IV SA/Wr 849/06

WyrokWSA we Wrocławiu2007-01-31

Skład orzekający: Małgorzata Masternak-Kubiak, Tadeusz Kuczyński, Wanda Wiatkowska-Ilków

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów wynajmu pokoju jest uzasadniona brakiem zgody wnioskodawcy na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo odmówiły przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów wynajmu pokoju. Kluczowym argumentem była odmowa wnioskodawcy poddania się wywiadowi środowiskowemu, co stanowiło naruszenie obowiązku współdziałania z organem pomocy społecznej, a także brak możliwości zaspokojenia tego typu kosztów w ramach zasiłku celowego, który jest przeznaczony na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych.
Stan faktyczny
L. F. złożył wniosek o zasiłek celowy na pokrycie kosztów wynajmu pokoju. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia z powodu braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i braku współdziałania wnioskodawcy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy tę decyzję, wskazując, że pokrywanie kosztów wynajmu pokoju nie mieści się w zakresie zasiłku celowego, a odmowa wywiadu stanowi brak współdziałania. L. F. zaskarżył decyzję do WSA, podtrzymując swoje argumenty i zarzucając naruszenie szeregu przepisów prawa.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA - Tadeusz Kuczyński Sędzia WSA - Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale IV w dniu 24 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi L. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...]r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, art. 2 ust. 1, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 39, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta W., decyzję Specjalisty Pracy Socjalnej Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] r. ([...]), odmawiającą udzielenia L. F. zasiłku celowego na pokrycie opłat za wynajem pokoju za okres od [...] do [...] r. L. F. wystąpił w dniu [...]r. do organu pomocy społecznej o udzielenie zasiłku pieniężnego na opłacenie wynajęcia lokalu mieszkalnego ("o odpowiednim standardzie, wyposażonego i umeblowanego w zdobycze cywilizacyjne"), za okres [...][...]r. Decyzją z dnia [...]r. organ pierwszej instancji odmówił stronie udzielenia wnioskowanego świadczenia uzasadniając odmowę brakiem możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zameldowania wnioskodawcy oraz brakiem współdziałania strony z pracownikiem socjalnym. W odwołaniu L. F. zarzucił, że decyzja organu pierwszej instancji dotknięta jest wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego. Zdaniem odwołującego się właściwy w sprawie przeprowadzenia wywiadu jest Zespół ds. Osób Bezdomnych i Uchodźców MOPS. L. F. wskazał też, że zameldowania czasowego nie należy utożsamiać z tytułem prawnym do pomieszczenia, w którym strona przebywa, a nie zamieszkuje. Na koniec odwołujący się stwierdził, że ustawa o dodatkach mieszkaniowych stwarza możliwość otrzymania dodatku mieszkaniowego przez osobę samotną o dochodzie w wysokości 175 % najniższej emerytury. W motywach swojego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być udzielony w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek ten może być w szczególności przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu a także na pokrycie kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2). Z przepisu tego, zawierającego przykładowe wyliczenie niezbędnych potrzeb bytowych, wynika, że pomoc w tej formie może być udzielona na zaspokojenie potrzeb elementarnych, pozwalających osobie znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej na egzystencję na minimalnym poziomie. W ocenie Kolegium żądanie pokrywania przez organ pomocy społecznej kosztów wynajęcia pokoju na podstawie tego przepisu nie może być uwzględnione. Ponadto, zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie L. F.z dnia [...]r., w którym nie wyraził on zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...]. Takie stanowisko L. F., mimo szczegółowych wyjaśnień skierowanych do strony przez Kierownika Zespołu ds. Osób Bezdomnych i Uchodźców MOPS w piśmie z dnia [...]r., wskazuje na brak współdziałania zainteresowanego z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, co zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Taka też była zasadnicza przyczyna odmownego rozstrzygnięcia podjętego przez organ pierwszej instancji. Z treści odwołania można wywieść, zdaniem organu odwoławczego, że L. F., odmawiając wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu przez pracownika socjalnego miał świadomość, że takie stanowisko uniemożliwi organowi merytoryczne rozpatrzenie jego wniosku. Zatem powoływanie się w odwołaniu na przepis art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potwierdza brak chęci współdziałania odwołującego się z organem pomocy społecznej, które to współdziałanie jest podstawą właściwych kontaktów podopiecznego z organem. