IV SA/Wr 854/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca), Sędzia WSA Tadeusz Kuczyński, Asesor WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Aleksandra Siwińska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego I. oddala skargę II. przyznaje adwokatowi A. D. kwotę 292,80 zł w tym 22% VAT (słownie dwieście dziewięćdziesiąt dwa zł 80/100) od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu sądowym Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w M. na podstawie art. 106 ust. 1, art. 38 ust. 1 i 2 oraz art. 147 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. Nr 64, poz. 593 z 15 kwietnia 2004 roku) oraz art. 104 i 108 Kodeksu Postępowania Administracyjnego, orzekł o przyznaniu T. M. świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego z powodu niepełnosprawności w wysokości [...]zł miesięcznie na okres od [...] do [...]r. i określił realizacje świadczenia: [...],[...]w kasie UMiG M. Uzasadniając swoją decyzję stwierdził, że ustalony na podstawie zebranych materiałów stan faktyczny jest następujący: - dochód rodziny wynosi ogółem [...]zł - kryterium dochodowe rodziny składającej się z: T. M. wynosi [...]zł - dochód na osobę w rodzinie wynosi: [...]zł Zgodnie z art. 38 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek okresowy może być przyznany w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie: - osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. - rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zasiłek okresowy w roku 2005 ustala się w minimalnej wysokości: - w przypadku osoby samotnie gospodarującej - 30% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, - w przypadku rodziny, 20% różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł T. M. Zarzucił, że organ wskazał tylko jedną podstawę do przyznania świadczenia okresowego: niepełnosprawność, a pominął takie przesłanki jak bezrobocie, ubóstwo, trudności przystosowania się do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, zdarzenia losowe, niewywiązywanie się z zadań i celów pomocy społecznej wskazanych w ustawie z 12.03.2004 r. i pomocy społecznej, naruszenie art. 40 Konstytucji RP poprzez pozostawienie go w sytuacji urągającej godności człowieka poprzez przyznanie świadczenia w wysokości 1/3 kryterium dochodowego określonego w ustawie. Podniósł również, że jego dochód wynosi co drugi miesiąc [...] zł, zatem zawyżono jego comiesięczny dochód. Wskazał, że na podstawie art. 8 ustawy o pomocy społecznej przysługuje mu pomoc w wysokości [...] zł miesięcznie. Kwota to minimum socjalne, niezbędne dla godnego przeżycia. Niewypłacenie takiej kwoty, gwałci zapis art. 40 Konstytucji. Skarżący T. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium odwoławczego w J.G. decyzją z dnia [...] r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoją decyzję stwierdziło, że na podstawie art. 38 ust. 1 w związku z art. 36 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) - zasiłek okresowy jest bezzwrotnym świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej przysługującym w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. W myśl art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy osobie samotnie gospodarującej przysługuje on wtedy, gdy jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Kryterium to - na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy - dla osoby samotnie gospodarującej obecnie wynosi 461,00 zł. Zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 1 i ust. 4 ustawy wysokość zasiłku ustala się do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, przy czym kwota zasiłku nie może być niższa niż 20,00 zł. Na podstawie art. 147 ust. 2 pkt 1 ustawy w 2005 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 30% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, przy czym kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418,00 zł. Z art. 38 ust. 5 ustawy wynika, że okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Minimalne kwoty zasiłku okresowego mogą być podwyższone przez radę gminy w drodze uchwały. