IV SA/Wr 856/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg /spr./, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Asesor WSA Alojzy Wyszkowski, Protokolant Anna Rudzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2006r. sprawy ze skargi T. B. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 29 listopada 2002r. Sygn. akt II SA/Wr 2389/01 odrzucającym skargę J. B., T. B., A. U. na orzeczenia Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Politechniki W. z dnia [...] i [...]r. i [...]r., nr [...],[...],[...],[...] w przedmiocie przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego I. uchyla powyższe postanowienie odrzucające skargę T. B., II. uchyla zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne i orzeczenie utrzymane nim w mocy, III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonego orzeczenia. Orzeczeniem z dnia [...]r. Nr [...] Komisja Dyscyplinarna dla Studentów Politechniki W. uznała T. B., studenta [...] roku Wydziału Informatyki i Zarządzania Politechniki W. winnym tego, że, jako komendant obozu adaptacyjnego w U., w [...]r., z pełną świadomością, nie stosował się do przepisów obowiązujących w uczelni i nie rozliczył się w Kwesturze z kwoty [...] zł, pobranej od uczestników obozu, tj. czynu z art. 162 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższym /Dz.U. Nr 65, poz.385/, i wymierzyła mu za ten czyn karę nagany z ostrzeżeniem. Komisja uznała, że obwiniony świadomie łamał zasady postępowania obrotu finansowego, albowiem osobiście został poinformowany przez Kwestora Uczelni o trybie postępowania w sprawach finansowych, dotyczących obozów adaptacyjnych. Niezależnie od tego sytuacja ta powstała po zaistnieniu podobnych wykroczeń na obozie wcześniejszym, o których to wykroczeniach z poprzedniego obozu obwiniony wiedział. Wyjątkowo rażącym wykroczeniem było wystawienie rachunku na samego siebie bez akceptacji Działu Nauczania Politechniki W. Jako, później wybrany, przewodniczący KU SS nie zrobił nic, by rozwiązać zaistniałą sytuację ku korzyści społeczności studenckiej, wprowadzając świadomie dodatkowe napięcia w stosunkach władz uczelni i środowiska studenckiego. Również postępowanie przed Rzecznikiem Dyscyplinarnym i Komisją świadczą o braku dobrej woli do szybkiego wyjaśnienia i zakończenia sprawy. Jako okoliczność łagodzącą Komisja uznała opinię Prodziekana Wydziału Informatyki i Zarządzania o tym, że obwiniony jest bardzo dobrym studentem i wiele pomocnych działań czyni w sekcji socjalnej Studentów Wydziału. Równocześnie Komisja jest zdania, że nie jest usprawiedliwieniem dla obwinionego, że podlega wpływom osób trzecich. W odwołaniu od tego orzeczenia T. B. zarzucił naruszenie § 21 rozporządzenia MEN z dnia 1 lipca 1991r. ponieważ przebieg narady nie był tajny, udział w niej brali rzecznik dyscyplinarny dla studentów i radca prawny. W dniu [...]r. rozprawa nie odbyła się, została odroczona na [...]r., stąd błędne jest /.../, iż były dwa orzeczenia z dwóch rozpraw głównych ponieważ była tylko rozprawa w dniu [...]r., a wydano orzeczenia dnia [...] i [...]r. /.../. Nikt nie pouczył komendanta obozu o sposobie rozliczania finansowego, a obwiniony postępował zgodnie z przykładem Kierownika Sekcji Spraw Studenckich A. S., który także pobierał pieniądze od uczestników obozu. Nie ustalono /.../ o jakich konkretnie przepisach stanowi orzeczenie Komisji Dyscyplinarnej dla studentów z dnia [...]r. W dalszych wywodach skarżący zaprzeczył szeregu ustaleniom Komisji, zarzucił naruszenie prawa materialnego "ponieważ prawo, statut i regulamin Politechniki W. rozliczaniem finansowym obozu obciążają pracowników kwestury i Kierownika Sekcji Spraw Studenckich, a nie studentów Politechniki W.", a także obrazę przepisów postępowania, które miały wpływ na treść wydanych orzeczeń, a w szczególności, że obwiniony został pozbawiony obrońcy, ponieważ nie dopuszczono obrońcy z wyboru do udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy, szczególnie na rozprawie głównej. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia, o przesłuchanie szeregu osób na okoliczność sprawy oraz o dopuszczenie dowodu z dokumentów. Orzeczeniem z dnia [...]r. Nr [...] Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Studentów Politechniki W. "podtrzymała orzeczenie wydane przez Komisję Dyscyplinarną dla Studentów z dnia [...]r." Komisja stwierdziła w szczególności, iż czyn zarzucony obwinionemu został popełniony przez niego, a podstawą rozstrzygnięcia jest art. 162 ustawy o szkolnictwie wyższym. Podstawowym dowodem w sprawie jest wstępne rozliczenie kosztów i przychodów obozu adaptacyjnego w U. w [...]r. oraz zestawienie kosztów i przychodów tego obozu, przedstawione przez przewodniczącego KU SS. Obydwa dokumenty zostały zakwestionowane przez Kwesturę P.W., jako jedynie właściwego organu przyjmującego rozliczenia finansowe, kontrolującego wszystkie operacje finansowe w P.W. Zatem zarzut, że orzeczenie nie znajduje oparcia w dowodach i faktach jest bezzasadny. Obwiniony w każdej fazie miał prawo do osobistej obrony jak i wskazania obrońców. Obrońcą, w świetle obowiązujących przepisów dotyczących postępowania dyscyplinarnego, może być tylko student lub nauczyciel akademicki macierzystej uczelni /art. 169 ust. 2 cytowanej ustawy/. W skardze z [...]r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego T. B. wniósł o uchylenie obu orzeczeń dyscyplinarnych, a z ostrożności o przywrócenie terminu do wniesienia skargi z uwagi, iż nie był pouczony o przysługujących środkach zaskarżenia. Wywodził podobnie jak czynił to w odwołaniu. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2002r. Sygn. akt 4 II SA/Wr 2389/01 Naczelny Sąd Administracyjny skargę tę odrzucił bowiem ustawa z dnia 20 lipca 2001r. o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym /Dz.U. Nr 85, poz. 924 ze zm./, która wprowadziła kontrolę sądową orzeczeń dyscyplinarnych, dotyczy postępowań dyscyplinarnych po dniu wejścia noweli w życie, a orzeczenia skarżącego pochodzą z [...]r. Pismem z dnia [...]r. T. B. wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego powyższym postanowieniem w związku z tym, że Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 9 ust. 3 cytowanej noweli jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2005r., sygn. akt IV SA/Wr 856/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przywrócił termin T. B. do wniesienia skargi. Postanowieniem podjętym podczas rozprawy w dniu 19 kwietnia 2006r. Sąd wznowił postępowanie zakończone postanowieniem NSA z dnia 29 listopada 2002r., sygn. akt II SA/Wr 2389/01 o odrzuceniu skargi. Ze względów, które legły u podstaw tego postanowienia, wynikających z cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, orzekającego o niekonstytucyjności art. 9 ust. 3 noweli z 2001r. do ustawy o szkolnictwie wyższym, uchyleniu podlegało również wspomniane postanowienie o odrzuceniu skargi. Odnosząc się do omówionych na wstępie orzeczeń dyscyplinarnych Sąd natomiast stwierdził, iż zostały one wydane przede wszystkim z naruszeniem przepisu art. 169 cytowanej ustawy o szkolnictwie wyższym. W ust. 1 stanowi on, iż obwinionemu studentowi służy prawo do obrony i wyboru obrońcy, a w ust. 2 – iż w przypadku gdy rzecznik dyscyplinarny wnosi o zastosowanie kary wydalenia z uczelni, jeżeli obwiniony nie ma obrońcy z wyboru, przewodniczący składu orzekającego wyznacza obrońcę spośród nauczycieli akademickich lub studentów uczelni. Obydwa przepisy nie dają absolutnie podstawy do wyłączenia adwokata z kręgu osób, które w postępowaniu dyscyplinarnym mogą wystąpić w charakterze obrońcy. Prawo wyboru obrońcy w ust. 1 art. 169 nie zostało z żaden sposób ograniczone. Nie ogranicza go także ust. 2 tego artykułu dozwalający, gdy studentowi grozi najsurowsza kara dyscyplinarna, wydalenie z uczelni, wyznaczyć obwinionemu obrońcę z dwóch kategorii osób: nauczycieli akademickich lub studentów uczelni. Ustawodawca nie zdecydował się, jak z tego widać, jedynie na ustanowienie obrońcy przez komisję, na podobieństwo trybu ustanowienia adwokata, zwanego takim procedurom jak karna, czy cywilna. Dalsze przepisy tej ustawy upodabniają postępowanie do postępowania karnego. Konstytucja zaś w art. 42 ust. 2 wprowadziła zasadę, że każdy, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania. Może w szczególności wybrać obrońcę lub na zasadach określonych w ustawie korzystać z obrońcy z urzędu. Kodeks postępowania karnego z 1997r. w art. 82 wskazuje, że obrońcą może być jedynie osoba uprawniona do obrony według przepisów o ustroju adwokatury. Wreszcie nie wiadomo jaki wzorzec postępowania posłużył do skonstruowania zarzutu postawionego skarżącemu, a następnie do uznania go za winnego. Przyjęto, iż skarżący nie stosował się do przepisów obowiązujących w uczelni, ale przepisów tych nie wskazano ani w zarzucie ani w uzasadnieniach obu orzeczeń. Pozwoliłoby to natomiast skarżącemu przyjąć i realizować stosowną linię obrony. Nie budzi wątpliwości Sądu, że naruszenie zasady w myśl której obwiniony student ma prawo do obrony i wyboru obrońcy, jednej z fundamentalnych zasad postępowania dyscyplinarnego, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co nakazuje skasować zaskarżone orzeczenie, jak i orzeczenie je poprzedzające. W sprawie zasadę tę naruszono nie dopuszczając obrońcy skarżącego do udziału w toczącym się postępowaniu. Istotnym uchybieniem, obok tego, jest uchybienie przepisom kodeksu postępowania karnego, stosowanym tu zgodnie z art. 170 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym. Przepis ten stanowi, że do wzywania i przesłuchiwania obwinionego, świadków i biegłych oraz przeprowadzenia innych dowodów w postępowaniu wyjaśniającym i dyscyplinarnym stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego. Przepis art. 190 § 1 kpk zaś nakazuje uprzedzić świadka, przed rozpoczęciem przesłuchania, o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy. Osoby, które zostały przesłuchane przez komisję w charakterze świadków, zwłaszcza A. S. i D. Ł. nie były uprzedzone o odpowiedzialności karnej za zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy. Zeznania tych osób natomiast zasadniczo przyczyniły się do uznania obwinionego winnym popełnienia zarzuconego mu wykroczenia dyscyplinarnego. Względy te wystarczająco świadczą o niemożności zaakceptowania zaskarżonych orzeczeń dyscyplinarnych. W związku z tym zostały one przez Sąd uchylone na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. Sąd jednocześnie odstąpił od orzekania w przedmiocie wykonania zaskarżonego orzeczenia wobec tego, iż orzeczenia te zostały wykonane.