.. Na podstawie zatem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art. 152 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany orzec w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. Jednakże w tym przedmiocie nie zachodziła potrzeba orzekania, gdyż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 205 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz W. J. kwotę 100 /słownie: sto/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło