IV SA/Wr 85/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca), Asesor WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Aleksandra Rygielska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi Komornika Sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w K. na postanowienie Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych I. uchyla postanowienie I i II instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonego postanowienia; III. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Komornik Sądowy Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w K. wystąpił z wnioskiem z dnia [...] r. do Urzędu Miejskiego w K. o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL. Jako podstawę prawną do otrzymania danych wskazał art. 761 Kodeksu postępowania cywilnego. Postanowieniem z dnia [...] r. Burmistrz Miasta K. na podstawie art. 261 § 2 ustawy z dnia 14.06.1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 poz. 1071 z 2000 t.j. z późn. zm.) w zw. z art. 44h ust. 8 pkt 2 ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 87 poz. 960) z 2001r. tekst jednolity z późn. zm.) oraz § 1 i § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2002 r. w sprawie wysokości opłat za udostępnianie danych ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydawanych i utraconych dowodów osobistych oraz warunków i sposobu ich wnoszenia (Dz. U. Nr 62 poz. 564 z 2002 r.) zwrócił wnioskodawcy wniosek o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych. W uzasadnieniu podał, że wnioskodawca nie zadość uczynił wymogom art. 44 h ust. 8 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych – mimo wezwania – nie uiścił opłaty. Wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. nr 133 poz. 887) organ administracji publicznej zobowiązany jest na pisemne żądanie komornika udzielić mu informacji niezbędnych do prawidłowego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Bezpłatne udzielane są tylko informacje w sprawach o egzekucję świadczeń alimentacyjnych lub rent mających charakter alimentów a także w przypadku prowadzenia egzekucji w postępowaniu administracyjnym na postawie art. 36 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 110 poz. 968 ze zm.). Sprawa dotyczy egzekucji należności cywilnych zatem brak jest podstaw do nieodpłatnego udostępnienia danych. Na powyższe postanowienie Komornik sądowy złożył zażalenie wnosząc o jego uchylenie i uwzględnienie wniosku z dnia [...]r. W uzasadnieniu twierdził, że postanowienie Burmistrza Miasta K. jest bezzasadne, gdyż w oparciu o art. 44h art. 1 pkt 4 ustawy o ewidencji i dowodach osobistych zobowiązany był do udostępnienia danych ze zbioru nieodpłatnie, ponieważ komornik sadowy jest organem powołanym do wykonywania orzeczeń sadowych w drodze przymusowej egzekucji świadczeń pieniężnych i niepieniężnych a także wykonywania innych czynności określonych w ustawie, posiadającym – w ramach wykonywania swoich zadań władcze kompetencje wobec innych podmiotów stosunków prawnych. Wskazał opierając się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 2003 r. K 5/02 i z dnia 20 stycznia 2004 r. SK 26/03, że komornik jest organem państwowym, organem władzy publicznej oraz, że nie łączy go ze stroną stosunek o charakterze prywatnoprawnym ale publicznoprawnym. To, że egzekwowane przez komornika świadczenia mają z reguły charakter cywilnoprawny, nie oznacza, że egzekucja ma taki charakter. Komornik sadowy podkreślił, że działalność egzekucyjna komornika mieści się w zakresie realizacji zadań publicznych określonych w art. 44h ust. 1 pkt 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Stwierdził też, iż na skutek zmiany stanu prawnego straciła swoją aktualność uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24.02.2004 r. III CZP 119/03. Wojewoda D. postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Burmistrza Miasta K. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997r. o komornikach sądowych i egzekucji komornikowi przysługuje ustawowe zwolnienie od opłat za udzielenie informacji w zakresie danych ze zbiorów meldunkowych, tylko w sprawach o egzekucję świadczeń alimentacyjnych lub ren mających charakter alimentów. Natomiast w pozostałym zakresie obowiązany jest do uiszczenia opłat na podstawie art. 44h ust. 8 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uzasadnieniu podano, iż stanowisko takie zajął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 lutego 2004 r. sygn. akt III CZP 119/03 (OSNC 2005/5 opublikowanej w Prok. I Pr 2004/10/35, Biuletyn SN 2004/2/6). Z dołączonego do akt sprawy wniosku o udostępnienie danych A. O. nie wynika, że sprawa dotyczy egzekucji świadczeń alimentacyjnych lub renty mającej taki charakter. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Komornik sądowy wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów; w uzasadnieniu powtórzył argumenty podane w zażaleniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu albo naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Przedmiotem sporu jest, czy komornik ma obowiązek wnieść opłatę od wniosku o udostępnienie danych dotyczących osoby wobec, której prowadzi egzekucję sądową – nie dotyczącą alimentów i renty. Nie wniesienie opłaty spowodowało wydanie przez Burmistrza Miasta K. postanowienia o zwrocie wniosku Komornika. Strony uzasadniając swoje stanowiska wskazują na odmienne podstawy prawne, skarżący – na treść art. 44h § 1 pkt 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. 