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że T. M. gospodaruje samotnie. Na jego dochód składają się świadczenia otrzymywane z pomocy społecznej oraz pieniądze otrzymywane do lokatorów, którym udostępnia swoje mieszkanie: W. J. i R. S. W miesiącu wrześniu [...] r., czyli miesiącu złożenia wniosku kwota otrzymana od lokatorów wyniosła [...] zł. Kwota ta stanowi dochód wnioskodawcy na potrzeby rozpoznania jego podania o pomoc społeczną. T. M. jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim. Jest także osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. Ś. Nie otrzymuje zasiłku dla bezrobotnych. Zatem T. M. spełnia przesłanki do objęcia go pomocą w formie zasiłku okresowego z pomocy społecznej. Stwierdzenie powyższe wynika z faktu, że jego dochód nie przekroczył kryterium dochodowego, a on sam jest osobą niepełnosprawną i bezrobotną. Wysokość 30% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem wnioskodawcy wynosi [...]zł [([...]-[...]=[...]) x 30% = [...]]. Ustawodawca podając w art. 38 ust. 2 pkt 1, art. 38 ust. 4 i art. 147 ust. 2 pkt 1 ustawy górną i dolną granicę kwoty zasiłku, jego wysokość uzależnił od okoliczności stwierdzonych w konkretnej sprawie. Z powyższego wynika, że zasiłek okresowy dla wnioskodawcy nie mógł być niższy od [...]zł i nie mógł być wyższy od [...]zł. Organ pierwszej instancji przyznając zatem w zaskarżonej decyzji zasiłek okresowy w wysokości [...]zł przyznał świadczenie mieszczące się w ramach określonych przez ustawodawcę. Kwota zasiłku została przez organ pierwszej instancji uzasadniona możliwościami ośrodka, który nie ma środków pieniężnych na przyznanie wyższej pomocy, co w zakresie rozmiaru przyznanej pomocy znajduje oparcie w art. 3 ust. 4 ustawy. Zauważył też, że w tym samym dniu wnioskodawca został także wsparty zasiłkiem celowym w wysokości [...] zł. Odnosząc się do kwestii dochodu T, M,, organ wskazał, że przyjęto za dochód kwotę, jaką zadeklarował on jako otrzymaną we [...]r., czyli miesiącu złożenia wniosku. Kwota ta stanowi jego dochód, ponieważ otrzymał ją od lokatorów, którym udostępnia mieszkanie. Na przyjęcie przy ustalaniu prawa do świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej dochodu z miesiąca złożenia wniosku pozwala art. 8 ust. 3 ustawy. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie było istotne, czy poza bezrobociem, czy niepełnosprawnością, w stosunku do wnioskodawcy zachodzą jeszcze inne przypadki określone w art. 7 ustawy. Ilość wystąpienia tych przypadków nie przekłada się na wysokość zasiłku okresowego - wobec zasad jego obliczania podanych wyżej. Skargę na powyższą decyzje wniósł T, M, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że jego dochód miesięcznie wynosi [...]zł – gdy tymczasem taki dochód osiąga w ciągu [...] miesięcy, ponadto zarzucił, że od dochodu w ten sposób obliczonego powinien być odpisany wydatek związany z opłatami za wywóz nieczystości. Twierdził, że art. 147 ustawy o pomocy społecznej kłóci się z art. 40 Konstytucji RP i to ten ostatni przepis powinien być stosowany. Ponadto potraktowanie go przez organy obu instancji narusza "również art. 3 Konstytucji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności". Ustanowiony w sprawie pełnomocnik podtrzymał skargę T. M. ponadto zarzucił: 1) naruszenie art. 7 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego polegające na błędnym wyliczeniu dochodów skarżącego, co narusza jego słuszny interes obywatelski 2) naruszenie art. 38 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 147 ust. 2 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej przez pominięcie faktu prawa do zasiłku okresowego i jego minimalnej wysokości. 3) naruszenie art. 3 ust. 1-4 ustawy o pomocy społecznej poprzez pominięcie celów, które należy uwzględnić przy przyznawaniu zasiłku okresowego. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, uznanie uprawnień skarżącego do przyznania zasiłku okresowego zgodnie z jego wnioskiem i przyznanie kosztów adwokackich w wysokości 292,80 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stwierdzenie nieważności decyzji w całości lub w części następuje, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.). W niniejszej sprawie uchybienia wskazane wyżej nie występują – zatem skarga nie może być uwzględniona. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. utrzymująca w mocy decyzje Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M., przyznająca skarżącemu zasiłek okresowy w kwocie [...]zł w okresie [...] – [...]r. Podstawę materialno-prawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej z dnia 12.03.2006 r. (Dz. U. Nr 64 poz. 593 ze zm.). Art. 38 tej ustawi stanowi, że zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość otrzymywania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów ubezpieczenia społecznego: osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (§ 1). Zasiłek okresowy – w przypadku osoby samotnie gospodarującej – przysługuje do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł (art. 2 pkt 1). Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby (ust. 3 pkt 1). Kwota zasiłku nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (ust. 4). Rada Gminy w drodze uchwały może podwyższyć minimalne kwoty zasiłku okresowego, o których mowa w ust. 2 i 3. Organy rozpatrujące wniosek powołały również art. 147 ust. 3 pkt 1 cytowanej ustawy. Jest to przepis przejściowy, stanowi on: W 2006 r. i 2007 r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku osoby samotnie gospodarującej – 35% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Przywołany art. 147 ust. 3 ustawy zmienia postanowienia art. 38 ust. 2 w ten sposób, że w 2006 i 2007 r. minimalny zasiłek okresowy ustala się na 35% a nie 50%. Art. 38 ust. 1 ustawy – cytowany już wyżej, wskazuje podmiotowe przesłanki uzasadniające przyznania zasiłku okresowego. Są one wymienione przykładowo na co wskazuje określenie "w szczególności". Zgodzić się należy z organem II instancji, który w związku z zarzutem skargi, że skarżący jest również osobą niepełnosprawną uznał, że skarżący spełnia warunki do otrzymania zasiłku z uwagi na to, że jest osobą bezrobotną i podniósł, że ta okoliczność nie ma to już znaczenia. istnienie jednego tytułu daje podstawę do przyznania zasiłku okresowego, wielkość tytułów nie zmienia sytuacji osoby zainteresowanej. Zatem ten zarzut skargi jak i dotyczący naruszenia art. 7 kpa poprzez niewyjaśnienie, ustalenie właściwego dochodu jest nietrafny. Tymczasem stan faktyczny jest niesporny, skarżący w złożonym w dniu [...] r. oświadczeniu wyjaśnił, że od osób zamieszkałych z nim w lokalu otrzymał we [...][...]zł, jako zwrot kosztów eksploatacji mieszkania. Taki zapis potwierdził własnym podpisem (w dniu [...]r.). Definicję dochodu zawiera art. 8 ust. 3 ustawy. Mówi on, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: - miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach. Z przepisu powyższego wynika, że na dochód składa się przychód niezależnie od jego źródła poza składnikami wymienionymi w ust. 4 art. 8 ustawy (świadczenia socjalne, wartość świadczeń w naturze oraz świadczenia przysługujące osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych), odliczeniu zaś podlega podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie społeczne. Organy zatem prawidłowo przyjęły że dochodem jest uzyskany od lokatorów czynsz płacony tytułem częściowego zwrotu kosztów utrzymania lokalu – tej kwoty skarżący nie może pomniejszać o opłaty wnoszone za wywóz nieczystości, czy o inne opłaty. Sprzeciwia się temu wskazany wyżej art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Organy również prawidłowo zastosowały art. 147 ust. 3 ustawy o świadczeniach społecznych. Jest to przepis obowiązujący. Dopóki Trybunał Konstytucyjny nie stwierdzi niezgodności określonego przepisu z Konstytucją istnieje on w obrocie prawnym. Obliczony na jego podstawie zasiłek określony daje kwotę jaka wynika z zaskarżonej decyzji. Jest to kwota minimalna, ale jak wynika z twierdzeń organów odpowiada możliwościom ośrodka. Odnosząc się zaś do ostatniego zarzutu skargi – naruszenia art. 3 ust. 1-4 powołanej ustawy i pominięcia celów, które należy uwzględniać przy przyznawaniu zasiłku okresowego – należy zwrócić uwagę na treść ust. 1 i 4 wymienionego art. 3. Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 4 powołanej ustawy celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodziny w wysiłkach (tych osób) zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życie w warunkach odpowiadającym godności człowieka, a wsparcie winno być udzielone o ile mieści się w możliwościach pomocy społecznej. Zatem przepis ten akcentuje, że wysiłki zmierzające do wyjścia z trudnej sytuacji życiowej powinny podejmować osoby zainteresowane, a organy pomocy społecznej w tym działaniu mają w miarę możliwości wspierać te osoby. Wydaje się, że skarżący nie zauważa tylko wspierającej funkcji organów, ani też tego że pomoc taka może być świadczona w miarę możliwości organów, a oczekuje zabezpieczenia w całości w środki niezbędne do utrzymania. Mając zatem powyższe na uwadze na podstawie art. 151 i 200 ustawy z dnia 30s sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak wyżej.