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy udzielanie zasiłku celowego, o który ubiega się L. F. należy do zadań własnych gminy. Właściwość miejscową gminy w sprawach świadczeń z pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). L. F. mieszka we W. i nie ma wątpliwości, że w jego przypadku właściwa jest Gmina W.. Do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach z zakresu pomocy społecznej uprawnieni są natomiast, działający z upoważnienia Prezydenta W., udzielonego na podstawie art. 110 ust. 7 i ust. 8 powoływanej ustawy, pracownicy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Zaskarżona decyzja z dnia [...]r. wydana została z upoważnienia Prezydenta W. przez p.o. Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr [...], zatem podniesiony w odwołaniu argument, że w sprawie L. F. orzekał organ niewłaściwy jest zdaniem Kolegium nieuzasadniony. Kolegium wyjaśnia odwołującej się stronie, ze zasiłki z pomocy społecznej i dodatki mieszkaniowe przyznawane są na podstawie dwóch odrębnych ustaw, zatem nie ma żadnego związku ze sprawą L. F. powoływana w odwołaniu możliwość uzyskania dodatku mieszkaniowego przy określonym dochodzie, jak również porównywanie zameldowania w lokalu z tytułem prawnym do tego lokalu. Kolegium zauważa, że zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672) wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby lub rodziny, której ten wywiad dotyczy. Z oświadczenia L. F. wynika, że miejsce pobytu L. F. znajduje się przy ul. P. S. [...]. Jednak na przeprowadzenie wywiadu odwołujący się nie wyraził zgody. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L. F. podtrzymał swoje twierdzenia i argumenty zawarte we wniosku do MOPS i odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Ponadto zarzucił naruszenie decyzją Kolegium przepisów: 1) art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1-4, art. 5 pkt 1. art. 6 pkt8, art. 11 ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1-2, art. 49 ust. 1, 2, 6, 7, 8, art. 100 ust. 1, art. 106 ust. 4, art. 119 ust. 1 pkt 3-5, art. 119 ust. 2 pkt 1-4 ustawy o pomocy społecznej; 2) art. 6, art. 7, art. 12, art. 19, art. 20, art. 104 § 1 pkt 1 i 2, art. 156 § 1 pkt 1 i 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego; 3) art. 1, art. 3, art. 7, art. 30, art. 32 ust. 1 i 2, art. 38, art. 40, art.67 ust. 2, art. 75 ust. 1, art. 91 ust. 1-3 Konstytucji RP oraz 4) postanowień: Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych, w szczególności art. 11 ust. 1, Rzymskiego Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego, w szczególności art. 7 ust. 1 lit. b oraz art. 7 ust. 2 lit. b, Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Europejskiej Karty Społecznej. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W dniu [...]r. wpłynął do Sądu wniosek skarżącego o skierowanie na badania psychiatryczne Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. R. C.. W ocenie skarżącego poczynania Prezesa SKO we Wrocławiu potwierdzają jego "ograniczone zdolności umysłowe w zakresie poznania, zrozumienia i dokonania wykładni aktów prawnych". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji RP z 1997 r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują, stąd skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Organ administracji dokonał właściwej oceny stanu faktycznego pod kątem przepisów prawa materialnego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.). Cele, zasady ogólne udzielania pomocy społecznej oraz krąg pomiotów objętych tą pomocą zostały określone w przepisach rozdziału I w dziale I ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z postanowieniami art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Celem pomocy społecznej jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna powinna w miarę możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Pomocy społecznej udziela się w szczególności z powodów wymienionych w art. 7 pkt 1-15 ustawy na zasadach określonych w dalszych przepisach ustawy. Jak stanowi art. 3 ust. 3 ustawy, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zgodnie z art. 3 ust. 4 potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W przepisach tych ustanowiono zatem zasady indywidualizacji i fakultywości świadczeń z pomocy społecznej. Zasada indywidualizacji dotyczy z jednej strony indywidualnego rozpoznania