IV SA/Wr 86/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Z. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Wyrokiem z dnia 24 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę B. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego. Wnioskiem z dnia 2 lipca 2009 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. W jego uzasadnieniu wskazała, że mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z mężem i czwórką dzieci w wieku: 19, 18, 16 i 5 lat. Wynagrodzenie męża to kwota 3000 zł netto, a skarżącej 1000 zł netto, czyli łącznie 4000 zł. Z nadesłanych w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 8 lipca 2009 r. dokumentów wynika, że skarżąca otrzymuje wynagrodzenie netto w wysokości 897,35 zł miesięcznie z tytułu zatrudnienia na stanowisku szwaczki, a jej mąż w wysokości 3077 zł miesięcznie z tytułu zatrudnienia na stanowisku spawacza maszyn i urządzeń górniczych. Wspólny dochód małżonków wynosi zatem około 3974,35 zł netto miesięcznie. Z przedstawionych zaświadczeń nadto wynika, że mąż skarżącej jest zatrudniony na czas nieokreślony od dnia 2 listopada 1994 r., a skarżąca od dnia 6 lutego 2008 r. na czas określony (bez daty końcowej). Skarżąca nadesłała rachunki za: czynsz 291,87 zł, gaz 86,19 zł (za okres dwóch miesięcy, czyli 43,09 zł miesięcznie), przedszkole syna 270 zł oraz energię elektryczną 537,22 zł za dwa miesiące (czyli 268,61 zł miesięcznie). Wydatki te wynoszą miesięcznie 873,57 zł. Przy czym, skarżąca wyjaśniała, iż nie jest w stanie nadesłać rachunków za telefon, ponieważ członkowie jej rodziny posiadają telefon na kartę. Skarżąca nie nadesłała wyciągu z konta bankowego za ostatnie trzy miesiące ani nie wyjaśniła przyczyn tego braku i nie wskazała ewentualnego terminu do nadesłania tego dokumentu, mimo stosownego pouczenia zawartego we wspomnianym wezwaniu referendarza sądowego. Ponadto we wniosku podała, iż posiada mieszkanie o powierzchni 43 m². Nie posiada zaś innych nieruchomości, oszczędności, papierów i przedmiotów wartościowych. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu odmówił przyznania B. Z. prawa pomocy w zakresie wniosku. Od tego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw, w którym podniosła, iż w postanowieniu są duże nieścisłości związane z obliczeniem dochodu jej rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd. Według art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (tj. koszty sądowe i koszty ustanowienia fachowego pełnomocnika) chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Do przepisów szczególnych należy zaliczyć przepisy ustawy określające przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy. Art. 244 § 1 p.p.s.a. mówi, że prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Po myśli art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a. ustanowienie adwokata obejmuje prawo pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei, z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodzinny. Wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata nie zasługuje, w ocenie Sądu, na uwzględnienie. Skarżąca mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe razem z mężem i czworgiem dzieci. Miesięczne dochody małżonków z tytułu zatrudnienia na podstawie umów o pracę, to kwota około 4000 zł netto. Podkreślenia wymaga, że rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę dochody i wydatki wszystkich osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, w tym przypadku również dochody męża skarżącej ze wszystkich źródeł, gdyż małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy, w tym również w zakresie kosztów postępowania sądowego prowadzonego tylko przez jednego z nich. Wykazane miesięczne wydatki za czynsz 291,87 zł, gaz 43,09 zł, przedszkole syna 270 zł, energię elektryczną 268,61 zł, obejmują kwotę około 873,57 zł. Nie uzasadniają zatem, zdaniem Sądu, przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż ich poniesienie nie uniemożliwia wnioskodawczyni pokrycia wynagrodzenia adwokata. Innych zaś wydatków B.Z. nie wykazała mimo, że miała taką możliwość, o czym pouczona została w zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 8 lipca 2009 r. Poza tym, skarżąca nie nadesłała wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące i nie wyjaśniła, z jakich względów nie jest w stanie nadesłać tego dokumentu ani też nie wskazała ewentualnego terminu do jego przedłożenia, zgodnie z pouczeniem zawartym w powyższym wezwaniu referendarza sądowego. Uniemożliwia to w zasadzie ocenę, czy skarżąca posiada konto bankowe i jaki jest rzeczywisty jego stan. Uniemożliwia to również weryfikację tego, czy wynagrodzenie, które otrzymuje jej mąż jest pomniejszane o kwotę związaną z egzekucją pewnych należności. A przecież, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. B.Z. zarzuciła także, iż miesięczny koszt ponoszony za przedszkole syna jest wyższy niż podany w postanowieniu referendarza. Z zapisów dokonanych na odwrocie pokwitowania wpłaty wynika, że wnioskodawczyni ponosi dodatkowo opłatę w wysokości 20 zł miesięcznie z tytułu prowadzonych lekcji języków obcych. Jednakże kwota ta, uwzględniona zresztą przez Sąd przy stosownych wyliczeniach, nie ma wpływu na dokonaną ocenę sytuacji materialnej skarżącej. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż nie posiada środków finansowych na poniesienie kosztów ustanowienia fachowego pełnomocnika. Podkreślić należy również, że tak kształtujący się dochód skarżącej znacznie przekracza kwotę 2106 zł, stanowiącą kryterium dochodowe dla sześcioosobowej rodziny określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.), uprawniające do ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej, które przysługują m. in. osobom znajdującym się w trudniej sytuacji materialnej. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.