2001 Nr 87 poz. 960 ze zm.) – organ na art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. nr 97 poz. 133 ze zm.), a ponadto na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 24.02.2004 r. III CZP 119/03 OSNC 2005/55/80, która stanowi, komornik sądowy występujący o udzielenie informacji, o których mowa w art. 44h ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest zobowiązany do uiszczenia opłaty za udostępnienie tych danych. Art. 2 ust. 5 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji brzmi następująco: Organy administracji publicznej, urzędy skargowe, organy rentowe, o których mowa w art. 476 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego, banki spółdzielcze, kasy oszczędnościowo-kredytowe, podmioty prowadzące działalność maklerską na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. nr 183, poz. 1538 zobowiązane są na pisemne żądanie komornika udzielić mu informacji niezbędnych do prawidłowego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Przepisy art. 762 Kodeksu postępowania cywilnego stosuje się odpowiednio. W sprawach o egzekucję świadczeń alimentacyjnych lub rent mających charakter alimentów informacje o których mowa w niniejszym ustępie, udzielane są nieodpłatnie": art. 44h § 1 pkt 4 o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi: "Dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych udostępnia się o ile są one niezbędne do realizacji ich ustawowych zadań następującym podmiotom: "......" ust. 4 państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym oraz innym podmiotom – w zakresie niezbędnym do realizacji zadań publicznych określonych w odrębnych przepisach. ust. 8 art. 2 stanowi zaś: Udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji, wydanych i utraconych dowodów osobistych następuje: 1) dla podmiotów, o których mowa w ust. 1 – nieodpłatnie 2) dla podmiotów, o których mowa w ust. 2 – odpłatnie, Jak więc wynika z powołanych ustaw regulują one niezależnie od siebie sytuacje w których komornik może bez wnoszenia opłaty żądać udostępnienia danych. W ocenie Sądu art. 2 ust. 5 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji jest przepisem ogólnym w stosunku do regulacji zawartej w art. 44h ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Art. 44h powołanej ustawy jest przepisem szczególnym, który ma zastosowanie w sprawach o których stanowi ta ustawa. Natomiast ustawa o komornikach i egzekucji w wymienionym wyżej art. 2 ust. 5 stanowi ogólną regułę w myśl, której komornik ma prawo żądać udzielenia informacji nieodpłatnie w zakresie działania organów wymienionych w tym przepisie o ile prowadzi egzekucję sądową dotyczącą świadczeń lub rent mających charakter alimentów. Analizując treść art. 44h § 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – jednoznacznie stwierdzić należy iż komornik nie jest podmiotem, o którym mowa w pkt 1-3 tego przepisu. Jednoznacznie w tej kwestii wypowiadał się również Sąd Najwyższy w powołanej przez organy uchwale z dnia 24.02.2004 r. III CZP 119/03 OSNC 2005/5/80. Przedmiotem analizy Sądu, co wynika z uzasadnienia powyższej uchwały była treść art. 44h ust. 1 a rozważania czy komornik jest organem administracji publicznej – dały negatywną odpowiedź – a w konsekwencji; stanowisko Sadu Najwyższego, że komornik występujący o udzielenie informacji, o których mowa w art. 44h, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania uchwały, jest zobowiązany do uiszczenia opłaty za udostępnienie tych danych. Oczywistym jest, że komornik nie jest organem o którym mowa w dalszej części pkt 1, pkt 2, pkt 3 – art. 44h ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z dniem 1.05.2004 obowiązuje art. 44h § 1 w zmienionej wersji (Dz. U. 2004 Nr 93 poz. 887) do dotychczasowej treści dodano pkt 4 w brzmieniu "państwowym i komunalnym jednostkom oraz innym podmiotom – w zakresie niezbędnym do realizacji zadań publicznych określonych w odrębnych przepisach". Według Sądu zmiana ta powoduje, iż wskazana uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24.02.2004 r. III CZP 119/03 jest nieaktualna. Niewątpliwie, co wynika z daty jej wydania i rozważanych przez Sąd Najwyższy kwestii dotyczy ona stanu prawnego przed nowelizacją art. 44h (przed 1.05.2004). Punkt 4 zmienionego art. 44h § 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych daje możliwość uzyskania przez komornika danych osobowych bez wnoszenia opłaty (art. 44 ust. 8 wymienionej ustawy). Niewątpliwie bowiem komornik jest podmiotem, który realizuje zadania publiczne. Także status i funkcja komornika wynika z przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. Nr 133, poz. 882 ze zm.). Zgodnie z art. 1 tej ustawy komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym, a jego funkcja polega na realizacji zadań państwa w zakresie wykonywania orzeczeń sądowych. Takie rozumienie statusu i funkcji komornika wynika również z rozważań Trybunału Konstytucyjnego przedstawionych w uzasadnieniach wyroków z dnia 3 grudnia 2003 K 5/02 i z dnia 20 stycznia 2004 SK 26/03, na które zresztą wskazuje skarżący. Podkreślić też należy, iż organ I i II instancji nie odniósł się do wskazanego przez skarżącego w zażaleniu, a następnie w skardze art. 44 ust. 1 pkt 4 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Reasumując Sąd stwierdza, że organ I i II instancji naruszył art. 44h ust. 1 pkt 4 oraz art. 44h ust. 8 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Zatem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a), art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.