świadczeń, z drugiej zaś dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do indywidualnych właściwości świadczeniobiorcy (por. H. Szurgacz, Wstęp do prawa pomocy społecznej, Wrocław 1993 r., s. 44-46). Zasada fakultatywności polega na niemożności domagania się przez osoby i rodziny ubiegające się o świadczenia pomocy społecznej, aby przyznano im je w określonym rodzaju, formie i rozmiarze. Rozpoznawanie i rozstrzyganie spraw świadczeń pomocy społecznej następuje w trybie unormowanym ustawą – Kodeks postępowania administracyjnego. Zasiłek celowy, którego materialnoprawną podstawę stanowił przepis art. 39 ustawy o pomocy społecznej, jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, powoduje, iż sam fakt spełniania kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy m. in. dostosowywaniu rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach uznania administracyjnego. Uznanie nie pozwala jednak organowi na dowolność w rozstrzygnięciu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Przy ustalaniu warunków przyznania zasiłku celowego ustawodawca posługuje się pojęciem niedookreślonym prawnie "niezbędna potrzeba bytowa", którego interpretacja i ocena należy do organu rozstrzygającego indywidualny przypadek. Jednakże granice uznaniowości muszą być wyznaczone przepisami prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wielokrotnie odnosił się do zasady uznaniowości, zwracając uwagę na niebezpieczeństwo nadużycia uznania administracyjnego w sprawach pomocy społecznej. Wskazywał, że uznaniowość przejawia się w możliwości wyboru treści rozstrzygnięcia w zależności od okoliczności sprawy. Decyzje uznaniowe nie mogą być dowolne, dlatego wymagają dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego oraz przedstawienia ich oceny w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że skarżący znajduje się rzeczywiście w trudnej sytuacji materialnej spowodowanej głównie pozostawaniem bez pracy. Nie budzi zatem wątpliwości konieczność udzielenia L. F. pomocy społecznej w formie pieniężnej. W sprawie będącej przedmiotem osądu, organy administracji obu instancji, zasadnie przyjęły, iż pokrywanie przez organ pomocy społecznej kosztów wynajęcia pokoju w lokalu mieszkalnym nie mieści się w zakresie potrzeb, które mogą być zaspokojone zasiłkiem celowym. Zdaniem Sądu chybiony jest zarzut naruszenia przez organy administracji wskazanych przez skarżącego przepisów Konstytucji, wiążących Polskę umów międzynarodowych oraz ustawy o pomocy społecznej. Przepis art. 67 ust. 2 Konstytucji odsyła w zakresie swej regulacji do ustawodawstwa zwykłego, stanowiąc, że obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Trybunał Konstytucyjny zwraca uwagę, że "prawodawca konstytucyjny pozostawia określenie zakresu i form zabezpieczenia społecznego ustawie zwykłej. Regulacja konstytucyjna akcentuje w ten sposób jeszcze wyraźniej szeroką swobodę działania pozostawioną parlamentowi w zakresie urzeczywistniania prawa do zabezpieczenia społecznego. Do ustawodawcy należy wybór rozwiązań, które uważa za optymalne z punktu widzenia potrzeb obywateli oraz wymogów rozwoju gospodarczego kraju. Swoboda wyboru nie jest jednak nieograniczona. Określając zakres prawa do zabezpieczenia społecznego, ustawa nie może naruszyć istoty danego prawa". (wyrok z dnia 22 czerwca 1999 r., sygn. K. 5/99, OTK ZU nr 5/1999, poz. 100, s. 538). W sprawach z zakresu udzielania pomocy społecznej mają zastosowanie postanowienia ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Na podstawie art. 106 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przyznanie świadczeń z pomocy społecznej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin. Sposób przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego określają przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672 późn. zm.). Zgodnie z przepisem § 2 ust. 3 rozporządzenia wywiad przeprowadza się w miejscu zamieszkania osoby lub rodziny albo w miejscu ich pobytu. Przeprowadzając wywiad pracownik socjalny bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej pomocy. Ustalenia wywiadu stanowią następnie dla pracownika socjalnego podstawę do analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny. Wydanie decyzji w postępowaniu administracyjnym poprzedzone jest ustaleniem stanu faktycznego. Rozpoznając sprawę o udzielenie pomocy społecznej, organ ustala, czy zostały spełnione warunki do przyznania żądanego świadczenia. W szczególności bada, czy rzeczywiście zaistniała trudna do przezwyciężenia sytuacja życiowa oraz czy zainteresowany może ją pokonać samodzielnie, czy ubiegają się o świadczenie spełnia kryterium dochodowe, (jeżeli jest ono wymagane). Ustalenie stanu faktycznego następuje w postępowaniu dowodowym, którego nadrzędnym celem jest dotarcie do prawdy obiektywnej. Szczególnym rodzajem dowodu, przewidzianym w ustawie o pomocy społecznej, jest rodzinny wywiad środowiskowy. Jest on częścią składową postępowania wyjaśniającego, poprzedzającego rozstrzygnięcie każdej sprawy dotyczącej świadczeń, z wyjątkiem przyznania biletu kredytowego. W konsekwencji przepisy o zasadach i trybie przeprowadzania rodzinnego wywiadu środowiskowego należy uznać za lex specialis w stosunku do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego normujących przeprowadzanie dowodu z przesłuchania strony, z opinii biegłych lub z oględzin. Rola wywiadu środowiskowego w sprawach pomocowych jest niezwykle ważna. Jest on bowiem sposobem zbierania informacji, rozmową z osobą starającą się o przyznanie świadczenia (i z jej rodziną), swoistym trybem postępowania dowodowego, kwestionariusz zaś szczególną formą protokołu w rozumieniu przepisów k.p.a., mającą na celu uwzględnienie specyficznego charakteru postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej (por. wyrok NSA z 7 maja 2002 r., I SA 333/01, Lex 81651). Wywiad środowiskowy przeprowadza pracownik socjalny. Sformułowania zawartego w rozporządzeniu, że rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu zamieszkania nie można utożsamiać jedynie z pojęciem miejsca zamieszkania zawartym w art. 25 kodeksu cywilnego. W piśmiennictwie podnosi się, że pojęcie miejsca zamieszkania występujące w różnych przepisach należy rozumieć zawsze jednolicie, zgodnie ze znaczeniem przyjętym w art. 25 k.c. (J. Strzebińczyk [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. E. Gniewek, Warszawa 2004, s. 103 i 104). Wprawdzie pogląd ten nie może być odnoszony do wszystkich regulacji prawnych (zob. M. Pazdań [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. K. Pietrzykowski, Warszawa 2005 str. 115-116). W ocenie Sądu, w przypadku ustawy o pomocy społecznej i rozporządzenia w sprawie przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego konieczne jest odwołanie się do cywilistycznego rozumienia pojęcia miejsca zamieszkania osoby fizycznej. Uznać należy, że miejsce zamieszkania to miejscowość, w której dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Wynikają stąd dwie przesłanki, które muszą zachodzić łącznie: przebywanie oraz zamiar stałego pobytu. Celem rodzinnego wywiadu środowiskowego jest dokonanie ustaleń faktycznych, które mają pomóc w określeniu potrzeb osoby lub rodziny ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej. Stąd też jest zupełnie naturalne, że wywiad ten przeprowadza się w lokalu, w którym osoba ta lub rodzina zamieszkuje. A zatem miejscem zamieszkania w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej jest lokal (mieszkanie) zajmowany przez osobę lub rodzinę występującą o pomoc, a nie w ogóle miejscowość jako taka. Takie rozumienie tego pojęcia znajduje swoje rozwinięcie w treści wywiadu, gdzie zamieszcza się informacje o mieszkaniu, jego wyposażeniu, utrzymaniu, wydatkach mieszkaniowych itp. Z akt sprawy wynika, że miejscem właściwym do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jest lokal przy ul P. S. [...], gdzie L. F. jest zameldowany na pobyt czasowy. Prowadzenie spraw z zakresu pomocy społecznej jest we właściwości Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr [...] MOPS. Zatem władnym do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jest pracownik tego Zespołu. W tych warunkach nie ma racji skarżący, iż właściwy w jego sprawie jest Zespół ds. Osób Bezdomnych i Uchodźców, gdyż skarżący nie został wykreślony z rejestru osób bezdomnych. W ocenie Sądu nieodpowiednia postawa świadczeniobiorcy może być przyczyną odmowy przyznania pomocy. Obowiązek współdziałania powinien być interpretowany z uwzględnieniem zasad i celów pomocy społecznej, z dostosowaniem do konkretnej sytuacji i osoby. Odnosząc się do wniosku skarżącego o skierowanie Prezesa SKO R. C. na badania psychiatryczne, to Sąd zwraca uwagę, iż zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny nie ma takiej kompetencji. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo powszechnie obowiązujące. W przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia. W ocenie Sądu organy administracji publicznej obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny sprawy i wydały na tej podstawie prawidłowe rozstrzygnięcie. W tym stanie rzeczy Sąd stanął na stanowisku, iż wniesiona skarga nie zawiera uzasadnionych zarzutów i przy braku naruszeń prawa, które należałoby uwzględnić z urzędu, podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło